Archief 745
Inventaris 745-377
Pagina 20
Dossier 100
Jaar 1942
Stadsarchief

Proces-verbaal / Verslag (Niederschrift) van de Duitse bezettingsautoriteiten.

Betreft gebeurtenissen op 15.12.1941 en 07.01.1942.

Origineel

Proces-verbaal / Verslag (Niederschrift) van de Duitse bezettingsautoriteiten. Betreft gebeurtenissen op 15.12.1941 en 07.01.1942. No.100/12 A.Z.1942. Afschrift.

Abschrift.

N I E D E R S C H R I F T .

Betr.: Beschlagnahme von Gemüse bei dem Juden Natan Hakker, P.C.Hooftstraat 67.

Der Jude Natan Hakker, geb. 4.12.1887 zu Amsterdam, wohnhaft Beethovenstraat 58, betrieb in der Beethovenstraat 58 und in der P.C.Hooftstraat 67 je ein Gemüsegeschäft. Am 15.12.41 wurde dem H. von der Wirtschaftsprüfstelle auferlegt, die in seinen beiden Geschäften vorhandenen Waren auszuverkaufen und keine weiteren Waren weiterhin mehr zu kaufen.

Am 7.1.42 stellte ich fest, dass durch Familienangehörige, des H. (Schwester Marianne Menst, Tochter Sientje Polak, Sohn Benjamin Hakker) in der Honthorststraat in unmittelbarer Nähe des früheren Geschäftes in der P.C.Hooftstraat von einem Strassenkarren aus laufend Gemüse verkauft wurde. Die Tochter gab auf Befragen an, dass man die bisherigen Kunden nicht verlieren wolle. Eine Genehmigung zum Strassenverkauf (vergunning) besass niemand. Der Sohn Benjamin behauptete, für seinen Onkel (Elkan Hakker) - der tatsächlich eine solche Verkaufsgenehmigung für Amsterdam-Süd besass - zu verkaufen. Diese Angaben sind unwahr, da eine Übertragung der Strassenhandelsgenehmigung unzulässig ist. Mit Hilfe der holländischen Polizei habe ich den gesamten Vorrat beschlagnahmt und der Firma "Renia", Amsterdam, Hobbemastraat 10 c, zum Verkauf überweisen lassen. Herr Referent Schuszter vom Generalkommissar für Finanz und Wirtschaft, Geschäftsgruppe Ernährung und Landwirtschaft, und Frau Dr. Gutjahr von der Wirtschaftsprüfstelle in Den Haag, sind über diese Angelegenheit telefonisch von mir in Kenntnis gesetzt worden.

Die Strassenverkaufsgenehmigung des Elkan Hakker wurde eingezogen.

Der Jude Natan Hakker und sein Sohn Benjamin hatten Ihre Personsbeweise so geknickt, dass das "J" darauf nicht zu sehen war. Sie wollten vermeiden, gleich als Juden erkannt zu werden.

Beim Durchsuchen der Taschen wurden Wehrmachtsmarken und zwar:
48 à 50 gr. = 2400 gr. Brotmarken
111 à 1/4 Kilo = 27,75 Kilo Kartoffeln
vorgefunden, über deren Herkunft sie unwahre Angaben gemacht hatten.

Natan Hakker und sein Sohn Benjamin wurden zur weiteren Untersuchung dem S.D. überwiesen.
FMS

gez. : Fischer
Inspektor.

Voor eensluidend afschrift,
de Gemeentesecretaris van Amsterdam,

[handtekening] Dit document is een getypt verslag van een inspecteur genaamd Fischer. Het beschrijft de repressieve maatregelen tegen de Joodse groenteman Natan Hakker.

Kernpunten in het verslag:
1. Economische uitsluiting: Hakker kreeg medio december 1941 het bevel zijn winkels te sluiten (liquidatie van Joodse bedrijven door de Wirtschaftsprüfstelle).
2. Poging tot overleving: De familie probeerde via straathandel in de buurt van hun oude winkel in de P.C. Hooftstraat in hun levensonderhoud te voorzien.
3. Identiteitsfraude: De inspecteur merkt op dat Natan en zijn zoon Benjamin de 'J' op hun persoonsbewijs hadden weggevouwen. Dit was een strafbaar feit onder de bezettingswetgeving.
4. Rantsoenbonnen: Het bezit van 'Wehrmachtsmarken' (distributiebonnen) werd tegen hen gebruikt als bewijs van illegale handel of diefstal.
5. Escalatie: De zaak eindigt met de overdracht van vader en zoon aan de Sicherheitsdienst (SD), wat in de context van 1942 bijna altijd deportatie betekende. Dit document illustreert de nauwe samenwerking tussen economische controle-instanties en de politieapparaten tijdens de Holocaust in Nederland. De Wirtschaftsprüfstelle hield zich bezig met de "arisering" of opheffing van Joodse zaken.

