8 december 1944. Gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de Secretarie of de Burgemeester). Heeren Hoofden van Administratiën, Diensten en Bedrijven. Ll. G E M E E N T E A M S T E R D A M
No. 1039r Arb. 1944 AMSTERDAM, 8 December 1944.
Onderwerp: Toonen van
voorschotenveloppen. [Handgeschreven: mw. Dr. H. Müller?]
[Handgeschreven diagonaal: spoed]

    De Wethouder voor de Financiën heeft er mijn aandacht op geves-

tigd, dat het bij mijn rondschrijven van 10 Juni 1944, No. 1039c Arb.,
gegeven voorschrift, volgens hetwelk de ambtenaren en werklieden
bij iedere salaris- of loonbetaling het voorschotzakje in ongeschon-
den staat moeten toonen, niet uitvoerbaar is ten aanzien van die
leden van het gemeentepersoneel, die hun salaris of loon geheel
via het Gemeente-Girokantoor ontvangen, terwijl niettemin ook in
die gevallen door hem controle noodzakelijk wordt geacht.
In verband hiermede heb ik bepaald, dat zoo mogelijk met in-
gang van de salarisbetaling per 15 December a.s. ook de ambtenaren
en werklieden, die hun salaris of loon geheel per Giro plegen te
ontvangen, de hun verstrekte salaris- of loonzakjes aan den kassier
zullen moeten toonen. Eerst hierna zal overschrijving op hun Giro-
rekening mogen plaats hebben, zoodat over het hun toekomende enke-
le dagen later zal kunnen worden beschikt, dan tot nu toe gebruike-
lijk was.
Zli

Aan Heeren Hoofden van
Administratiën, Diensten
en Bedrijven.

[Stempel onderaan:]
No 8^A / 98 / 3 M. 1944 h/n Dit document is een ambtelijke instructie over de controle op loonvoorschotten. De kernpunten zijn:

• Probleemstelling: Eerdere regels (juni 1944) stelden dat personeel bij de loonuitbetaling hun "voorschotzakje" in ongeschonden staat moesten laten zien. Dit bleek onmogelijk voor personeel dat volledig via de giro werd betaald, omdat zij niet fysiek langs de kas gingen.
• Nieuwe Instructie: Vanaf 15 december 1944 moeten ook de giro-ontvangers zich fysiek bij de kassier melden met hun loonzakje voordat de giro-overschrijving plaatsvindt.
• Gevolg: De uitbetaling van het loon zal voor deze groep enkele dagen vertraging oplopen.

• Toon: De tekst is strikt administratief en getuigt van een verregaande controledrang (het "ongeschonden" moeten tonen van zakjes). De datum van dit document, 8 december 1944, is cruciaal voor het begrip ervan. Amsterdam bevindt zich op dit moment midden in de Hongerwinter tijdens de Duitse bezetting.

• Bureaucratie in Oorlogstijd: Het is opvallend dat de gemeentelijke bureaucratie, ondanks de extreme omstandigheden van honger, kou en gebrek aan brandstof, zeer strikte en bijna pietluttige regels blijft handhaven over looncontroles.

• Salaris en Overleven: In een tijd waarin voedsel op de zwarte markt astronomisch duur was, was elke dag vertraging in salarisbetaling ("enkele dagen later") een zware last voor de ambtenaren en werklieden.
• Controle: De eis om een "ongeschonden" voorschotzakje te tonen wijst op een wantrouwen van de overheid naar het personeel, mogelijk om fraude met voorschotten of dubbele betalingen in de chaos van de oorlog te voorkomen.
• Logistiek: De term "spoed" geeft aan dat men de nieuwe regelgeving nog vóór de kerstperiode van 1944 rond wilde hebben.