P.W.

Handgeschreven ambtelijke notitie op een voorgedrukt formulier ("Bijblad").

* **Taal en Stijl:** Het document is geschreven in een formele, ambtelijke stijl die typerend was voor de vroege 20e eeuw ("heb ik de eer U beleefd te verzoeken"). * **Inhoud:** Het betreft een verzoek aan de Directeur van Publieke Werken (Dir. P.W.) om een beschadiging aan de kade of watermuur bij de Bloemenmarkt in Amsterdam te repareren. De schrijver meldt dat de muur "weggeraakt" is (mogelijk ingestort of losgekomen) ter hoogte van ("t/o" - tegenover) perceel 538. * **Afkortingen:** * **Dir. P.W.:** Directeur Publieke Werken. * **t/o:** Tegenover. * **D.D.:** Mogelijk de initialen van de afzender of een afkorting voor "Dienstdoende". * **Fysieke staat:** De tekst is geschreven met een dunne pen, de inkt is enigszins vervaagd maar goed leesbaar. De rode en grijze potloodnotities duiden op verwerking in een archiefsysteem.

Ambtelijke notitie / intern memo.

* **Kernprobleem:** Er is een strook grond van 13 meter breed die veel groter is dan de benodigde 3 meter voor het oorspronkelijke doel. De gemeente zit nu met overtollige grond die geen nut dient. * **Conflict:** De afdeling Publieke Werken (P.W.) weigert de grond als opslagterrein te gebruiken vanwege esthetische bezwaren. In plaats daarvan stellen zij voor er een plantsoen van te maken voor 2000 gulden. De Wethouder van Financiën heeft dit eerder al geblokkeerd omdat hij het te duur vindt voor enkel "een grasmat". * **Argumentatie:** De schrijver van de notitie merkt op dat een plantsoen alleen maar geld kost (aanleg én onderhoud), terwijl het doel zou moeten zijn om inkomsten uit de grond te genereren. * **Advies:** De auteur adviseert om voorlopig niets te doen ("zaak laten rusten"). Men moet wachten op een toekomstige bestemming die wél inkomsten oplevert of die de bezwaren van P.W. wegneemt, om onnodige uitgaven te voorkomen.

Handgeschreven brief/ambtelijke correspondentie.

Het document is een interne ambtelijke mededeling binnen de gemeente Amsterdam, vlak voor de uitbraak van de Tweede Wereldoorlog. De kern van de brief is het verstrekken van gegevens over scheepsbewegingen en ligplaatsen. De schrijver (vermoedelijk werkzaam bij de dienst Marktwezen) reageert op een telefonisch verzoek van Ir. Van Walraven, de chef van de afdeling Bruggen. Er wordt een lijst (staat) meegeleverd van vaartuigen die in het voorgaande jaar (augustus '38 - augustus '39) aan de brandstoffenmarkt aan de Kostverlorenvaart lagen. Interessant is de precisering dat de brandstoffenmarkt geografisch breder is dan alleen de kade bij de "Algemeenen Brandstoffenhandel Amsterdam". Dit duidt op een behoefte aan administratieve of nautische nauwkeurigheid, mogelijk in verband met havengelden, onderhoud aan de kade of brugbediening.

Handgeschreven memo of werkopdracht.

* **Inhoud:** Het document is een formeel verzoek (waarschijnlijk binnen de gemeentelijke diensten) om herstelwerkzaamheden uit te voeren aan de kade-inrichting. * **Specifieke locaties:** * **Jacob van Lennepkade 16 en 20:** Hier zijn de pennen om schepen aan te meren ("meerpennen") losgekomen. * **Da Costastraat 129:** Het adres van de Firma J.W.H. Ligthert, waar losgeraakte of uitgetrokken pennen kunnen worden opgehaald. * **Prins Hendrikkade / Heerengracht:** Nabij de "1e Zijlsira" (mogelijk een specifieke zijstraat of sluis) is een meerpaal losgeraakt. * **Handschrift:** Het handschrift is een cursief kantoorschrift uit het begin van de 20e eeuw. De schrijver heeft een correctie aangebracht door "reparaties" door te strepen en te vervangen door een specificatie (mogelijk "brandstoffenmarkten"), hoewel de zinsbouw daardoor wat rommelig wordt. * **Afkortingen:** "dr. P.W." verwijst zeer waarschijnlijk naar de Dienst der Publieke Werken in Amsterdam. "G.D." zijn de initialen van de rapporteur of opzichter.

