de Haan (inspecteur).

Handgeschreven ambtelijke notitie / betalingsbewijs-verklaring.

* **Inhoud:** De notitie legt vast dat Richard Beigel (in de eerste regel mogelijk gespeld als "Bengel") zich op het marktkantoor heeft gemeld om een schuld te vereffenen wegens een "zoek geraakte snoer". Er is een betalingsregeling getroffen waarbij hij het totaalbedrag (vermoedelijk 15 gulden) in drie termijnen van 5 gulden mag voldoen. * **Bijzonderheid:** De schrijver merkt op dat de eerste termijn is betaald, maar dat de officiële kwitantie (nummer 145) niet op naam van de betaler (Beigel) staat, maar op naam van een zekere "Fr. Weiner". Dit suggereert dat Weiner de oorspronkelijke verantwoordelijke of eigenaar van het object was, of dat er een administratieve reden was voor deze tenaamstelling. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in zakelijk, vooroorlogs Nederlands met karakteristieke spelling ("den Inspecteur", "zoodat", "ad ƒ 5.=").

Administratieve oproepkaart / dossierkaart voor een marktkoopman.

Deze kaart is een officieel document van het Amsterdamse marktwezen. De heer L. Hofman, woonachtig aan de President Brandstraat 46-III, is opgeroepen om te verschijnen op 13 oktober 1939 om 9:00 uur. De reden van de oproep is "niet geregeld bezetten [van de] plaats op de markt" aan de Ten Katestraat. In die tijd (en ook nu nog) waren marktkooplieden met een vaste standplaats verplicht om deze ook daadwerkelijk te gebruiken. Als een plek te vaak onbezet bleef, liep de vergunninghouder het risico zijn vaste plek te verliezen. Uit de aantekeningen van de inspecteur blijkt dat er een afspraak is gemaakt: L. Hofman zal voortaan twee keer per week zijn plaats innemen. De datum van deze aantekening is dezelfde als de oproepdatum, wat suggereert dat dit het resultaat was van het gesprek. De afkorting "V.K.K. 326" verwijst vermoedelijk naar het nummer van de vergunning of de specifieke marktplaats.

Ambtelijk advies/notitie betreffende een vergunningsaanvraag.

Dit document is een intern advies aan een inspecteur betreffende een aanvraag van de heer G.M. Polak, gevestigd aan het Maasplein 51 (vermoedelijk Amsterdam, gezien de naam en context). De kern van het advies is dat een tijdelijke assistent na 31 december niet meer nodig is. De reden hiervoor is specifiek: de assistent werd enkel ingezet voor het bakken van oliebollen, een product dat na de jaarwisseling niet meer wordt verkocht. Opmerkelijk zijn de handgeschreven kanttekeningen onderaan. Een ambtenaar merkt op 20 december op dat het advies "m.i. onjuist" is en dat het "nogmaals nagaan" moet worden. Desondanks staat er rechtsonder een finale goedkeuring: "Advies in orde" gedateerd op diezelfde dag (20/12 39).

Ambtelijk advies / Dienstcorrespondentie

Het document is een kort ambtelijk schrijven waarin een marktambtenaar positief adviseert over een verlofaanvraag van een koopman genaamd B.C. Vrees. De heer Vrees heeft een vaste standplaats (No 256) op de Lindengrachtmarkt in de Amsterdamse Jordaan. Hij vraagt om een vrijstelling van twee weken (tot en met 26 augustus 1939). De ambtenaar gebruikt de term "vacantieverlof" tussen aanhalingstekens, wat suggereert dat dit wellicht de gehanteerde bureaucratische term was voor het tijdelijk niet bezetten van een marktplaats zonder deze kwijt te raken. Interessant is de toevoeging linksonder, die de werkelijke reden van de aanvraag onthult: de echtgenote van de heer Vrees is om gezondheidsredenen "naar buiten" (naar het platteland of een kuuroord) gegaan, en hij vergezelt haar vermoedelijk of moet voor het gezin zorgen.

Formulier/oproeping voor de marktdienst (waarschijnlijk Gemeentelijke Markten Amsterdam).

