Dienstbrief / Memorie van de Gemeente Amsterdam. 21 december 1944. De Wethouder voor de Openbare Gezondheid en het Ziekenhuiswezen (J. Straub). Gemeente Amsterdam
Raadhuis, O.Z. Voorburgwal

Telefoon 43130, 43321
Men wordt verzocht, bij het antwoord
nauwkeurig den datum, het nummer en
de afdeeling van dezen brief te vermelden

Den Heeren Hoofden van
Afdeelingen, Diensten en Bedrijven.

Afd. O.G.Z. No. 647/1944 Bijlagen Uw brief: Datum: 21 December 1944.

Onderwerp:
Nº 89/118/1 M.1944 20/12

In verband met de opeenhooping van gevallen van
febris typhoidea bestaat de mogelijkheid in het bijzonder bedreigde
groepen van het gemeentepersoneel bij den Gemeentelijken Geneeskun-
digen en Gezondheidsdienst te doen inenten tegen typhus en para-
typhus. Als voorbeeld van bedreigde groepen noem ik :
artsen,
verpleegsters, verplegers en kraamverzorgsters,
chauffeurs, belast met zieken transport,
ontsmetters,
huisbezoekers,
huisverzorgsters,
rioolwerkers,
personeel van wasscherijen en
vroedvrouwen.

Ik verzoek U mij op 27 December a.s. een nominatieve opgave
te doen toekomen van de personen, welke naar Uw oordeel voor
inenting in aanmerking komen, met vermelding van de door hen
bekleede functie.

MET
No. 100

De Wethouder voor de
Openbare Gezondheid en het Ziekenhuiswezen,

[Handtekening: J. Straub]

[Handgeschreven in rood, rechtsonder:]
6-1-’45

[Voetnoot:]
Model G.A. 6. 12.500-8-’40 Het document is een officiële oproep van het Amsterdamse gemeentebestuur aan het einde van 1944. De toon is zakelijk en urgent. Er wordt melding gemaakt van een "opeenhooping" (uitbraak) van febris typhoidea (tyfus). De brief richt zich op preventie door middel van vaccinatie van specifiek gemeentepersoneel dat een verhoogd risico loopt.

Opvallend is de lijst met beroepsgroepen. Men richt zich niet alleen op medisch personeel, maar ook op mensen die in contact komen met afvalwater (rioolwerkers), besmet textiel (wasserijpersoneel) en transport van zieken. De deadline voor de opgave van namen is zeer kort (6 dagen na dagtekening), wat de ernst van de situatie onderstreept. Het document bevat diverse administratieve stempels en handgeschreven nummers (o.a. het dossiernummer M.1944), wat duidt op een strakke bureaucratische afhandeling, zelfs in oorlogstijd. De datum van dit document, 21 december 1944, plaatst het midden in de Hongerwinter. Tijdens deze laatste oorlogswinter heerste er in Amsterdam en de rest van West-Nederland een catastrofaal gebrek aan voedsel, brandstof en schoon drinkwater. De hygiënische omstandigheden waren erbarmelijk; riolen raakten verstopt en mensen konden zich nauwelijks wassen.

Onder deze condities verspreidden infectieziekten zoals tyfus en paratyfus zich razendsnel. Tyfus is een bacteriële infectie die vaak via besmet water of voedsel wordt overgedragen. De brief laat zien hoe het resterende overheidsapparaat probeerde de vitale infrastructuur en gezondheidszorg te beschermen door middel van een vaccinatieprogramma. De ondertekenaar is waarschijnlijk Johannes Straub, die tijdens de bezetting als wethouder fungeerde. De handgeschreven datum "6-1-'45" suggereert dat de brief of de reactie daarop pas in het nieuwe jaar verder werd verwerkt.