Ambtelijke brief/concept-memorandum.

Het document is een interne ambtelijke verantwoording met betrekking tot de boekhouding van de "Dienst van het Marktwezen". De schrijver legt aan de Wethouder uit hoe bepaalde posten in de financiële bijlage zijn verwerkt. De kern van het schrijven is dat de winstcijfers ("batige saldi") van de markten een vertekend beeld geven. Er wordt op gewezen dat grote kostenposten zoals pensioenpremies, rente op investeringen (o.a. verlichting) en algemene diensten (politie en reiniging) niet direct ten laste van de marktdienst zijn gelegd, maar in de algemene gemeentebegroting verdwijnen. Dit duidt op een discussie over de werkelijke rendabiliteit van de markten of een voorbereiding op een begrotingswijziging. De tekst bevat veel correcties, wat suggereert dat dit een kladversie of een zorgvuldig geformuleerd definitief concept is.

Handgeschreven ambtelijke notitie / werkaantekening.

Dit document is een inventarisatie van het ruimtegebruik en de ruimbehoefte in een (waarschijnlijk Amsterdams) overheidsgebouw. Het geeft een fascinerend inkijkje in de diverse functies die in één pand werden ondergebracht: 1. **Commerciële partijen:** Bedrijven in de voedselsector (melkbewaring, zuidvruchten, Gervaiskaas, bananenrijperij) wijzen sterk in de richting van de Centrale Markthallen. 2. **Overheidsdiensten:** De aanwezigheid van de 'Techn. Dienst P.W.' (Publieke Werken) en het 'Marktwezen' bevestigt de gemeentelijke betrokkenheid. 3. **Mobilisatie/Oorlogsdreiging:** De vermeldingen van "Burgerwacht", "Luchtbescherming" en "Opslag legergoederen" zijn cruciaal voor de datering. Dit duidt op de periode vlak voor of tijdens de vroege jaren van de Tweede Wereldoorlog, waarin civiele bescherming en militaire logistiek prioriteit kregen in de stad. 4. **Logistiek:** De tabel onderaan laat een kwantitatieve berekening zien van het aantal benodigde kamers/ruimtes, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen huidig gebruik ("Thans in gebruik") en nieuwe verzoeken ("Aangevraagd"). De kantlijnnotitie rechtsonder suggereert dat deze specifieke lijst was bedoeld voor intern overleg en dat er voor de genoemde punten geen officiële schriftelijke afhandeling nodig werd geacht. ---

Ambtelijke rapportage/brief (getypt).

* **Inhoud:** Het document is een advies van de Directeur van Publieke Werken aan Burgemeester en Wethouders (B. en W.) over stedelijke vernieuwing in Amsterdam. Centraal staat het voltooien van de "binnenring" (de zogenaamde 'missing link'). * **Prioriteiten:** Er wordt aangedrongen op de verplaatsing van een zuigelingenpolikliniek. De huidige locatie naast de "lompenmarkt" wordt als onhygiënisch beschouwd. De kliniek zou kunnen verhuizen naar Groenburgwal 44. * **Infrastructuur:** Het plan omvat de bouw van een brug over de Rapenburgergracht ter hoogte van de Foeliestraat en de aanleg van een omleidingsweg via het Markenplein en de Joden Houttuinen. * **Financiën:** De totale raming voor de eerste fase (opruiming en bestrating) bedraagt 25.100 gulden. De brugbouw wordt geschat op 91.000 gulden. * **Opvallende taalfouten in origineel:** De tekst bevat enkele typfouten, zoals "zuigelingenpoliklinie" (zonder 'k'), "spee tuin" en "speektuin" in plaats van speeltuin, "burg" in plaats van brug, en "ondergracht" waar waarschijnlijk 'ondergebracht' wordt bedoeld.

Handgeschreven ambtelijke notitie/memo.

* **Afzender/Ontvanger:** De afkorting "Dir. P.W." staat zeer waarschijnlijk voor de Directie Publieke Werken. De aanduiding "af" kan wijzen op "Afdeling" of een verkorting van "afkomstig van". * **Inhoud:** Het document betreft een intern verzoek om een globale kostenraming ("bij benadering") voor de bouw/installatie van twee paternosterliften. Dit waren liften met open cabines die in een constante lus bewogen, populair in de eerste helft van de 20e eeuw voor efficiënt verticaal transport in industriële en kantoorgebouwen. * **Locatie:** "de ijsfabriek Koelhuis Am." verwijst vermoedelijk naar de bekende ijsfabriek en koelhuizen in Amsterdam (Am.), bijvoorbeeld die aan de Amstel of in de buurt van de Westergasfabriek. * **Administratieve sporen:** De cijfers in rood potlood en de krabbel "5" zijn typische kenmerken van een dossierordening in een archief. De initialen "HG" (of mogelijk "HS") bij de datum duiden op de behandelend ambtenaar.

