AI-Synthese 44

J.J. Vermeulen was een marktkoopman actief op de Dapperstraat, Waterlooplein, Gaaspstraat en Joubertstraat, gespecialiseerd in vis (met name gerookte vis). In 1939 kreeg hij te maken met administratieve problemen, waaronder een afwijzing van een vergunningsverzoek en herhaaldelijke oproepen door marktbeheerders. In 1942 werd zijn verzoek om een toewijzing van zoetwatervis afgewezen. Hij verliet Nederland in 1942/1943 om in Duitsland te werken, waar hij tot april 1943 bleef. Hij verzoekte in 1943 om restitutie van betaald marktgeld voor zijn afwezigheid.

Lotgevallen

1939 administratieve problemen Herhaaldelijk opgeroepen door marktbeheerders; verzoek om vergunning afgekeurd door marktopziener J. Renz op Dapperstraat
1941 afwijzing Verzoek om toewijzing van zoetwatervis afgewezen door speciale commissie op Waterlooplein
1942 reis Duitsland Toestemming om standplaats te behouden tijdens vertrek naar Duitsland voor werk op Dapperstraat
1943 restitutieverzoek Verzoek om terugbetaling van marktgeld gedurende afwezigheid in Duitsland (dec 1942-apr 1943)

Handel

visgerookte vischzoetwatervis DapperstraatWaterloopleinGaaspstraatJoubertstraat
visgerookte visDapperstraatreis Duitslandmarktgeld
Gebaseerd op 13 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-277 | Pagina 112 | 1939

Administratieve notitie of archiefkaart.

* **Persoon:** De notitie betreft J.J. Vermeulen, woonachtig aan de Damperstraat. Er wordt verwezen naar een "pl. no 197", wat mogelijk staat voor een personeelsnummer of een plaatsnummer in een register. * **Verloop:** Het document legt een proces vast waarbij de betrokkene werd opgeroepen op 19 mei en 13 juni 1939 in Alkmaar. Er is sprake van een opgave per 16 juni en een verdere actie via een andere instantie (mogelijk politie, "P.") op 5 juli. * **Afhandeling:** De zaak wordt op 10 juli 1939 als "afgedaan" beschouwd. De reden hiervoor is "wanbetaling", waarna de persoon is "afgevoerd" (mogelijk uit een register of van een lijst). * **Archivering:** Op 20 juli 1939 is de definitieve instructie "Opbergen" gegeven, ondertekend door een functionaris (mogelijk Smit).

Archief 745 | 745-279 | Pagina 112 | 1939

Administratief bijblad bij een dossier (waarschijnlijk bevolkingsregister, sociale dienst of belastinging).

Dit document is een administratief "bijblad", gebruikt voor het bijhouden van de status van een specifiek dossier in het jaar 1939. Het betreft de heer **J.J. Vermeulen**, die onder nummer 197 geregistreerd staat. Uit de aantekeningen blijkt een proces van herhaaldelijke oproepingen ("Oproepen", "opger.") in de maanden mei en juni 1939 te **Alkmaar**. Er wordt ook een zekere "Th. Renz" genoemd, mogelijk een ambtenaar of tussenpersoon. De zaak wordt in juli 1939 definitief gesloten. De reden voor de beëindiging van de procedure of de uitschrijving is expliciet vermeld: **"wegens wanbetaling afgevoerd"** op 10 juli 1939. Op 20 juli 1939 wordt de instructie gegeven om het document op te bergen in het archief. De handtekening van de behandelend ambtenaar (mogelijk J. Smit) staat onderaan bij de datum 15/7 '39.

