S. Hes

Handgeschreven verklaring op gelinieerd papier.

Dit document is een zakelijke getuigenverklaring of referentiebrief. De ondertekenaar, S. Hes, verklaart officieel dat hij in de periode tussen 1930 en 1935 regelmatig handel heeft gedreven met de heer Jacob Koker. De handel betrof specifiek "fruit". Het handschrift is een vlot, zakelijk cursief uit de vroege 20e eeuw. De tekst is kort en bondig, bedoeld om de professionele geschiedenis of betrouwbaarheid van Jacob Koker te bevestigen.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of officieel afschrift).

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie betreffende de betaling van de huur. De directeur wijst de huurder, de heer S. Hes, erop dat de huur voor zijn pakhuisruimte in de Centrale Markthal voortaan strikt bij vooruitbetaling voldaan moet worden via een giro-overschrijving op de eerste van de maand. * **Toon:** De toon is zakelijk, direct en dwingend. Het gebruik van de formulering "Ik verzoek U dringend" suggereert dat er mogelijk sprake is geweest van eerdere betalingsachterstanden of onregelmatige betalingen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke formele spelling en grammatica (bijv. "maandelyksche", "huurtermynen", "terzake", "op den eersten"). De nadruk op "by vooruit-betaling" door middel van onderstreping onderstreept de prioriteit van de afzender.

Zakelijke correspondentie / Aanmaning

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie aan een huurder van een pakhuisruimte in de Centrale Markt. De directeur wijst de huurder, de heer Hes, erop dat de huur voortaan strikt vooraf voldaan dient te worden via een giro-overschrijving, specifiek op de eerste van de maand. * **Toon:** De toon is zakelijk, autoritair en dwingend ("Ik verzoek U dringend"). Het duidt op een strenger wordend incassobeleid of een reactie op eerdere betalingsvertragingen. * **Taal en spelling:** Het document is opgesteld in de vooroorlogse spelling (bijv. "maandelyksche", "terzake", "den eersten"). De 'y' met puntjes wordt in de transcriptie weergegeven zoals getypt.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of officieel afschrift).

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie of herinnering betreffende de betalingsvoorwaarden van de huur. De directeur wijst de huurder, de heer S. Hes, erop dat de huur voor zijn pakhuisruimte op de Centrale Markt voortaan strikt bij vooruitbetaling voldaan dient te worden. * **Kernboodschap:** De betalingen moeten via giro-overschrijving plaatsvinden, exact op de eerste dag van elke maand. De toon is zakelijk maar dwingend ("verzoek U dringend"). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "aanteekenen en deel boeken" wijst op de interne administratieve verwerking van dit schrijven (het registreren in een verzendboek of grootboek). De naam "M. Müller" is mogelijk van de functionaris die de brief heeft opgesteld of gecontroleerd.

Document

* **Structuur:** De lijst is opgezet in twee kolommen: links de namen van de geadresseerden (bedrijven of individuele handelaren) en rechts de bijbehorende locatiecode van een "pakhuisafdeeling". * **Locatiecodes:** De codes bestaan uit een letter (H, E, C, B, A) gevolgd door een nummer. Dit wijst op een indeling in secties of hallen binnen een groter complex. * **Bedrijfsnamen:** Veel namen zijn typisch voor de Amsterdamse groente- en fruithandel uit de eerste helft van de 20e eeuw. Er is een opvallende aanwezigheid van namen die historisch geassocieerd worden met de Joodse gemeenschap in de markthandel (zoals Mok, Moffie, Presser, Casseres, Meentz, Italiaander, Piller). * **Afkortingen:** Gebruik van standaard afkortingen zoals "Pzn." (Pieterszoon), "& Zn." (en Zoon), "Gebr." (Gebroeders) en "Gr.&Fr.handel" (Groente- en Fruithandel). ---

Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen) met bedragen in guldens (f.).

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande saldi van een koelhuis. Opvallend is de datum: 30 april 1940, slechts tien dagen voor de Duitse inval in Nederland. De lijst bevat namen van individuen en bedrijven (zoals fruitdistributeurs) die gebruikmaakten van koude opslag. Enkele opmerkelijke punten: * **Hoge posten:** De grootste debiteuren zijn H.J.v. Nieuwkerk (f. 1073.36) en P. Versluis (f. 1187.01). Deze bedragen zijn met een rode streep gemarkeerd, wat kan duiden op een controle of een bijzonder risico. * **Creditposten (CR):** B. Polak en H.G. Ruhé hebben een negatief saldo (tegoed), wat in de boekhouding met rood is omkaderd. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel Joodse familienamen (bijv. Agsteribbe, Blik, Hakker, Mok, Moffie, Ossedrijver, Presser). Dit suggereert dat het koelhuis een belangrijke rol speelde in de (vaak Joodse) handel in groenten, fruit of vleeswaren, vermoedelijk in de regio Amsterdam.

Boekhoudkundig overzicht (lijst van openstaande vorderingen/debiteuren).

