Ambtsverslag / Rapport van het Marktwezen Amsterdam. 7 juli 1944. [Links boven, handgeschreven:] 46/21/1

Rapport.

[Links boven, handgeschreven/getypt:]
Overtreding Art. 8 en 11 sub 2
Tweede Uitvoeringsbesluit
van het Visscherijbesluit 1941.

Ik, ondergeteekende, H.Vrij, ambtenaar bij het Marktwezen te Amsterdam, tevens buitengewoon veldwachter dier Gemeente, wonende Witte de Withstraat 41 II te Amsterdam(W.), verklaar het navolgende:

Op Vrijdag den zevenden Juli 1900 vier en veertig, omstreeks 14 uur 40 minuten is de vischkoopman H.Hinse, geboren 14 Januari 1913, wonende Kinkerstraat 266 III te Amsterdam(W) op het marktkantoor aan de Ten Katestraat 105 te Amsterdam verschenen. Hij toonde mij een volgbriefje van den Gemeentelijken Vischafslag te Amsterdam, waarop stond geschreven, dat hem 48 ½ kilogram gerookte aal was toegewezen. Ten aanhoore van den aldaar mede aanwezigen dienstdoenden controleur van het Marktwezen, Dijkema, deelde genoemde H.Hinse mij mede, dat hij f.150,- boete moest betalen en van plan was deze toewijzing gerookte aal niet te verkoopen op de door den Burgemeester van Amsterdam aangewezen verkoopplaats. Genoemde H.Hinse had de toewijzing gerookte aal niet bij zich. Vervolgens deelde genoemde H.Hinse ons mede, dat hij niet weet op welke wijze hij anders die boete zou kunnen betalen; dat het langer dan een jaar is geleden, dat hij een toewijzing gerookte aal had ontvangen; dat hij wel weet, dat hij nu voortaan zal worden uitgesloten van vischtoewijzing. Omstreeks 16 uur 30 minuten is genoemde H.Hinse ons komen mededeelen, dat hij bij nader inzien is besloten zijn toewijzing gerookte aal maar te verkoopen op de door den Burgemeester van Amsterdam aangewezen verkoopplaats. Omstreeks 16 uur 50 minuten is H.Hinse met zijn toewijzing gerookte aal verschenen. De assisteerende politie was reeds ingerukt, wij moesten opnieuw politie-assistentie aanvragen. Op genoemd ongewoon tijdstip drong het koopende publiek geweldig en onordelijk op; de assisteerende agent van politie was niet in staat de orde te handhaven en heeft den verkoop eenigen tijd stop gezet. Volgens mijn aanteekening heeft genoemde Ab.Hinse 41 ½ kilogram gerookte aal verkocht, hem is 48 ½ kilogram toegewezen. Blijkens K.M.no.147 mag Hinse ½ kilogram behouden voor eigen eten, zoodat hij 6 ½ kilogram minder zou hebben aangevoerd dan zijn toewijzing groot was. Het is echter niet uitgesloten, dat door de zeer onordelijke onoverzichtelijke toestand tijdens den verkoop, bij het zoogenaamde turven, eenige keeren halve kilogrammen aal zijn verkocht, die ik niet heb aangeteekend.

Waarvan door mij op afgelegden ambtseed is opgemaakt en geteekend dit rapport.

Amsterdam, 7 Juli 1944
De ambtenaar van het
Marktwezen,

[Handtekening: H. Vrij]

(H.Vrij.). Dit rapport beschrijft een incident rond de distributie en verkoop van gerookte paling (aal) in bezet Amsterdam. De kern van het verslag is de aarzeling van viskoopman H. Hinse om zijn toegewezen portie vis te verkopen. Hij had een aanzienlijke boete van 150 gulden openstaan en vreesde dat de verkoop hem financieel niet zou helpen, of hij was uit protest aanvankelijk niet bereid mee te werken.

Uiteindelijk besluit hij toch te verkopen, maar doordat dit laat op de dag gebeurt (bijna 17:00 uur), ontstaat er chaos onder het hongerige publiek. De politie is aanvankelijk niet aanwezig om de orde te bewaren. De rapporteur, H. Vrij, merkt een tekort op van 6,5 kg aal tussen de toewijzing en de uiteindelijke verkoopregistratie. Hij houdt echter de mogelijkheid open dat dit een administratieve fout is (fouten bij het "turven") veroorzaakt door de wanorde, in plaats van diefstal of illegale handel door de viskoopman. De handgeschreven notitie bovenaan wijst er echter op dat dit rapport werd gebruikt voor vervolging wegens overtreding van het "Visscherijbesluit 1941". Het document dateert van juli 1944, een kritieke fase in de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Twee maanden later zou "Dolle Dinsdag" plaatsvinden en de daaropvolgende Hongerwinter. Voedsel was schaars en de distributie ervan was streng gereguleerd door de bezetter en de lokale overheden (het Marktwezen).

Het genoemde "Visscherijbesluit 1941" was een door de bezetter ingevoerde maatregel om de volledige controle over de voedselvoorziening en visserijopbrengsten te verkrijgen. De boete van 150 gulden die Hinse moest betalen was voor die tijd een enorm bedrag, wat de wanhoop van kleine handelaren onderstreept. De beschrijving van het "geweldig en onordelijk" opdringen van het publiek illustreert de toenemende voedselnood en sociale spanningen in de stad. Ambtenaren zoals Vrij fungeerden in deze periode als handhavers van een streng en vaak repressief distributiesysteem. H. Hinse H. Vrij Marktwezen Politie