Intern memorandum / Ambtelijke brief.

* **Schrift:** Het document is geschreven in een vlot, 20e-eeuws cursief handschrift. Het is goed leesbaar, met typische afkortingen uit die tijd zoals "rek." (rekening), "d.d." (de dato) en "j.l." (jongstleden). * **Inhoud:** De brief betreft een administratief geschil over een factuur (rekening no. 77) voor herstelwerkzaamheden aan een marktkantoor. De afzender stelt dat zijn afdeling niet verantwoordelijk is voor de kosten. * **Kernargument:** De kosten moeten worden verhaald op de afdeling Grondbedrijf (onderdeel van Publieke Werken), omdat de huidige gebruiker het pand van hen huurt. Volgens de afzender was de oorspronkelijke opdracht van januari 1941 reeds telefonisch geannuleerd. * **Correcties:** Er is een duidelijke doorhaling zichtbaar waarbij "het Marktkantoor" is vervangen door de specificatie dat het voor rekening van het "Grondbedrijf" komt. Ook de datum bovenaan is gecorrigeerd van 16 naar 20 juni.

Document

* **Doel van de vergadering:** Het vaststellen van een onderzoeksagenda voor de Agrarische Subcommissie. De focus ligt op de economische en infrastructurele relatie tussen de stad Amsterdam en de nieuw aan te leggen of reeds aangelegde IJsselmeerpolders. * **Kernpunten:** * **Economische symbiose:** Amsterdam vraagt zich af wat de nieuwe polders betekenen voor de stad als afzetmarkt (producten uit de polder) en als leverancier (materialen en diensten voor de polder). * **Infrastructuur:** Er wordt nagedacht over transportmodaliteiten (schip, auto, tram) en de rol van de overheid versus particulier initiatief. * **Waterhuishouding:** Een cruciaal punt (punt 8) betreft de verzilting en de noodzaak voor een zoetwaterinlaat voor Noord-Holland, wat essentieel is voor zowel de landbouw als de volksgezondheid. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands met de kenmerkende spelling van die tijd (bijv. 'bedryven', 'vrydag', 'uitgenoodigd'). De invloed van de Dienst der Publieke Werken (P.W.) is groot, gezien de aanwezigen en de locatie.

Getypt verslagfragment (notulen).

* **Inhoud:** Het fragment bevat het slot van een vergadering. De heer Van Hasselt spreekt zijn zorgen uit over een potentieel conflict met de Rijksoverheid ("het Ryk") betreffende de waterhuishouding van nieuwe polders. Hij verzoekt om documentatie (het 'Algemeen Plan') voor de Kamer van Koophandel. * **Spelling en Stijl:** Er wordt gebruikgemaakt van de spelling waarbij de 'ij' consequent als 'y' wordt getypt (*stryd*, *Ryk*, *Zuidwestelyken*). Dit was gebruikelijk op bepaalde schrijfmachines of volgde een specifieke ambtelijke stijl van voor de spellinghervorming van 1947, of kort daarna in specifieke kringen. * **Betrokken partijen:** * **De heer Van Hasselt:** Waarschijnlijk een afgevaardigde of deskundige. * **De Voorzitter:** Leidt de vergadering. * **Dienst P.W. Amsterdam:** De Dienst Publieke Werken van de gemeente Amsterdam, wat suggereert dat de vergadering binnen een gemeentelijk kader plaatsvond. * **MH.:** De initialen van de notulist of typist.