Archief 745 | 745-277 | Pagina 113 | 1939

Document

De brief is een bondig ambtelijk advies met betrekking tot een vergunningskwestie op de markt. De afzender, marktopziener J. Renz, adviseert zijn superieur (de inspecteur) om een verzoek van een marktkoopman, de heer J.J. Vermeulen, af te wijzen. Vermeulen heeft formeel gevraagd om "assistentie", maar de opziener doorziet dit als een verzoek tot een "compagnonschap" (een zakelijk partnerschap op een standplaats). De opziener vindt het verzoek ongegrond omdat het enkel de zaterdag betreft. Waarschijnlijk werd dit gezien als een poging om enkel op de drukste marktdag extra hulp of een partner in te zetten, wat mogelijk in strijd was met de destijds geldende marktverordening of het beleid om wildgroei van standplaatsdelers tegen te gaan.

Archief 745 | 745-279 | Pagina 145 | 1939

Document

Dit document betreft een officiële waarschuwing (sommatie) van de gemeentelijke dienst Marktwezen te Amsterdam aan een marktkoopman. De kern van de zaak is een betalingsachterstand van het 'marktgeld' (staangeld) voor een vaste plek op de Dappermarkt in Amsterdam-Oost. * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar artikel 11 van het 'Reglement op de Markten', op basis waarvan de standplaats onherroepelijk ingetrokken kan worden bij wanbetaling. * **Termijn:** De geadresseerde krijgt slechts enkele dagen (van 5 tot 9 juli) om de schuld te vereffenen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert een formele, ambtelijke toon. Typerend voor de tijd is de spelling waarbij de 'y' wordt gebruikt in plaats van 'ij' (*hierby, wys, blyft, onherroepelyk, byvoorbeeld, onmiddellyk, myn*). Dit kwam vaker voor in getypte correspondentie uit deze periode. * **Uitzonderingsclausule:** De brief biedt een opening voor coulance indien er sprake is van armoede ("steun geniet") of ziekte, mits dit direct gemeld wordt.

Archief 745 | 745-331 | Pagina 321 | 1940

Document

Het document schetst een gedetailleerd beeld van de economische ontregeling in de visserijsector kort voor het uitbreken van de oorlog in Nederland: * **Vlootafname**: Er is een duidelijke krimp te zien in de actieve vloot (van 40 naar minder dan 20 trawlers). Loggers uit Katwijk en Scheveningen zijn nagenoeg verdwenen. * **Prijs- en Marktwerking**: Ondanks de lagere activiteit is de individuele vangstkans groter, wat leidt tot hogere prijzen aan de wal. Er ontstaat een tweedeling: dure vis voor de export of kapitaalkrachtigen, en een gebrek aan betaalbare vis voor de lokale "venters". * **Exportdynamiek**: De export naar Duitsland is geconcentreerd in IJmuiden. De export naar Engeland wordt bemoeilijkt door hoge vracht- en verzekeringskosten (f 10,- per kist), een direct gevolg van het oorlogsrisico op de Noordzee. * **Overheidsingrijpen**: Er wordt gedebatteerd over de rol van de gemeente (als grossier of steunverlener) om de markt te stabiliseren en de kosten te dekken in tijden van schaarste.

Archief 745 | 745-359 | Pagina 483 | 1941

Typschrift (waarschijnlijk een doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat op 8 december 1941 door de heer Vermeulen was ingediend. Hij had blijkbaar gevraagd om een toewijzing van zoetwatervis, maar een speciale commissie heeft geoordeeld dat hij hiervoor niet in aanmerking komt. * **Toon:** De stijl is strikt zakelijk en ambtelijk, kenmerkend voor overheidscommunicatie uit die periode ("d.d.", "jl.", "derhalve"). * **Functie:** Dit document dient als vastlegging van een besluit in een administratief proces rondom voedselvoorziening. De handgeschreven aantekening "Verzonden 22/12" bevestigt dat de brief daadwerkelijk is uitgegaan op de dag van datering.

Archief 745 | 745-386 | Pagina 21 | 1942

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag/kopie voor het archief).

