Dienstmededeling / Circulaire 15 juni 1942 De Directeur (van de Centrale Markt / Marktwezen Amsterdam) Grossiers in groenten, gevestigd op de Centrale Markt № 37/6/18 M. 1942 16/6

Amsterdam, 15 Juni 1942.

Aan de Grossiers in groenten,
gevestigd op de Centrale Markt.

In aansluiting op mijn circulaire van 13 dezer, deel ik U, in afwijking van hetgeen daaromtrent in deze circulaire was vermeld, mede, dat het percentage, dat dagelijks voor de Joodsche bevolking moet worden geleverd aan de N.V. Nederlandsche Veiling, moet worden getrokken van Uw geheele aanvoer, dus ook van Uw toewijzingen of aankoopen op de N.V. Nederlandsche Veiling. Het totale kwantum, dat U aan de Veiling moet leveren, wordt, zooals ik reeds bekend heb gemaakt, tot nader order, door haar overgenomen tegen den maximum grossiersprijs.

Ik maak voorts bekend, dat de door U te leveren producten des morgens uiterlijk om 10 uur franco op kade F ( bij de 2e Keucheniusstraat ) moeten worden afgeleverd.

Voorts deel ik U mede, dat de heer Dijkstra geen deel uitmaakt van de Commissie van Toezicht, zooals aanvankelijk in mijn circulaire van 13 dezer was medegedeeld.

De Directeur,

N.B. Voor de goede orde maak ik de grossiers erop opmerkzaam, dat fruit in het geheel niet voor de Joden mag worden beschik.- baar gesteld, terwijl levering van groente en fruit buiten de Centrale Markt om aan Joodsche handelaren ten strengste is verboden. Dit document is een administratieve uitwerking van de anti-Joodse maatregelen tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de circulaire betreft de rantsoenering en distributie van voedsel, specifiek gericht op de Joodse bevolking in Amsterdam.

Enkele opvallende punten uit de tekst:
* Gedwongen levering: Grossiers worden verplicht een vastgesteld percentage van hun volledige voorraad af te staan voor distributie aan Joden. Dit gebeurt tegen een vastgestelde maximumprijs, wat de winstmarges van de handelaren beperkte.
* Logistieke controle: De strikte tijd (vóór 10:00 uur) en locatie (Kade F) wijzen op een strak georganiseerd systeem om de voedselstroom naar de Joodse wijken of specifieke Joodse winkels te controleren en te isoleren van de reguliere markt.
* Uitsluiting van producten: Het postscriptum (N.B.) is het meest discriminerend: het verbiedt expliciet de levering van fruit aan Joden. Dit was een bewuste tactiek van de bezetter om het dieet van de Joodse bevolking te verschralen.
* Verbod op informele handel: Het verbod om buiten de Centrale Markt om aan Joodse handelaren te leveren, diende om elke vorm van 'ongecontroleerde' voedselvoorziening of solidariteit vanuit de groothandel af te snijden. De datum van dit document, 15 juni 1942, is historisch zeer significant. Dit was een periode van hevige escalatie van de Jodenvervolging in Nederland.
* Slechts anderhalve maand eerder, in mei 1942, was de Jodenster verplicht gesteld.
* Eén maand na dit document, in juli 1942, begonnen de grootschalige deportaties vanuit Nederland naar de vernietigingskampen.
* De Centrale Markt in Amsterdam (nu het Food Center Amsterdam bij de Jan van Galenstraat) speelde een cruciale rol in de voedselvoorziening van de stad. Door de distributie hier te reguleren, konden de nazi's en de collaborerende instanties de Joodse bevolking stapsgewijs uithongeren en sociaal isoleren.
* Dergelijke documenten tonen aan hoe de reguliere burgerlijke bureaucratie en het bedrijfsleven werden ingezet om de uitsluiting van een specifieke bevolkingsgroep logistiek mogelijk te maken. De "N.V. Nederlandsche Veiling" fungeerde hierbij als een instrument van de bezettingsmacht. N.B. Voor N.V. Nederlandsche Marktwezen