Y. Rienstra

Getypte administratieve lijst (tabel).

* **Gegevensstructuur:** De tabel is alfabetisch gesorteerd op achternaam. Het betreft een financiële administratie waarbij saldi of transactiewaarden over twee opeenvolgende jaren worden vergeleken. * **Economische verschuiving:** Bij veel personen is er een significante daling te zien van het bedrag in 1940 ten opzichte van 1939 (bijv. Y. Rienstra, Pouw, Schindeler). Dit kan duiden op het wegtrekken van kapitaal, liquidaties of de economische impact van de Duitse inval in mei 1940. * **Identificatie:** Namen zoals Polak, Porcelyn, Rooseman, Roozelaar en Slier zijn in de context van deze periode vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. * **Notaties:** Een liggend streepje tussen punten (`-.-`) wordt gebruikt om een nulbedrag of ontbrekende waarde aan te geven.

Getypte lijst met financiële gegevens (omzet of commissies) per handelaar

Dit document is een overzicht van handelaren verbonden aan de Amsterdamse Visafslag. Het rangschikt personen en bedrijven op basis van hun financiële totaal over de jaren 1939 en 1940. De bedragen zijn hoogstwaarschijnlijk in Nederlandse guldens. Opvallend is de kolom met percentages. Bij de individuele top-handelaren (zoals L. Biet en P. Vrees) lijkt het percentage af te nemen naarmate het totaalbedrag lager wordt. Echter, verderop in de lijst worden handelaren gegroepeerd met accolades, waarbij een gezamenlijk (hoger) percentage wordt genoteerd (bijv. 5 ½% of 4 ½%). Dit zou kunnen wijzen op een verdeelsleutel voor afslagkosten, belastingen, of lidmaatschapsgelden van een vereniging.

Ambts-eedig rapport (proces-verbaal) van de Centrale Crisis Controle-dienst (C.C.D.).

Dit document is een officieel rapport van een opsporingsambtenaar van de Centrale Crisis Controle-dienst (C.C.D.). De kern van de zaak is een overtreding van de distributieregels tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **De Overtreding:** Het illegaal overnemen of doorverkopen van toegewezen partijen vis tussen handelaren (Rienstra en Schilder). In een distributiestelsel mochten goederen alleen via de officiële kanalen en tegen vastgestelde prijzen worden verhandeld. Het onderling verhandelen werd gezien als een economisch delict omdat het de controle op de voedselvoorziening ondermijnde. * **De Procedure:** De inspecteur, Andreas Hoogeveen, voert een controle uit ter plaatse (de viswinkel in de Reguliersdwarsstraat). Hij stelt de identiteit van de bedrijfsleider vast en start de ondervraging. * **Afhandeling:** De handgeschreven kanttekeningen (waarschijnlijk van een superieur genaamd 'de Haas') laten zien dat de zaak administratief is afgedaan. Schilder is opgeroepen en "ernstig gewaarschuwd". Als sanctie of corrigerende maatregel krijgt hij voortaan alleen nog "kleinere soorten" vis toegewezen.

Zakelijke brief (correspondentie).

Deze brief is een zakelijke verduidelijking betreffende de distributie van vis tijdens de Tweede Wereldoorlog. De firma Hasselbach & Metz reageert op een schrijven van Jac. Stam, de chef van de Amsterdamse vismarkt. Er lijkt verwarring te zijn ontstaan over welke partijen vis in Amsterdam door het bedrijf worden bevoorraad. De kernpunten zijn: 1. **Zeetong voor American Hotel:** Er is een specifieke afspraak voor 1400 kg zeetong voor het American Hotel, geleverd via de firma Geys. 2. **Forellen:** Er wordt forel geleverd die weliswaar "vrij" is (mogelijk buiten de strengste rantsoenering), maar toch via de centrale markt moet passeren volgens afspraken met de Nederlandsche Vischcentrale (N.V.C.). 3. **Distributiepartners:** De brief noemt specifieke Amsterdamse firma's (Rienstra, Busman, Geys, Delcavi) die geautoriseerd zijn voor deze leveringen. 4. **Zoetwatervis:** De reguliere levering van zoetwatervis naar de markt in Amsterdam loopt gewoon door voor normale verdeling. De administratieve afhandeling is zichtbaar door de stempels en data. De brief is ontvangen/verwerkt op 24 september, ter kennisneming aangeboden aan de heer Stam op 25 september, en finaal afgetekend op 29 september 1942. ---

Getypte doorslag (carbonkopie) van een lijst met ondertekenaars en sympathisanten ("adhaesie betuigers").