De brief is een formeel administratief schrijven uit de Tweede Wereldoorlog. De toon is zakelijk en afwijzend. Opvallend is de snelheid van de correspondentie: de brief van de heer Vermeulen kwam binnen op 29 september en de afwijzing werd de volgende dag, 30 september, al verzonden. De tekst hanteert de toenmalige spelling (bijv. "visch") en de adresnotatie bevat een wijknummer ("Wijk 18 A"), wat gebruikelijk was voor de postbezorging en administratieve indeling van Amsterdam in die tijd. De code "HB" rechtsboven en het dossiernummer linksboven duiden op een strikte bureaucratische ordening.

Archief 745 | 745-369 | Pagina 147 | 1942

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en parafen.

* **Inhoud:** Het document is een onderzoeksverslag naar de arbeidsgeschiedenis van J.J. Vermeulen. De aanvrager stelt al sinds 1926 onafgebroken werkzaam te zijn in de groente- en fruithandel. De controleur stelt echter vast dat de officiële vergunningen (sinds 1937) achtereenvolgens vis, bloemen/planten en opnieuw vis vermelden. * **Bevinding:** Hoewel de marktmeester (Renz) bevestigt dat Vermeulen de laatste jaren in de zomer wel fruit verkocht (samen met een zekere J. Blitz), kan de bewering dat hij dit al sinds 1926 onafgebroken doet, niet worden gestaafd. * **Taalgebruik:** Het rapport bevat enkele typefouten ("kleinhandela" in plaats van kleinhandelaar, "vah" in plaats van van, "venvergunning" in plaats van ventvergunning). Dit is kenmerkend voor ambtelijke documenten uit die tijd die onder tijdsdruk werden opgesteld.

Archief 745 | 745-374 | Pagina 413 | 1942

Handgeschreven kaart of administratieve notitie op gelinieerd papier.

* **Inhoud:** J.J. Vermeulen verzoekt om een uitstel van drie maanden voor "zijn plaats". Gezien de vermelding van de Dapperstraat en een "Plaatsn" (plaatsnummer 146), betreft dit vrijwel zeker een marktplaats op de Amsterdamse Dappermarkt. * **Reden:** De verzoeker geeft aan dat hij voor werk naar Duitsland gaat. In februari 1942 kon dit nog gaan om (semi-)vrijwillige arbeid, aangezien de grootschalige gedwongen tewerkstelling (Arbeitseinsatz) later dat jaar intensiever werd. * **Taalgebruik:** De zinsnede "hopende als dat dit kan" is een ietwat archaïsche, volkse manier om "hopend dat dit mogelijk is" uit te drukken. * **Contactgegevens:** De verzoeker verblijft blijkbaar niet op zijn eigen adres, maar "per adres bos" (bij de familie Bos) aan de Pieter Nieuwlandstraat 72 in Amsterdam Oost. * **Administratieve tekens:** "Plaatsn: 146" verwijst naar het specifieke nummer van de marktkraam of standplaats. "z.o.z." (zie ommezijde) duidt aan dat er op de achterkant van de kaart mogelijk nog meer informatie staat.

Archief 745 | 745-374 | Pagina 414 | 1942

Administratieve notitie / Ambtelijke beschikking

Het document betreft een ambtelijke besluitvorming over de marktplaats van J.J. Vermeulen, die standplaats nummer 146 bezette op de Dappermarkt in Amsterdam. Vermeulen staat op het punt naar Duitsland te vertrekken om daar te werken (in het kader van de tewerkstelling tijdens de bezetting). De kern van de besluitvorming is dat Vermeulen zijn recht op de standplaats mag behouden zonder deze fysiek te bezetten ("uitstel van plaats bezetten"). De voorwaarde die de inspecteur en de administratie hieraan verbinden, is dat hij gedurende zijn afwezigheid wel het verschuldigde marktgeld (de staanplaatsrechten) moet blijven doorbetalen aan de gemeente. De notitie eindigt met de goedkeuring voor het verzenden van een gestandaardiseerde brief ("acc. modelbr.", geaccordeerd modelbrief) om Vermeulen hiervan op de hoogte te stellen.