Dit document is een administratieve kennisgeving van de Amsterdamse marktdienst uit de beginperiode van de Duitse bezetting. Mevrouw E. van Schaik-Pietersz, woonachtig aan de Lindengracht 276 (drie hoog), werd opgeroepen omdat zij haar toegewezen marktplaats (nummer 563) op de Lindengracht-markt niet "geregeld" bezette. In de marktverordening was vastgelegd dat een koopman zijn plaats persoonlijk en regelmatig moest innemen om het recht op de standplaats te behouden. Omdat mevrouw Van Schaik niet op de oproep van 30 december verscheen ("geen gevolg gegeven"), besloot de inspecteur op oudejaarsdag 1940 haar van de lijst te schrappen. Dit betekende het verlies van haar marktvergunning of standplaats.

Administratieve kaart (waarschijnlijk van de marktpolitie of het marktwezen).

Dit document is een administratieve kaart betreffende de handhaving van de marktregels in Amsterdam in 1940. De heer H. Greven, woonachtig aan de Jan Evertsenstraat, werd opgeroepen omdat hij zijn vaste staanplaats (nummer 156) op de Westerstraatmarkt niet regelmatig bezette. Uit de kaart blijkt een opbouw in de handhaving: 1. **Waarschuwing:** Op 15 oktober 1940 kreeg hij een eerste waarschuwing. 2. **Oproep:** Hij werd opgeroepen voor een gesprek op 20 of 22 november 1940. 3. **Besluit:** Inspecteur de Haan legde vast dat de koopman voortaan minimaal drie keer per vier weken aanwezig moet zijn. 4. **Afhandeling:** De kaart is definitief verwerkt ("afgeboekt") op 2 december 1940, getuige de datumstempel en de initialen van de administratief medewerkers (waaronder H. de Wolff).

Administratieve kaart/oproep betreffende marktwezen.

Dit document is een officiële administratieve kaart van een marktautoriteit (waarschijnlijk in een grote stad zoals Amsterdam, gezien de straatnaam en de administratieve precisie) gericht aan de heer T. M. Pekelhof uit Uithoorn. De kern van de zaak is het "niet geregeld bezetten" van marktplaats nummer 99 aan de Kalkstraat. De betrokkene is opgeroepen om zich te verantwoorden op 4 of 7 oktober 1940. Inspecteur de Haan noteert op 4 oktober dat de heer Pekelhof heeft toegezegd de plaats voortaan wel wekelijks (twee keer per week) te zullen bezetten. Desondanks is er op 21 oktober 1940 alsnog een officiële waarschuwing genoteerd. Het document bevat diverse stempels en parafen die duiden op een strikte administratieve afhandeling, waarbij het document "ter kennisneming en retour" is gezonden binnen de ambtelijke hiërarchie.

Administratief formulier/oproeping betreffende een marktplaats.

Dit document is een officieel verslag van een marktinspecteur in Amsterdam. De kern van de zaak is de intrekking van een marktplaatsvergunning. * **Aanleiding:** De heer J.W. Klani, wonende aan de 1e Jan Steenstraat, beschikte over een vaste staanplaats op de Albert Cuypmarkt (Vorkeurskant nr. 607), maar maakte hier geen gebruik van ("nimmer geweest"). * **Procedure:** Klani werd opgeroepen om te verschijnen op 16 of 18 oktober 1940 om 9:00 uur om verantwoording af te leggen voor het niet bezetten van zijn plaats. * **Besluit:** Omdat de betrokkene geen gehoor gaf aan de oproepingen ("geen gevolg gegeven"), adviseert de inspecteur op 18 oktober 1940 om de inschrijving te "schrappen". Dit betekent dat Klani zijn recht op de standplaats verloor. * **Afhandeling:** Het document is finaal afgestempeld op 24 oktober 1940, wat de definitieve administratieve verwerking markeert.

Administratieve notitie / Dossieromslag (achterzijde of bijblad).

Dit document is een administratieve instructie betreffende de registratie van een persoon tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Onderwerp:** De "Wed. K. Gerritse-de Jong", woonachtig aan de Dapperstraat 33. De Dapperstraat is een bekende straat in de Dapperbuurt in Amsterdam-Oost. * **Instructie:** De handgeschreven tekst "per 16 Decbr ’40 afvoeren amb." is een ambtelijke opdracht. De afkorting "amb." staat voor "ambtshalve". Dit betekent dat de persoon uit een register (zoals het bevolkingsregister of een specifieke distributielijst) wordt verwijderd zonder dat zij daar zelf om heeft verzocht. * **Proces:** De instructie is opgesteld op 10 december 1940, beoordeeld door een inspecteur (De Haan), en de uiteindelijke verwerking lijkt te zijn afgetekend op 3 januari 1941. * **Formulier:** Het betreft "Model No. 14" van de afdeling Algemene Zaken, gedrukt in oktober 1937 (gezien de code 10-1937).