Dit document fungeert als een bewijsstuk van collectieve steun voor een niet nader genoemd schrijven van A.J.L. Schindeler. * **Demografie:** De lijst bevat 72 namen (personen en firma's). Opvallend is de enorme concentratie van achternamen die specifiek zijn voor Volendam en Edam (Schilder, Mooyer, Veerman, Koning, Botter, Vrees). Hoewel de afzender in Amsterdam woont, lijkt het verzoek namens een grote groep uit de vissersgemeenschap of een daarmee verbonden kring te zijn ingediend. * **Administratief proces:** Het stempel van maart 1942 geeft de ontvangst aan door een officiële instantie. De handgeschreven notitie "opbergen" van november 1942 suggereert dat de kwestie waarover geschreven werd maandenlang heeft gelopen alvorens het dossier werd gesloten.

Zakelijke brief op voorbedrukt briefpapier.

De brief legt een specifiek probleem bloot waar legale handelaren tijdens de oorlogsjaren mee kampten. Rienstra klaagt over twee zaken: 1. **Het distributiesysteem:** Hij moet zijn vis verkopen aan wie het eerst komt ("wie het eerste bij u was"), in plaats van zijn vaste klanten (restaurants) te mogen bedienen. Hierdoor dreigt hij zijn jarenlange klantenkring te verliezen. 2. **Oneerlijke concurrentie door zwarte handel:** Terwijl hij zich aan de verboden houdt (zoals het verbod op het leveren van paling), ziet hij dat restaurants en cafés op bekende plekken zoals het Rembrandtplein en het Leidseplein via illegale weg ("smokbaar") toch aan verse vis en aal komen. Rienstra stelt zich op als een gezagsgetrouwe burger die de overheid aanspoort om strenger op te treden ("daar moet de controleur op uit gestuurd worden") tegen de illegale bronnen die de markt verzieken en hem uit de zaken drukken.

Alfabetisch register of namenlijst uit een administratief archief.

* **Ordening:** Het document is hoofdzakelijk alfabetisch geordend op achternaam, specifiek de letters P, R en S. Enkele afwijkende namen aan het begin (Jansen v. Albrink, Overdiek) suggereren dat dit een deel van een grotere, doorlopende lijst is. * **Inhoud:** De lijst bevat persoonsnamen gekoppeld aan specifieke data. De term "Act" (waarschijnlijk 'Akte') bovenaan suggereert een link naar officiële documenten of handelingen. De namen in de rechterkolom lijken erfgenamen, opvolgers of gerelateerde personen (zoals "jr." en "Sr.") te zijn. * **Schrift:** Het betreft een verzorgd 19e/vroeg-20e-eeuws kantoorschrift. De rode vinkjes duiden op een controleproces, wat gebruikelijk is in administraties van bijvoorbeeld notarissen, verzekeraars of kerkelijke registers. * **Topografie:** De genoemde locaties (Rokin, Leidseplein, Rijnstraat, Sumatrastraat) plaatsen de personen in Amsterdam.

Getypte namenlijst op papier.

Dit document is een administratieve lijst van 123 groothandelaren in vis. De lijst is opgesteld op een schrijfmachine. Wat opvalt, zijn de handgeschreven toevoegingen die wijzen op een actieve status- of controlefunctie: * **Vinkjes:** Een groot aantal namen aan de linkerkant (voornamelijk in de eerste kolom en sporadisch in de tweede) is voorzien van een handgeschreven vinkje. * **Rode strepen:** Achter veel namen staat een dikke, horizontale rode streep of stip. Deze markeringen lijken selectief te zijn aangebracht, wat suggereert dat deze handelaren een specifieke status hadden of al waren afgehandeld in een proces. * **Inhoud:** De lijst bevat bekende namen uit de IJmuidense viswereld (zoals Osendarp, Van der Zee, en diverse 'Prinsen' en 'Vissers'). De toevoegingen tussen haakjes bij sommige nummers (bijv. 102: K. Visser) duiden op naamswijzigingen of overnames. * **Fysieke staat:** Het papier vertoont vouwen en verkleuring, passend bij een werkdocument dat intensief is gebruikt.

Getypt verslag van een vergadering of rapportage (pagina 6).

