Archiefdocument
Origineel
13 juni 1942. C.F. Sixma, Directeur van Marktwezen Amsterdam. De grossiers in groenten op de Centrale Markt, Amsterdam. M A R K T W E Z E N – A M S T E R D A M .
Amsterdam, 13 Juni 1942.
Aan de grossiers in groenten,
gevestigd op de Centrale Markt.
Hiermede breng ik te Uwer kennis, dat U ingevolge opdracht van de Duitsche autoriteiten met ingang van Dinsdag 16 Juni 1942 dagelijks van de door of voor U aangevoerde groenten van de buiten Amsterdam gevestigde veilingen een telkens vooraf op borden, onder andere bij de poort van het terrein, bekend te maken percentage moet afdragen aan de N.V. Nederlandsche Veiling. Deze partijen zullen op een terrein aan de 2e Keucheniusstraat door de Veiling worden overgedragen aan een Joodsche Commissie, die voor de distributie onder de Joodsche kleinhandelaren zal zorgdragen. Het gedeelte, dat U in de week van 15 – 20 Juni 1942 van Uw aanvoeren moet beschikbaarstellen wordt tijdig bekend gemaakt. Uw toewijzigingen of koopen van de N.V. Nederlandsche Veiling op de Centrale Markt vallen hierbuiten. U dient bovenbedoeld percentage dus slechts te trekken van Uw aanvoeren, afkomstig van de veilingen buiten Amsterdam.
Primeurs zijn in bovenvermelde vordering niet begrepen; deze behoeven dus niet aan de Veiling te worden aangeboden; evenmin behoeven die producten te worden geleverd, waarvan U slechts een zeer geringe hoeveelheid (bijvoorbeeld een enkele kist) aangevoerd krijgt.
De door U te leveren producten worden door de N.V. Nederlandsche Veiling tot nader order overgenomen tegen den maximum-grossiersprijs; de verrekening, ook van de emballage geschiedt geheel door de Veiling, die U hieromtrent nader zal inlichten.
U is verplicht de door U te leveren goederen dagelijks na markttijd te vervoeren naar pier F (de kade bij de Keucheniusstraat), waar ze door de Veiling in ontvangst zullen worden genomen.
Als Commissie van Toezicht op de uitvoering van de bovenomschreven regeling treden op de grossiers Nooy, Dijkstra, Beugel, De Nijs en Maassen.
Voor inlichtingen en bij moeilijkheden kunt U zich wenden tot deze Commissie, terwijl vanwege mijn Dienst het oppertoezicht wordt uitgeoefend.
Ik dring er met klem bij U op aan, dat U aan de goede uitvoering van een en ander Uw volle medewerking verleent en waarschuw U reeds thans met nadruk, dat overtreding van de U gegeven of alsnog te geven aanwijzingen zeer ernstige gevolgen zullen hebben.
De Directeur,
C.F. SIXMA. * Doel: Het document dient om groentegrossiers te dwingen een deel van hun handelswaar af te staan. Deze groenten zijn specifiek bestemd voor de Joodse bevolking van Amsterdam.
* Systeem: De grossiers moeten een variabel percentage (dagelijks bekendgemaakt) van hun aanvoer van buitenstedelijke veilingen afgeven. De afwikkeling gebeurt via de "N.V. Nederlandsche Veiling" tegen maximumprijzen.
* Logistiek: De overdracht vindt plaats bij "pier F" aan de Keucheniusstraat, nabij de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam).
* Controle: Er wordt een commissie van vijf mede-grossiers aangesteld om toezicht te houden, wat wijst op een systeem van sociale controle en zelfregulering binnen de sector onder druk van de bezetter.
* Toon: De brief eindigt met een zeer dreigende waarschuwing. De woorden "zeer ernstige gevolgen" in een document uit 1942 wijzen op de directe dreiging van strafmaatregelen door de Duitse bezetter bij sabotage of niet-naleving. Dit document is een direct bewijs van de economische en sociale segregatie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In juni 1942 was de isolatie van de Joodse bevolking in Amsterdam in een vergevorderd stadium; de Jodenster was een maand eerder ingevoerd en de eerste grootschalige deportaties naar de kampen zouden in juli 1942 beginnen.
De maatregel in deze brief lijkt een poging om de voedselvoorziening voor Joden strikt te scheiden van die van de rest van de bevolking. Door een apart distributiekanaal via een "Joodsche Commissie" op te zetten, kreeg de bezetter volledige controle over de hoeveelheid en kwaliteit van het voedsel dat de Joodse gemeenschap bereikte. Het illustreert hoe reguliere overheidsdiensten, zoals het Gemeentelijk Marktwezen, werden ingezet om de discriminerende politiek van de nazi's uit te voeren.