Document

* **Hydrologische zorgen:** Een kernpunt is de bezorgdheid over het verlagen van het grondwaterpeil in Amsterdam als gevolg van de aanleg van de Zuidelijke polders (de huidige Flevopolder/Markenwaard-plannen). Volgens de commissie is deze angst voorlopig ongegrond op basis van berekeningen. * **Ruimtelijke ordening:** Er wordt gesproken over de "mogelijkheid" (en na amendement "wenschelijkheid") van een vlieghaven in het IJmeer. Dit toont aan dat men destijds al serieus nadacht over grootschalige infrastructuur in het water ten oosten van Amsterdam. * **Waterkwaliteit:** De heer Van Heemskerck van Beest maakt zich zorgen over de verzouting van het Noordzeekanaal en het effect van spuien bij IJmuiden. * **Bestuurlijke processen:** De tekst laat de interactie zien tussen verschillende overheidsinstanties (Dienst der Zuiderzeewerken, Departement van Waterstaat, de Gemeente Amsterdam) en belangenorganisaties zoals de Kamer van Koophandel.

Notulen (verslag van een vergadering).

* **Taal en spelling:** Het document is opgesteld in een ambtelijke stijl met de destijds gangbare spelling (bijv. "belangryke", "tydroovend", "zoozeer"). Opvallend is het gebruik van de letter 'y' waar we nu 'ij' zouden verwachten. * **Kernproblematiek:** De voortgang van de commissie wordt belemmerd door een gebrek aan data over de inrichting van de nieuwe polders. Er is een duidelijke afhankelijkheid van de Directie der Wieringermeer voor technische en landbouwkundige informatie. * **Bestuurlijke context:** Er wordt gesproken over een 'Plenocommissie' en diverse 'Subcommissies' (Scheepvaart, Agrarisch, Industrieel), wat duidt op een gestructureerde, sectorale aanpak van de Amsterdamse belangenbehartiging ten aanzien van de Zuiderzeewerken. * **Urgentie:** De voorzitter spreekt de wens uit om nog voor Kerstmis een richtlijnenrapport te verzenden, wat wijst op een politieke wil om invloed uit te oefenen op de centrale Directie der Zuiderzeewerken.

Ambtelijk schrijven (handgeschreven brief/memo).

* **Kernboodschap:** De afzender vraagt de Dienst der Publieke Werken om een expert aan te wijzen om te overleggen over de fysieke inrichting ("uitvoering der plannen") van een specifiek voor Joden bestemde markt. * **Terminologie:** * **P.W.:** Publieke Werken, de gemeentelijke dienst verantwoordelijk voor infrastructuur en bouw. * **i.z.:** Inzake. * **C.M.:** Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat). * **Jhr. Heemskerk:** Verwijst naar Jhr. P.S.W. Heemskerk, die destijds directeur was van de afdeling Marktwezen in Amsterdam. * **Bestuurlijke afwikkeling:** De aantekening onderaan laat zien dat er op 10 december 1941 direct actie werd ondernomen door telefonisch contact te zoeken met de directeur van het Marktwezen.

Document

De tekst vormt het slot van een officiële oproep voor een bijeenkomst. De bijeenkomst is gepland om 14:00 uur ("te 2 uur") in kamer 202 van het Amsterdamse Raadhuis. De secretaris bevestigt dat de agenda is bijgesloten. De spelling is kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw, waarbij de 'ij' vaak als 'y' werd getypt (bijv. *gebruikelyke*, *bygevoegd*). De ondertekenaar, L.S.P. Scheffer, was een functionaris bij de Dienst der Publieke Werken in Amsterdam. De letters "ber as." aan het begin wijzen op het einde van een maandnaam gevolgd door "aanstaande" (bijvoorbeeld december as.).

Agenda voor een vergadering.

* **Taal en spelling:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke ambtelijke spelling met de 'y' in plaats van 'ij' (*telyke, schryven, by*) en de afkorting 'll.' voor *laatstleden*. * **Inhoud:** De agenda toont de brede focus van de commissie. Het gaat niet alleen over technische zaken als waterhuishouding en de relatie met de rijksdienst (Dienst der Zuiderzeewerken), maar ook over economische belangen (scheepvaart) en recreatieve aspecten (natuurschoon en toerisme). * **Administratieve sporen:** De rode streepjes in de kantlijn duiden op een actieve behandeling van de agenda door een commissielid of de voorzitter, waarbij de voortgang van de verschillende dossiers werd bijgehouden. * **Functionaris:** L.S.P. Scheffer (Lucas Scheffer) was een vooraanstaand stedenbouwkundige bij de Amsterdamse Dienst Publieke Werken en werkte nauw samen met Cornelis van Eesteren aan het Algemeen Uitbreidingsplan (AUP).

Getypte begeleidende strook of briefkaart.

