Getypte doorslag van een officiële ambtelijke brief. 7 januari 1944. De Directeur en de Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden. [Handgeschreven, bovenin:] Verzonden 7/1 [onleesbare krabbel, mogelijk naam: H. Kamerman]

[Rechtsboven:] VD/SV

20/1/1a M.

7 Januari 1944.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .
==========

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 3 Januari jl. om advies ontvangen stuk no. 694 L.M.1943 hebben de ondergeteeckenden de eer U te berichten, dat onder andere adressant bij Besluit van den Burgemeester d.d. 17 September jl. no. 694 L.M. werd gestraft met ontneming van het recht om op de markten te dezer stede een plaats te bezetten voor onbepaalden tijd wegens het verkoopen van koek zonder bon.

Hieraan voorafgaande was hij door den eersten ondergeteeckende met ingang van 8 September 1943 voor dit feit reeds gestraft.

Aangezien thans als gedragelijn is bepaald, dat voor dergelijke overtredingen een straf wordt opgelegd van vier maanden, bestaat onzerzijds geen bezwaar, dat adressant ontheffing wordt verleend van de hem opgelegde straf, zoodat hij bijvoorbeeld met ingang van 15 Januari aanstaande weder een plaats op de markten mag bezetten.

Indien U aan ons voorstel Uw goedkeuring kunt hechten, behoort dit bij Besluit van den Burgemeester te worden geregeld waarna adressant van een en ander, nadat hem nog eens ernstig onder het oog zal zijn gebracht het verkeerde van zijn handelwijze, mededeeling kan worden gedaan.

De Directeur,

De Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden, Deze brief is een formeel advies over de strafmaat van een markthandelaar in oorlogstijd. De handelaar was gestraft voor het verkopen van koek zonder distributiebonnen. De oorspronkelijke straf was "voor onbepaalden tijd", maar de adviseurs stellen nu voor dit om te zetten naar een vaste termijn.

De kernpunten uit de analyse:
* Strafmaat: Er is sprake van een nieuwe "gedragelijn" (beleidslijn) waarbij voor dit soort vergrijpen voortaan vier maanden uitsluiting van de markt staat. Omdat de man er sinds september 1943 al uit ligt, heeft hij die vier maanden er bijna op zitten.
* Procedure: Het voorstel is om hem per 15 januari 1944 weer toe te laten, mits hij eerst "ernstig" wordt toegesproken over zijn wangedrag.
* Toon: De brief is zakelijk en bureaucratisch, typerend voor de Nederlandse administratie die tijdens de bezetting bleef functioneren. Het document dateert uit januari 1944, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Distributiesysteem: Vanwege de schaarste was bijna alles "op de bon". Het verkopen van etenswaren zonder bon (zwarte handel) werd streng gestraft omdat het de gecontroleerde voedselvoorziening in gevaar bracht.
* Lokaal Bestuur: Hoewel de burgemeester de besluiten nam (vaak een NSB-burgemeester in die periode), werd de uitvoering en advisering gedaan door gemeentelijke ambtenaren en adviseurs van de distributiedienst.
* Schaarste: Dat een straf voor het verkopen van "koek" zo hoog wordt opgenomen (vier maanden broodwinning verliezen), illustreert hoe kritiek de voedselsituatie in 1944 was geworden.