Officieel oproepings- en rapportformulier van de Amsterdamse Marktwezen.

Dit document is een administratieve vastlegging van een overtreding van de marktverordening in Amsterdam in het najaar van 1940. De heer H.J. Mol, wonende in de Jordaan (2e Tuindwarsstraat 2), had een vaste staanplaats (nummer 230) op de markt aan de Lindengracht, maar bezette deze niet regelmatig genoeg. Op 17 september 1940 ontving hij een officiële waarschuwing. Vervolgens werd hij opgeroepen om op 16 (of 10) oktober om 9:00 uur te verschijnen. Uit de aantekeningen van Inspecteur de Haan blijkt dat er een schikking is getroffen: de heer Mol heeft toegezegd zijn plaats voortaan twee keer per week in te nemen. De afhandeling is gedateerd op 18 oktober 1940 en voorzien van administratieve parafen ("Th. de Wolff") en de instructie "opbergen".

Administratief bijblad/mutatieformulier (mogelijk van een gemeentelijke marktdienst).

Dit document is een administratieve instructie betreffende marktplaatsen in Amsterdam. Het betreft een persoon genaamd **A. Schmit**, die standplaatsen had op twee bekende Amsterdamsche markten: **Waterlooplein** (plaats nr. 141) en de **Dapperstraat** (plaats nr. 206). De kern van het document is het verzoek van (waarschijnlijk een ambtenaar genaamd) Th. Witnburgs om deze registraties met ingang van (m.i.v.) 20 oktober 1940 te "afvoeren" (verwijderen uit het register of intrekken van de vergunning). De administratieve afhandeling is zichtbaar door de opeenvolgende data: doorgezonden op 19 oktober, geparafeerd op 21 oktober, gezien door de inspecteur op 25 oktober en uiteindelijk gearchiveerd ("opbergen") op 26 oktober 1940.

Administratieve oproepingskaart van de Dienst der Markt- en Kanaalgelden (Amsterdam).

Dit document is een officiële kaart van het Amsterdamse marktwezen. Het betreft een procedure tegen **Emanuel Spijer**, die een standplaats (nr. 157) bezat op de markt op het **Waterlooplein**. De reden voor de oproeping op 25 of 28 oktober 1940 was het feit dat hij zijn plek niet regelmatig bezette ("niet geregeld bezetten plaats"). Hij was hier een maand eerder, op 25 september, al voor gewaarschuwd. De rechterzijde van de kaart bevat het verslag van de inspecteur. Hieruit blijkt dat Spijer uitstel of een versoepeling heeft gevraagd: hij wilde gedurende vier weken slechts één keer per week op de markt staan om daarna een definitieve beslissing te nemen over het behoud van zijn plek. **Inspecteur de Haan** gaat hiermee akkoord ("mijns inziens geen bezwaar"). De administratieve afhandeling loopt door tot 11 november 1940, wanneer een ambtenaar genaamd **Vabergen** het dossier aftekent.

Ambtelijke notitie/dossierblad met diverse handgeschreven aantekeningen en een stempel.

Het document fungeert als een 'loopblad' of verzamelblad voor korte interne correspondentie binnen een gemeentelijke of politionele afdeling (waarschijnlijk Amsterdam, afdeling Algemene Zaken). De rode draad in de aantekeningen is een zekere meneer V.d. Meer die zich moet melden bij het "H.K." (waarschijnlijk het Hoofdkwartier of Hoofdkantoor) bij een Wachtmeester. Uit de chronologie blijkt dat de zaak al in maart 1941 speelde (notitie rechtsonder). In april volgt een oproep voor een woensdag. In juni (notitie linksonder) is er sprake van een dringender toon: de Inspecteur wordt geïnformeerd dat V.d. Meer "meermalen aangesproken" is maar nog niet is gegaan. Uiteindelijk lijkt de zaak op 16 juni 1941 afgedaan ("thans opbergen") en door een hogere ambtenaar (De Han) op 19 juni geaccordeerd. Het handschrift is een typisch midden-20e-eeuws ambtelijk cursief, geschreven met vulpen. De verschillende inktkleuren en handschriften duiden op de verschillende functionarissen die het document in handen hebben gehad.

Getypt verslag van een vergadering of beleidsnotitie (pagina 3).