* **Administratieve structuur:** Het document is een klassieke saldilijst uit een grootboek. De bedragen achter de namen zijn de openstaande schulden van klanten (debiteuren). De aanduiding **"CR."** staat voor Credit, wat betekent dat deze specifieke klanten een tegoed hadden of meer hadden betaald dan gefactureerd. * **Bedragen:** De bedragen variëren van zeer klein (bijv. Mark p/a Walg met f 0,03) tot aanzienlijk voor die tijd (bijv. N.V. A.J. de Graaf met f 1388,66). Het eindtotaal van deze pagina is f 7610,56. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse correcties en aantekeningen zichtbaar. De omkaderde namen (Hoogland, H. Sons) en de handgeschreven bedragen (9.20 bij de Ruiter) duiden op een controle van de boekhouding of een latere mutatie. De "x" voor het bedrag van I. Velmans suggereert een vinkje of een onduidelijkheid. * **Bedrijfsactiviteit:** Gezien de stempel van de "Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten" betreft dit de handel in groenten, fruit of bloemen in Amsterdam. ---

Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Brief / Verzoekschrift

In deze korte, zakelijke brief verzoekt Samuel Hes de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om een uitstel van vier weken voor het bezetten van zijn staanplaats op de Albert Cuypmarkt. Hij identificeert zichzelf als plaatshouder nummer 184. De brief is geschreven in een beleefde, ietwat formele toon ("verzoekt U hiermede beleefd"). Opvallend is dat er geen specifieke reden voor het verzoek wordt opgegeven, wat kan duiden op persoonlijke omstandigheden of de algemene druk waaronder de afzender op dat moment leefde.

Officieel administratief bijblad/formulier met handgeschreven aantekeningen.

* **Inhoud:** Het document betreft de administratieve afhandeling van het intrekken van een marktplaats op de Albert Cuypstraat. De betreffende plek, nummer 104, stond op naam van S. Hes. Op 3 november 1941 is deze plek ingetrokken. De ambtenaar "de Haan" (mogelijk een afdelingshoofd of controleur) tekent af dat de zaak als afgedaan kan worden beschouwd en gearchiveerd kan worden ("Opbergen"). * **Proces:** Het document toont de bureaucratische gang van zaken: van de verzending van het dossier eind oktober tot de uiteindelijke beslissing en archivering eind november 1941.

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Document

Het document is een officiële circulaire van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale gericht aan de veilingen in Nederland. De kern van de boodschap is de aanstelling van een 'Treuhänder', de heer A. Bijl, voor de handelsactiviteiten van S. Hes uit Amsterdam. De rode onderstreping van de naam "S. Hes" en zijn adres is een archivistisch of administratief spoor dat de aandacht vestigt op de persoon die wordt onteigend. De zakelijke, droge toon van de brief maskeert de gewelddadige realiteit van de economische uitsluiting van Joodse burgers.

Handgeschreven administratief register/lijst.

Dit document is een administratief overzicht van marktkooplieden in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst is gestructureerd in kolommen die de identiteit, de standplaats en de handelsactiviteit van de personen vastleggen. * **Kolom 1:** Bevat de namen en initialen van de marktkooplieden. * **Kolom 2:** Vermeldt de geboortedata, wat essentieel was voor persoonsregistratie. * **Kolom 3:** Geeft de straat aan waar de marktstandplaats zich bevond (bijv. Gaaspstraat, Joubertstraat, Waterlooplein). Dit zijn locaties in de Amsterdamse Transvaalbuurt en het Joodse kwartier. * **Kolom 4:** Toont data in december 1942 en de eerste maanden van 1943. Dit zijn de momenten waarop de "mutatie" of "afvoering" plaatsvond. * **Kolom 5:** Beschrijft de aard van de handel (bijv. visch, textiel, groente en fruit). De aantekeningen aan de rechterkant ("C.L.", "niet opg.") verwijzen waarschijnlijk naar administratieve codes van de marktmeester of de bezettende autoriteiten. De term "Afvoeringen" in de linkerbovenhoek en de specifieke data (winter '42-'43) duiden op een gedwongen stopzetting van de werkzaamheden.

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE H a Graafte Handelslid. Sp.burg

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

# TRANSCRIPTIE (afsch. H. Simm...) No.2474/117 24 Juni 2. Bureau Stadsingenieur.

# TRANSCRIPTIE [<s>Het</s>] [<s>voor</s>] [<s>heb</s>] [<s>mij</s>] was door mij bekend dat C. Zwan enkele keer- per jaar partijtjes zoetwatervisch opkocht. [<s>worden</s>] [<s>Daarbij op de verdeellijst</s>] [<s>voorkomt had ik</s>] [<s>het gewaarschuwd</s>] [<s>dat hij</s>] [<s>als hem</s>] [<s>zo</s>] hij, ingeval hij [<s>voor zijn eigen</s>] [<s>winkel</s>] zoetwatervisch zou koopen en deze o...