* **Spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van de oudere spelling (bijv. "moeillijkheden" met dubbele 'l', "verdeeling", "visscherij"). * **Kernproblematiek:** De tekst beschrijft frictie tussen de centrale landelijke organisatie (Nederlandsche Visscherijcentrale) en de lokale Amsterdamse markt. Kleinhandelaren proberen de reguliere distributiekanalen te omzeilen door direct bij de primaire afslag in te kopen of door zowel als grossier (groothandelaar) als kleinhandelaar op te treden. * **Regulering:** Er is sprake van een strikt toewijzingssysteem (quota) voor levende aal, waarbij een "maximum-toewijzing" van 3 eenheden (3 x 40 pond) de norm moet zijn om oneerlijke concurrentie te voorkomen. * **Personen:** Genoemde sleutelfiguren zijn Van Meurs, Sixma en Haasnoot. Haasnoot fungeert hier als vertegenwoordiger van de Centrale.

Getypt verslag van een vergadering of ambtelijke notitie (mogelijk van de Gemeente Amsterdam of de Nederlandsche Visscherijcentrale).

Dit document verslaat een discussie over de distributie en verwerking van vis tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: 1. **Distributieproblematiek:** Er is een conflict over de hoeveelheid zeevis die Amsterdam ontvangt vanuit de afslag in IJmuiden. De stad eist een groter aandeel (60% voor bepaalde zaken), terwijl de autoriteiten waarschuwen dat andere steden ook bevoorraad moeten worden. 2. **Voedselschaarste:** De heer Van Meurs benadrukt de precaire situatie in de grote steden. Omdat het vleesrantsoen sterk is verlaagd (gehalveerd), is de stad voor de eiwitvoorziening extreem afhankelijk van vis. Hij voert aan dat steden op het platteland makkelijker aan voedsel kunnen komen dan de grote steden. 3. **Regulering en 'Winstbejag':** Er wordt geklaagd over vissers/handelaren uit Makkum en Enkhuizen die zoetwatervis (zoals snoekbaars) roken in plaats van vers aan te voeren. Dit wordt gezien als "winstbejag" omdat gerookte vis waarschijnlijk buiten de strengste prijscontroles viel of zwaarder woog, terwijl de stad dringend behoefte had aan verse vis. 4. **Uitsluiting van kleine handelaren:** Er wordt opgemerkt dat veel kleine handelaren zijn uitgeschakeld omdat ze de vereiste minimumomzet niet meer haalden, wat de distributieketen centraliseerde.

Brief of ambtelijke notitie (pagina 2).

In dit document beklaagt de schrijver zich over een mogelijke afwijking van een vastgesteld distributieprincipe. De kern van het probleem is de combinatie van functies: handelaren die zowel als groothandelaar als kleinhandelaar optreden. De schrijver waarschuwt dat wanneer een zekere "Busman" toestemming krijgt om een deel van zijn toewijzing te behouden ondanks deze dubbelrol, dit een gevaarlijk precedent schept. Andere handelaren in de "zeevisch"-sector (zoals P. de Koster, H. Overworp, Y. Rienstra, Y. Goerhart en Joh. Jansen) zouden dan op gelijke gronden aanspraak kunnen maken op dergelijke uitzonderingen. Dit zou de integriteit van het gehele verdeelsysteem ("de verdeeling") aantasten.

Zakelijke correspondentie / Ambtelijk schrijven.

De brief betreft een formele rapportage van gewichtsverschillen bij de levering van zeevis door drie verschillende grossiers (C. van Pel, P. de Ruiter en Fa. Y. Rienstra). De afzender constateert dat de werkelijke gewichten (97 kg, 49 kg en 48 kg) lager liggen dan de opgegeven hoeveelheden op de vrachtbrieven. Een belangrijk detail in de bewijsvoering is de opmerking dat de kisten "zeer goed gesloten" waren. Hiermee sluit de schrijver de mogelijkheid uit dat er tijdens het transport per spoor vis is ontvreemd. De conclusie is dat de fout bij de grossiers zelf ligt: zij hebben te weinig vis ingepakt. De Directeur van de Visscherij Centrale wordt verzocht hiertegen op te treden.

Handgeschreven lijst met namen en bedragen (grootboek- of verzamellijst).

* **Inhoud:** Het document bevat een lijst van 24 posten (inclusief herhalingstekens) gekoppeld aan bedragen. De bedragen zijn consistent genoteerd met een liggend streepje ("—"), wat in de Nederlandse boekhouding gebruikelijk was voor ronde bedragen in guldens (zonder centen). * **Rekenkundig:** Aan de rechterzijde staat een optelsom van vijf subtotalen. Het totaalbedrag is 24.300. Hoewel de relatie tussen de individuele posten links en de subtotalen rechts niet direct eenduidig is, suggereert het totaal van 24.300 dat dit een overzicht is van aanzienlijke bedragen. De notatie "3 x 1200" bij de naam 'de Kort' wijst op een meervoudige post of termijnbetaling. * **Vorm:** Het gebruik van herhalingstekens (") onder Boekelman, Bommels en Casteje duidt op meerdere betalingen of personen met dezelfde achternaam. De doorhalingen/verticale lijnen bij 'A. v. Kruyff' en 'Lucht' kunnen een afvinking of groepering betekenen.