Archief 745 | 745-402 | Pagina 458 | 1943

Brief/Verzoekschrift

In deze brief verzoekt de heer J.J. Vermeulen om restitutie van betaald marktgeld. De kern van zijn betoog is dat hij gedurende de periode van 21 december 1942 tot 21 april 1943 in Duitsland werkzaam was. Ondanks zijn afwezigheid heeft zijn vrouw de verschuldigde marktgelden (staangeld voor een marktplaats) doorbetaald. Vermeulen beroept zich op een regeling die hij naar eigen zeggen heeft gelezen, waarin staat dat marktkooplieden die in het buitenland werken, vrijgesteld zijn van het betalen van marktgeld. De toon van de brief is beleefd doch dringend ("zou ik gaarne zien dat uw mijn dat geld weder zal terug sturen"). De ambtelijke kanttekening "nasien de kar" (nakijken van de kar/vergunning) suggereert dat de administratie van het Marktwezen de claim is gaan verifiëren aan de hand van de geregistreerde marktkar of standplaats.

Archief 745 | 745-412 | Pagina 498 | 1943

Handgeschreven brief/notitie.

* **Inhoud:** De brief is een reactie op een informatieverzoek van de heer De Raer. H.W. Stam verklaart dat hij, ook na navraag bij derden, geen inzicht heeft gehad in de "afslag" (mogelijk een veilingresultaat of een zakelijke transactie) betreffende een zekere heer E.W. Jansen. Tevens geeft hij aan de heer J.J. Vermeulen niet te kennen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke formele beleefdheidsvormen ("WelEdHeer", "Hoogachtend"). Opvallend is het gebruik van de dubbele ontkenning "nooit geen", wat in die tijd vaker voorkwam in informele of semi-formele correspondentie, en de verouderde spelling van "zoover" en "blick" (blik). * **Handtekeningen:** Er zijn twee verschillende handschriften zichtbaar. Het hoofdgedeelte is van H.W. Stam. De aantekening onderaan lijkt van de ontvanger, Alb. de Raer, die het document hiermee administratief verwerkt ("Voor afdoening"). * **Datumpunt:** Er is een inconsistentie in de datering. Bovenaan staat 5 januari 1944, terwijl de aantekening onderaan 5-1-43 vermeldt. Dit kan een verschrijving zijn (een veelvoorkomende fout aan het begin van een nieuw jaar), of de onderste aantekening verwijst naar een dossier of rapport uit het voorgaande jaar.

Archief 745 | 745-412 | Pagina 500 | 1943

Getypte brief (doorslag op doorslagpapier).

* **Inhoud:** De brief is een ambtelijke reactie op een informatieverzoek van het Bedrijfsschap voor Visscherijproducten over een zeker persoon, J.J. Vermeulen. * **Kernboodschap:** De afzender stelt vast dat de heer Vermeulen op het genoemde adres in Amsterdam (Pieter Nieuwlandstraat) niet geregistreerd staat als visboer of vishandelaar. * **Conclusie:** Op basis van deze ontbrekende registratie adviseert de afzender om het (niet nader gespecificeerde) verzoek van Vermeulen af te wijzen. * **Terminologie:** Het gebruik van "alhier" bevestigt dat de schrijvende instantie zich in dezelfde stad bevindt als het gecontroleerde adres (Amsterdam).

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-372 | Pagina 486 | 1942

Getypte administratieve lijst met persoonsgegevens.

#33 J.J.Vermeulen James Cookstraat 24 III
overzichtslijst Noordermarkt getypt 80%

| 24 | 153 | J.J.Vermeulen | 17-9-11 | James Cookstraat 24 III | x | |

Archief 745 | 745-382 | Pagina 70 | 1942

Administratieve lijst (waarschijnlijk een bewonersregister, presentielijst of distributielijst).

#33 J.J.Vermeulen James Cookstraat 24 III
register Noordermarkt 80%

| 24 | 153 | J.J.Vermeulen | 17-9-11 | James Cookstraat 24 III | H | |

Archief 745 | 745-382 | Pagina 78 | 1942

Getypte namenlijst (administratief register).

