12 maart 1943. No. 425 b Arb. 1943 Regeling financieele positie van ontslagen ambtenaren
en werklieden, die gehuwd zijn met een Joodsche(n)
215 L.M. 1943 echtgenoot(e).

No. 73/13/2 M. 1943 27/3 E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten
van den Burgemeester van Amsterdam,
Vrijdag, 12 Maart 1943.

Op voorstel van den Wethouder voor de Arbeidszaken neemt de Burgemeester het

volgende besluit:
De Burgemeester van Amsterdam,
Gezien het schrijven van den Secretaris-Generaal van het Departement van
Binnenlandsche Zaken, dd. 1 Maart 1943, No. 939/R. afdeeling Ambtenarenzaken,
waarbij wordt toegezonden een beschikking van den Rijkscommissaris voor het be-
zette Nederlandsche gebied, dd. 18 Februari 1943, houdende de mededeeling, dat
alle ambtenaren en overig personeel in dienst van het Rijk, van een Provincie of
een Gemeente, die gehuwd zijn met een persoon, die Jood (Jodin) is of als zooda-
nig wordt aangemerkt, met ingang van 1 April 1943 zijn ontslagen;
Gelet op de bepalingen van de Achtste Verordening van den Rijkscommissaris
voor het bezette Nederlandsche gebied betreffende bijzondere maatregelen op ad-
ministratiefrechtelijk gebied (Verordening No. 152/41);
B e s l u i t :
1o. aan de met ingang van 1 April 1943 uit den dienst der Gemeente ontslagen
tijdelijke ambtenaren en werklieden, die in niet-pensioengerechtigden dienst der
Gemeente werkzaam waren en gehuwd zijn met een persoon die Jood (Jodin) is, of
als zoodanig wordt aangemerkt, wordt na het ontslag het bedrag van het tot dien
uitbetaalde salaris resp. loon doorbetaald gedurende drie maanden;
2o. aan de met ingang van 1 April 1943 ontslagen ambtenaren en werklieden in
dienst der Gemeente op een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht voor onbe-
paalden tijd en gehuwd met een persoon, die Jood (Jodin) is, of als zoodanig
wordt aangemerkt, wordt na het ontslag een uitkeering verleend gelijk aan een
bedrag van 2 maal het loon of salaris over den tijd, welke tusschen twee opvolgen-
z.o.z. 43 Dit document is een officieel besluit van de (tijdens de bezetting aangestelde) burgemeester van Amsterdam, destijds Edward Voûte. Het regelt de financiële afwikkeling voor gemeenteambtenaren die worden ontslagen omdat zij in een "gemengd huwelijk" leven (gehuwd met een Joodse partner).

Kernpunten van het besluit:
* Aanleiding: Een directief van de Rijkscommissaris (Seyss-Inquart) van 18 februari 1943, die bepaalde dat alle overheidspersoneel met een Joodse echtgenoot per 1 april 1943 ontslagen moest worden.
* Doelgroep: Tijdelijke ambtenaren en werknemers met een civielrechtelijk contract die niet pensioengerechtigd zijn.
* Financiële regeling:
* Tijdelijk personeel krijgt na ontslag nog drie maanden loon doorbetaald.
* Personeel met een contract voor onbepaalde tijd krijgt een eenmalige uitkering (de tekst breekt hier af, maar noemt "2 maal het loon over den tijd...").
* Terminologie: Het document hanteert de nationaalsocialistische rassenwetgeving door te spreken over personen die "Jood (Jodin) is, of als zoodanig wordt aangemerkt". Dit document markeert een specifieke fase in de Jodenvervolging in Nederland. Nadat in 1940 de Joodse ambtenaren zelf al waren ontslagen (via de Ariërverklaring), richtte de bezetter zich in 1943 op de niet-Joodse ambtenaren die getrouwd waren met Joden.

Het illustreert de verregaande uitsluiting van de Joodse gemeenschap en hun naasten uit de samenleving. Administratief gezien toont het hoe de Nederlandse bureaucreatie en het gemeentebestuur onder bezetting de discriminerende maatregelen van de nazi's uitvoerden. Hoewel er een financiële "overbrugging" wordt geboden, legitimeert het document het gedwongen ontslag op basis van afkomst en huwelijkse staat. Dergelijke documenten zijn cruciaal bewijsmateriaal voor de systematische wijze waarop de bezetter, met medewerking van het ambtelijk apparaat, de rechten van burgers schond. Gemeente Amsterdam