Getypt administratief document (mogelijk een interne notitie, bestelbon of kwitantie).

Dit document is een korte, zakelijke registratie van een levering of handeling betreffende voedsel voor een medische instelling. De belangrijkste elementen zijn: * **De ontvanger:** "de Ver. Ziekenverpleging" aan de Prinsengracht 769 te Amsterdam. Dit was een bekend ziekenhuis in de binnenstad. * **De inhoud:** Het gaat specifiek om "20 pond schol" (vis). Gezien de hoeveelheid is dit bestemd voor de keuken van de instelling. * **Tijdslijn:** De notitie is opgesteld op 1 augustus 1944, maar verwijst naar data in de voorgaande week (24 en 29 juli 1944). * **Betrokkene:** De naam Y. Rienstra staat vermeld, mogelijk de leverancier of de functionaris die de goederen in ontvangst heeft genomen.

Getypt administratief memo/formulier.

Dit document is een beknopte administratieve vastlegging van een levering of toewijzing van vis ("20 pond schol") aan de Vereniging voor Ziekenverpleging in Amsterdam. Op het document staan drie opeenvolgende data in mei vermeld (8, 13 en 16 mei), wat waarschijnlijk wijst op de procesgang van bestelling tot uiteindelijke administratieve verwerking. De vermelding van "Y. Rienstra" duidt op de persoon die betrokken was bij de ontvangst of de controle van de goederen. Het referentienummer "46M" in de linkermarge suggereert dat het document uit het jaar 1946 stamt. De afkorting "SV" zou kunnen staan voor 'Sociale Voorzieningen' of een specifieke afdeling binnen de zorginstelling.

Administratieve notitie of leveringsbewijs.

Het document is een beknopte administratieve neerslag van een levering aan een zorginstelling. * **Instelling:** "de Ver. Ziekenverpleging" verwijst naar de *Vereniging voor Ziekenverpleging*, die destijds een ziekenhuis exploiteerde aan de Prinsengracht 769 (het bekende Prinsengrachtziekenhuis). * **Data:** Er worden drie data genoemd in juni 1944. Waarschijnlijk betreft 5 juni de besteldatum, 10 juni de feitelijke levering (geaccordeerd door Y. Rienstra) en 13 juni de datum van administratieve verwerking. * **Inhoud:** De levering betreft "20 pond schol" (vis). * **Administratieve kenmerken:** Het nummer "46a/19/49a M." duidt op een systematische archivering, mogelijk gerelateerd aan distributiebonnen of inkoopregisters. De toevoeging "Wijk:5" verwijst naar de Amsterdamse wijkindeling van die tijd.

Getypte administratieve notitie op grijs papier.

Het document is een korte, zakelijke administratieve notitie, opgesteld met een schrijfmachine. Het bevat de kopgegevens van de 'Vereniging voor Ziekenverpleging' te Amsterdam. Er worden twee data in juni 1944 genoemd, gevolgd door de naam Y. Rienstra. Centraal op het blad staat de tekst "20 pond snoekbaars". De opmaak is sober en de dubbele streep onder het adres fungeert als scheidingsteken. Het document lijkt een bewijs van levering of een interne memo te zijn betreffende de inkoop van voedsel.

Administratieve doorslag of notitie betreffende een levering.

* **Adressering:** Het document is gericht aan de "Vereniging voor Ziekenverpleging", gevestigd aan de Prinsengracht 769 te Amsterdam. Dit is het adres van het voormalige Prinsengrachtziekenhuis. * **Inhoud:** De kern van het document is de vermelding van "20 pond schol" (vis). Dit duidt op een levering van levensmiddelen aan het ziekenhuis. * **Data:** Er worden drie data genoemd: 26 juni, 1 juli 1944 en 4 juli. Dit suggereert een administratief proces van bestelling, levering en uiteindelijke registratie of facturatie. * **Referenties:** Het kenmerk `46a/19/52a.M. SV.` wijst op een gestructureerd archief- of boekhoudsysteem. De afkorting "SV" zou kunnen staan voor een specifieke afdeling of een type levering (bijv. Sociale Voorziening of een interne code). * **Persoon:** "Y. Rienstra" is waarschijnlijk de verantwoordelijke ambtenaar, leverancier of degene die de goederen in ontvangst heeft genomen.

Getypte kwitantie, leveringsbon of administratieve notitie.