Het document werpt licht op de complexe bureaucratische uitdagingen van de voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog. In een grote stad (mogelijk Den Haag of Amsterdam, gezien het aantal van 700.000 klanten) probeert men de distributie van verse vis te reguleren. De kern van de discussie is de efficiëntie versus de menselijke maat. Enerzijds zijn er logistieke problemen: veel straathandelaren zijn laaggeletterd en kunnen geen administratie bijhouden. Anderzijds zijn er externe factoren zoals de 'arbeidsinzet' (gedwongen tewerkstelling in Duitsland), waardoor handelaren plotseling kunnen verdwijnen, wat het systeem ontwricht. Er wordt gedebatteerd over een nummersysteem om 'rijvorming' (lange wachtrijen) te voorkomen. De Inspecteur is echter sceptisch: hij wijst op de onvoorspelbaarheid van de aanvoer (incourante vissoorten zoals voorns en schar die mensen niet willen) en het risico dat klanten maanden moeten wachten op een kleine hoeveelheid ongewenste vis.

Handgeschreven inspectierapport of proces-verbaal van controle op grijs papier.

Dit document is een kort officieel verslag van een controlebezoek. De controleur, Reyinga, rapporteert aan Inspecteur de Vries over een controle bij de koopman H. Kooy op 24 november 1943. De controle betrof een partij van 40 pond snoekbaars. De uitslag van de controle was positief: "In orde bevonden". Het document vertoont de typische kenmerken van een ambtelijke hiërarchie: de controleur rapporteert, waarna de inspecteur en de directeur het document voorzien van een "gezien"-tekening ter goedkeuring of archivering. De aantekening "dossier controle" wijst op een systematische administratie van dergelijke inspecties.

Administratieve handgeschreven notitie / dossierstuk.

Het betreft een intern ambtelijk schrijven met instructies over de registratie van een persoon. De kern van de notitie is dat **Weduwe L.A. Nijhuis-Sammel** sinds 1 december 1922 over een vaste verblijfplaats beschikt in de **Westerstraat**. De schrijver instrueert om dit "opnieuw te registreren". Opvallend is de waarschuwing bovenaan: informatie die al duidelijk op het brondocument staat, hoeft niet (dubbel) in het **V.B.** (vermoedelijk het *Bevolkingsregister* of *Verblijfsregister*) te worden opgenomen. Het document is officieel geaccordeerd door een inspecteur genaamd **De Haan**. De grote letters "Opb." linksonder zijn een typische archiefinstructie voor "Opbergen", wat aangeeft dat de actie is voltooid en het briefje in het dossier kan.

Ambtelijk rapport met bijgeschreven kanttekeningen en afhandelingsnotities.

Het document is een intern schrijven van de Amsterdamse dienst Marktwezen tijdens de Duitse bezetting. De kern van de melding is dat propaganda-affiches van de Nederlandsche Volksdienst (een nationaalsocialistische hulporganisatie) op het houten kantoortje aan de Noordermarkt in brand zijn gestoken of door brand zijn beschadigd. De ambtenaar (Reyenga) rapporteert dit formeel aan zijn inspecteur. Opvallend is de voorzichtige formulering: hij spreekt over het "ernstig gevaar" van een herhaling vanwege de houten constructie van het gebouw. Hoewel hij het woord sabotage niet expliciet gebruikt, is het duidelijk dat het hier gaat om een verzetsdaad gericht tegen de bezettingspropaganda. In de marges vindt de ambtelijke afhandeling plaats. Er wordt gevraagd of de locatie een officieel aanplakpunt is. Nadat bevestigd is dat er speciale latten zijn aangebracht voor "machinale" aanplakking, wordt geadviseerd de politie schriftelijk te informeren. De laatste opmerking suggereert dat men de status als aanplaklocatie wil intrekken om het brandgevaar (en daarmee de kans op nieuwe aanslagen op het gebouwtje) te minimaliseren.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Th: de Haan. [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE [Stempel in paarse inkt:] GEZIEN DE INSPECTEUR, [Handgeschreven in zwarte inkt:] *de Haen* [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE [stempel in blauwe inkt:] GEZIEN [handgeschreven:] v/ [stempel:] DE INSPECTEUR, [handtekening:] de Haan

# TRANSCRIPTIE [stempel] Nº [handschrift] 30/28/1 [stempel] M. 1942 [stempel] GEZIEN [stempel] DE INSPECTEUR, [handschrift] de Haan [met onderstreping]