Dienstbrief / Circulaire. 15 juni 1942. De Directeur (van de Centrale Markt Amsterdam). De Grossiers in groenten, gevestigd op de Centrale Markt. № 37/6/18 M. 1942

[Handgeschreven namen in de linkermarge:]
Mooy
Beukel
de Nijs – d.c.
Martens

Amsterdam, 15 Juni 1942.

Aan de Grossiers in groenten,
gevestigd op de Centrale Markt.

In aansluiting op mijn circulaire van 13 dezer, deel ik U, in afwijking van hetgeen daaromtrent in deze circulaire was vermeld, mede, dat het percentage, dat dagelijks voor de Joodsche bevolking moet worden geleverd aan de N.V. Nederlandsche Veiling, moet worden getrokken van Uw geheele aanvoer, dus ook van Uw toewijzingen of aankopen op de N.V. Nederlandsche Veiling. Het totale kwantum, dat U aan de Veiling moet leveren, wordt, zooals ik reeds bekend heb gemaakt, tot nader order, door haar overgenomen tegen den maximum-grossiersprijs.

Ik maak voorts bekend, dat de door U te leveren producten des morgens uiterlijk om 10 uur franco op kade F (bij de 2e Keucheniusstraat) moeten worden afgeleverd.

Voorts deel ik U mede, dat de heer Dijkstra geen deel uitmaakt van de Commissie van Toezicht, zooals aanvankelijk in mijn circulaire van 13 dezer was medegedeeld.

De Directeur.

N.B. Voor de goede orde maak ik de grossiers erop opmerkzaam, dat fruit in het geheel niet voor de Joden mag worden beschikbaar gesteld, terwijl levering van groente en fruit buiten de Centrale Markt om aan Joodsche handelaren ten strengste is verboden.

[Handgeschreven tekst linksonder:]
Ref:
37/6/2617
om joodsche
handelaren Dit document illustreert de bureaucratische uitvoering van de Jodenvervolging in Nederland. Het richt zich op de logistieke controle over de voedselvoorziening.

Enkele opvallende punten uit de tekst:
* Verplichte afdracht: Grossiers worden verplicht een deel van hun totale voorraad af te staan voor de "Joodsche bevolking". Dit gebeurt via de "N.V. Nederlandsche Veiling", een door de bezetter gecontroleerd orgaan.
* Prijsbeheersing: De goederen worden overgenomen tegen de "maximum-grossiersprijs", wat betekent dat de handelaren hier geen extra winst op kunnen maken.
* Strikte logistiek: Er zijn zeer specifieke instructies over tijdstip (10:00 uur) en locatie (Kade F, nabij de 2e Keucheniusstraat in Amsterdam) voor de levering.
* Expliciete uitsluiting: De "N.B." onderaan is het meest veelzeggend. Hier wordt expliciet verboden om fruit aan Joden te leveren. Dit was een bewuste tactiek van de bezetter om de Joodse bevolking vitamines te ontzeggen en hen verder te isoleren en te verzwakken.
* Verbod op vrije handel: Het is grossiers ten strengste verboden om buiten de officiële kanalen om aan Joodse handelaren te verkopen. Hiermee werd de Joodse economische bedrijvigheid in de kiem gesmoord. In juni 1942 bevond de Jodenvervolging in Nederland zich in een stroomversnelling. Sinds mei 1942 was de Jodenster verplicht. In juli 1942, slechts een maand na deze brief, zouden de grootschalige deportaties naar doorgangskamp Westerbork en de vernietigingskampen beginnen.

Dit document laat zien hoe de Amsterdamse Centrale Markt werd ingezet als instrument van de bezetter. Door de controle op groente en fruit werd de Joodse gemeenschap niet alleen sociaal en economisch, maar ook fysiek (door uitsluiting van bepaalde voedingsmiddelen) aangevallen. De "N.V. Nederlandsche Veiling" was een organisatie die door de Duitsers was opgezet om de volledige controle over de voedselstromen in Nederland te verkrijgen.

De handgeschreven namen linksboven suggereren dat deze specifieke kopie is rondgegaan langs diverse medewerkers of afdelingen binnen het marktwezen om kennis te nemen van de nieuwe, strengere regels. N.B. Voor N.V. Nederlandsche Marktwezen