Het document is een korte, zakelijke mededeling die diende als geleidebriefje voor een bijgevoegde nota en een uitnodiging. De tekst is getypt met een schrijfmachine. Opvallende kenmerken: * **Spelling:** Het gebruik van de "y" in "by" (in plaats van "bij") en de dubbele "oo" in "uitnoodiging" wijst op de spelling van vóór de hervorming van 1947 (Spelling-Marchant/De Vries en Te Winkel). * **Afkortingen:** "Dienst P.W." staat voor de Dienst der Publieke Werken van de gemeente Amsterdam. De letters "LE." onderaan de tekstblok links zijn mogelijk initialen van de typist of een archiefkenmerk. * **Fysieke staat:** Het papier vertoont verkleuring en doorslag van tekst aan de achterzijde, wat suggereert dat het onderdeel was van een dikker dossier of op dun papier is gedrukt.

Handgeschreven briefkaart of memonota.

Het document is een zakelijk verzoek gericht aan de Directeur van Publieke Werken (vermoedelijk Amsterdam) betreffende het onderhoud van de kade aan de Prinsengracht. De afzender attendeert de dienst op twee zaken: 1. De noodzaak voor het plaatsen van een **meerpaal** op een specifieke locatie waar brandstoffen worden verhandeld. 2. Het feit dat er een **steenblok** (mogelijk een deel van de kademuur of een stootblok) is losgeraakt. Dit blok is momenteel in bewaring bij de lokale handelaar Huberts. Het handschrift en de formulering duiden op de late 19e of vroege 20e eeuw. Het document getuigt van de directe communicatie tussen burgers/ondernemers en het stedelijk apparaat over infrastructurele gebreken.

Ambtelijk verslag / Instructie betreffende procedures voor bouwprojecten.

Het document is een procedurebeschrijving voor het tot stand komen van bouwplannen binnen een gemeentelijk apparaat. Het beschrijft de hiërarchische en communicatieve lijnen tussen verschillende actoren: * **P.W.:** Hoogstwaarschijnlijk de dienst "Publieke Werken". * **Bur. O. en E.:** Vermoedelijk het "Bureau Onderwijs en Eredienst" (gezien de historische context van gemeentelijke bouw vaak gerelateerd aan scholen). * **Directeur:** Het hoofd van de betreffende dienst. * **Wethouder en Burgemeester:** De politieke eindverantwoordelijken. De procedure is strikt lineair: van een "Programma van Eischen" naar een "Voorloopig schetsplan" (globale begroting), vervolgens naar een "Definitief Schetsplan" (uitgewerkte begroting) en eindigend bij de "Bestedingsstukken" (aanbestedingsdocumenten). Opvallend is de rol van de Burgemeester als uiteindelijke beslisser bij geschillen en voor de finale goedkeuring van elke fase.

Document

Het document is een interne ambtelijke correspondentie binnen de gemeente Amsterdam. De kern van de boodschap is het opzeggen van de huur van drie specifieke loodsen die tot dan toe werden gebruikt voor de opslag van schroot ("den schroothoop"). * **Adressering:** "P.W." staat voor Publieke Werken. De "Afd. Rentegevende Eigendommen" hield zich bezig met de verhuur en het beheer van gemeentelijk vastgoed. * **Locaties:** Er worden drie locaties genoemd: de Bellamystraat, de Cuypstraat (met de toevoeging "Strokarton") en de Wagenaarstraat. Bij de locaties in de Bellamystraat en Wagenaarstraat wordt de naam "Vos" genoemd, vermoedelijk de eigenaar of de beheerder van de loodsen van wie de gemeente de ruimte huurde. * **Besluitvorming:** De kanttekening in het kader geeft aan dat de beslissing niet louter administratief was, maar telefonisch is afgestemd tussen de Directeur van de betreffende dienst en de Wethouder (aangeduid met de initialen E.M.).

Antw. op No.489 P.W. dd. 7 Juli 1939. Den Heer Wethouder P.W.

Antw. op No. 653 P.W. Aan den Heer Wethouder P.W. dd. 4 November 1940.

Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.

# TRANSCRIPTIE No. 635 P.W. 1941 No. 402 L.M. 1941. DIENST DER PUBLIEKE WERKEN. Grb. No. 3489/Doss. F 200 b/13. Amsterdam, 12 December 1941. Den Heer Wethouder P.W.

# TRANSCRIPTIE P. v. A. Kragtwijk winkel - van Woustraat 45. Accord.