* **Inhoud:** Het document betreft de registratie of levering van "20 pond zeelt" (een zoetwatervis) aan de Vereeniging voor Ziekenverpleging in Amsterdam. * **Administratie:** De codes "46/19/54aM. SV." duiden op een systematische archivering of een specifiek dossiernummer. De verschillende data (3 juli, 8 juli, 18 juli) suggereren een tijdlijn van bestelling tot levering of administratieve verwerking. * **Locatie:** Prinsengracht 769 was het adres van het ziekenhuis van de Vereeniging voor Ziekenverpleging (tegenwoordig onderdeel van het OLVG). De aanduiding "wijk 5" verwijst naar de oude Amsterdamse wijkindeling. * **Persoon:** De naam Y. Rienstra fungeert hier waarschijnlijk als de verantwoordelijke voor de ontvangst of de leverancier van de vis.

Getypte administratieve notitie of kwitantie.

Dit document is een administratieve vastlegging van de levering of ontvangst van levensmiddelen. De kern van de notitie is "20 pond schol" (vis). Er worden drie data genoemd: 10 juli (mogelijk de besteldatum), 15 juli 1944 (de leveringsdatum) en 19 juli bovenaan (waarschijnlijk de datum van administratieve verwerking). De vermelding "de Ver. voor ziekenverpleging" aan de Prinsengracht 769 verwijst naar het voormalige Prinsengrachtziekenhuis in Amsterdam. De code "46a/19/55aM. SV." is een intern archief- of dossierkenmerk. De naam Y. Rienstra duidt waarschijnlijk op de verantwoordelijke functionaris of de persoon die de goederen in ontvangst heeft genomen.

Getypte administratieve notitie of kwitantie op grijs papier.

Dit document is een beknopte administratieve vastlegging van de levering of ontvangst van een partij vis ("22 pond schol") voor de Vereniging voor Ziekenverpleging. De vereniging was gevestigd aan de Prinsengracht 769 in Amsterdam, het adres van het toenmalige Prinsengrachtziekenhuis. De verschillende data (17, 20 en 22 juli) wijzen waarschijnlijk op het traject van aanvraag naar daadwerkelijke levering en uiteindelijke registratie. Y. Rienstra is vermoedelijk de verantwoordelijke medewerker die de ontvangst bevestigde of de administratie voerde.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, linksboven:] Verzonden 6/10 [Rechtsboven:] HB. [Midden boven, geadresseerde:] de fa. J. Rienstra, Leidscheplein 10, Amsterdam-Centrum. [Rechts onder adres:] Wijk 5. [Linksmidden, referentie:] 46A/561/2 M. [Rechtsmidden, datum:] 6 October 1942. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 27 Augustus j.l., deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek gee...

# TRANSCRIPTIE *Extra* G. 90/20/4 M. 14 April 1939. den Heer H.Reinhart, Oude Zyds Achterburgwal 137, <u>Amsterdam-Centrum.</u> <u>Wyk 1.</u> Naar aanleiding van Uw brief d.d.4 dezer verleen ik U hierby, in verband met Uw gezondheidstoestand, toe- stemming om gedurende een maand na dato dezes Uw plaats op de markt Mosplein niet in te nemen, mits U alsnog <u>per omgaan-</u> <u>de</u> een dokte...

# TRANSCRIPTIE 19/2 met Mr. Damme N.R.C. getelefoneerd. Weergave zijn gesprek met Mr. Verdam Bijenkorf is in hoofdzaak juist. Naar aanleiding mijn mededeeling dat Rienstra (bij de firma ?) geen toewijzing heeft auto Mr. Damme mede nog onderzoek te zullen instellen en het resultaat Ma 21 Febr. berichten. 21/2 Mr. Damme deelt mede inderdaad misverstand aangezien geen rekening gehouden dat er twee ...

# TRANSCRIPTIE (Handgeschreven:) *extra* den Heer I. Bonte Jr., Nieuwmarkt 12, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wyk 1. 31/59/2 M. 11 December 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 20 November jl. verleen ik U hierby tot 1 Maart 1941 uitstel van Uw verplich- ting om Uw plaats op de markt Uilenburg regelmatig te bezetten, mits het ook tydens Uw afwezigheid verschuldigde marktgeld wekelyks aan den die...

# TRANSCRIPTIE extra VP/G. 90/32/2 M 10 Juli 1939. den Heer P.J. Terpstra, Waddendyk 48, Amsterdam-Noord. Wyk Buiksloot. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 23 Juni jl. ver- leen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten bystaan - niet vervan- gen - door J.de Ruiter. De Directeur,