Het detail over het ombuigen van het persoonsbewijs om de 'J' te verbergen, toont de wanhopige pogingen van Joodse Amsterdammers om aan de stigmatisering en vervolging te ontsnappen. De overdracht aan de SD was een fatale wending; uit archieven (zoals die van de Oorlogsgravenstichting en Joods Monument) blijkt dat Natan Hakker en zijn zoon Benjamin Hakker kort na deze gebeurtenissen zijn gedeporteerd. Natan Hakker werd op 17 augustus 1942 in Auschwitz vermoord. De hier beschreven "economische overtreding" was voor de bezetter de aanleiding voor hun arrestatie en uiteindelijke moord. Natan Hakker Benjamin Hakker Marianne Menst (zus) Sientje Polak (dochter) Elkan Hakker (oom) Fischer (Inspecteur) Referent Schuszter Dr. Gutjahr.

Samenvatting

Dit document is een getypt verslag van een inspecteur genaamd Fischer. Het beschrijft de repressieve maatregelen tegen de Joodse groenteman Natan Hakker.

Kernpunten in het verslag:
1. Economische uitsluiting: Hakker kreeg medio december 1941 het bevel zijn winkels te sluiten (liquidatie van Joodse bedrijven door de Wirtschaftsprüfstelle).
2. Poging tot overleving: De familie probeerde via straathandel in de buurt van hun oude winkel in de P.C. Hooftstraat in hun levensonderhoud te voorzien.
3. Identiteitsfraude: De inspecteur merkt op dat Natan en zijn zoon Benjamin de 'J' op hun persoonsbewijs hadden weggevouwen. Dit was een strafbaar feit onder de bezettingswetgeving.
4. Rantsoenbonnen: Het bezit van 'Wehrmachtsmarken' (distributiebonnen) werd tegen hen gebruikt als bewijs van illegale handel of diefstal.
5. Escalatie: De zaak eindigt met de overdracht van vader en zoon aan de Sicherheitsdienst (SD), wat in de context van 1942 bijna altijd deportatie betekende.

Historische Context

Dit document illustreert de nauwe samenwerking tussen economische controle-instanties en de politieapparaten tijdens de Holocaust in Nederland. De Wirtschaftsprüfstelle hield zich bezig met de "arisering" of opheffing van Joodse zaken.

Het detail over het ombuigen van het persoonsbewijs om de 'J' te verbergen, toont de wanhopige pogingen van Joodse Amsterdammers om aan de stigmatisering en vervolging te ontsnappen. De overdracht aan de SD was een fatale wending; uit archieven (zoals die van de Oorlogsgravenstichting en Joods Monument) blijkt dat Natan Hakker en zijn zoon Benjamin Hakker kort na deze gebeurtenissen zijn gedeporteerd. Natan Hakker werd op 17 augustus 1942 in Auschwitz vermoord. De hier beschreven "economische overtreding" was voor de bezetter de aanleiding voor hun arrestatie en uiteindelijke moord.

Genoemde Personen 8

Kooplieden in dit dossier 100

A.A.J. Ruha Waterlooplein 180
Abraham Cosman Waterlooplein Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A. Cosman Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A.B. Kroes Waterlooplein 100
A. Rustenburg Waterlooplein H 27 zol.
A. Slijkoord Waterlooplein 330
A. Slinger Waterlooplein -
A. Slinger Waterlooplein 90.
A. Teunings Waterlooplein idem
A. Tas Waterlooplein zie v.d. Vlugt
A. van Velzen Uilenburg Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A.v. Velzen Uilenburg Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A. Wijnschenk J.J. Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A. Wijnschenk Waterlooplein J.J.Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A.W.M. Muhel Waterlooplein 180
B. Hoornhout Waterlooplein 100
B. Moffie Uilenburg id.
B. Moffie Uilenburg id.
Barend Polak Waterlooplein L.H. Buys, Monsterscheweg 22, Monster
B. Polak. Waterlooplein L.H.Buuijs, Monsterscheweg 22, Monster
B. van Thijn Waterlooplein
C.G. Mulder Waterlooplein 180
C.W. van Weerdenburg Waterlooplein 180
C.Kooy Pzn. Waterlooplein
C. Ooms Waterlooplein
D. Appelboom Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
D. Appelboom Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
D. Hendrikse Waterlooplein zie v.d. Vlugt
D.J. Kost Waterlooplein
D. van Dijk Waterlooplein 200?
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6