#33 J.J.Vermeulen James Cookstraat 24 III
register Noordermarkt getypt 80%

| 24 | 153 | J.J.Vermeulen | 17-9-11 | James Cookstraat 24 III | x | |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 182 | 1942

Een getypte administratieve lijst van mutaties in marktvergunningen.

#15 J.J.Vermeulen Wagenaarstraat 32 II
administratieve lijst Dapperstraat gerookte visch getypt 80%

| J.J.Vermeulen | 17-9-11 | Wagenaarstraat 32 II | Dapperstraat | 12-1-42 | gerookte visch |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 186 | 1942

Registerblad / grootboekpagina.

#7 J. J. Vermeulen Wagenaarstraat 52 II
register Dapperstraat Ger. visch 80%

| J. J. Vermeulen | 17-9-11 | Wagenaarstraat 52 II | Ger. visch | 12-1-42 | Dapperstraat |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-366.md | 1941

Uilenburg — standplaats Borgerstraat 4 III

Borgerstraat 4 III Overig
Bron: 745-388.md | 1942

Waterlooplein — standplaats Dapperstraat 12-1-42

12-1-42 Overig
Bron: 745-388.md | 1942

Waterlooplein — standplaats Dapperstraat 12-1-42 gerookte visch

gerookte visch Vis
Bron: 745-388.md | 1942

Waterlooplein — standplaats Ger

Dapperstraat Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-279 | Pagina 114 | 1939

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratief bijblad bij een dossier (waarschijnlijk bevolkingsregister, sociale dienst of belastinging). * **Kenmerk/Model:** Alg. Zaken Model No. 14 (10.000-10-1937-1016). * **Dossiernummer:** 26/25/1 (1939). * **Datum:** Mei t/m juli 1939. * **Locatie:** Alkmaar. * **Persoon:** J.J. Vermeulen (pl. no. 197), woonachtig aan de Damperstraat. * ...

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-402 | Pagina 467 | 1943

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven tekst:] Aan den J. J. Vermeulen geb. 17 Sept. 1911 heeft sedert 21 December 1942 in Duitschland gewerkt. 21 April 1943 is hij teruggekeerd. [Stempels:] 1 JUNI 1943 Gewestelijk Arbeidsbureau Amsterdam [Handtekening onleesbaar]

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-402 | Pagina 467 | 1943

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Registratiekaart of officiële verklaring van arbeidsverleden. * **Instantie:** Gewestelijk Arbeidsbureau Amsterdam. * **Datum van uitgifte:** 1 juni 1943 (stempel). * **Betreft:** J. J. Vermeulen (geboren 17 september 1911). * **Fysieke kenmerken:** Handgeschreven tekst op een kartonnen kaart, voorzien van een datumstempel en een dienststempel met han...

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-350 | Pagina 326 | 1941

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Slotfragment van een handgeschreven brief. * **Datum:** Onbekend (gebaseerd op het handschrift vermoedelijk laat 19e of begin 20e eeuw). * **Schrijver:** M. J. Vermeulen. * **Taal:** Nederlands. * **Fysieke kenmerken:** Handgeschreven in zwarte inkt op gelinieerd papier. Er zijn vouwlijnen zichtbaar en een kleine blauwe inktvlek onderaan in het midde...

Relevantie: 83% woonde aan de daniël stalpaertstraat 96, twee hoog (ii) in amsterdam-zuid.
Archief 745 | 745-374 | Pagina 417 | 1942

# TRANSCRIPTIE Dapperstraat 11-2-42 JJ Vermeulen verzoekt uitstel van zijn plaats wegens werk in duitsland voor 3 Maanden hopende als dat dit kan JJ Vermeulen per adres bos Pieter Nieuwland str 72 Plaatsn: 146 z.o.z. oost

Relevantie: 82%