Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen. 2 juli 1942. De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt of een overkoepelend distributieorgaan in Amsterdam). [Handgeschreven linksboven/midden:] Verzonden 3/7
[Handgeschreven rechtsboven:] M. Sieburgh

VB/HB.

den Heer A. Gombault,
Wirtschaftsreferent bij het Bureau van
den Beauftragte voor de Stad Amsterdam,
Museumplein 19,
Amsterdam-Zuid. Wijk 24.

37/6/26 M. 2 Juli 1942.

voorziening groente en
fruit Joodsche bevolking
van Amsterdam.

In aansluiting op de U reeds telefonisch gedane opgave van
Maandag 29 Juni j.l. bevestig ik U hiermede, dat in de periode van
29 Juni tot en met 4 Juli 1942, 8 % van de op de Centrale Markt te
Amsterdam aangevoerde groente, door de grossiers ter beschikking van
de Joodsche bevolking van Amsterdam is of zak worden gesteld op
Dinsdag 30 Juni, Donderdag 2 Juli en Zaterdag 4 Juli 1942.

Tevens bevestig ik de U gedane mededeeling, inzake den aanvoer
van fruit op de Centrale Markt, welke per 1 Juli 115.000 kg. en per
2 Juli 83.900 kg. bedroeg. In verband hiermede verklaarde U er accoord
mede te gaan, dat de in Uw brief van 12 Juni j.l. genoemde ziekenhui-
zen, namelijk het Nederlandsch-Israelitisch Ziekenhuis, het Portugeesch-
Israelitisch Ziekenhuis, het Centraal-Israelitisch Ziekenhuis en de
Joodsche Invalide, waarin 1400 patienten ter verpleging zijn opgenomen,
een toewijzing ontvingen van 350 kg. fruit per groente-uitgifte-datum,
vooropgesteld, dat de aanvoer van fruit zich gunstig blijft ontwikke-
len.

De Directeur, Dit document is een administratieve neerslag van de systematische uitsluiting en rantsoenering waaraan de Joodse bevolking van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting werd onderworpen. Enkele kernpunten uit de tekst:

• Marginale toewijzing: Slechts 8% van de totale aanvoer van groenten op de Centrale Markt werd gereserveerd voor de Joodse bevolking. Dit percentage stond in geen verhouding tot het aantal Joodse inwoners in Amsterdam in de zomer van 1942.
• Beperkte verkoopdagen: De verkoop was strikt beperkt tot drie specifieke dagen in de week (dinsdag, donderdag en zaterdag).
• Rantsoenering in ziekenhuizen: De vier genoemde Joodse ziekenhuizen, die samen 1400 patiënten verzorgden, kregen gezamenlijk slechts 350 kg fruit per uitgiftedag toegewezen. Dit komt neer op slechts 250 gram fruit per patiënt per dag, mits de aanvoer "gunstig" bleef.
• Bureaucratische controle: De brief is gericht aan de Wirtschaftsreferent van de Beauftragte (Hans Böhmcker), de Duitse functionaris die direct toezicht hield op het Amsterdamse stadsbestuur. Het illustreert hoe zelfs de details van voedseldistributie voor de Joodse minderheid onder direct Duits toezicht stonden.

• Taalfout: De tekst bevat een typefout: "is of zak worden gesteld" (moet waarschijnlijk "is of zal worden gesteld" zijn). De datum van dit document, 2 juli 1942, is historisch zeer significant. Het bevindt zich op een kantelpunt in de vervolging van de Nederlandse Joden:

• Start deportaties: Slechts enkele dagen na deze brief, op 15 juli 1942, vertrok de eerste trein vanuit kamp Westerbork naar Auschwitz. De grootschalige razzia's en deportaties vanuit Amsterdam stonden op het punt te beginnen.

• Isolatie: In de maanden voorafgaand aan deze brief waren Joden al verregaand geïsoleerd van het openbare leven. Ze mochten alleen tussen 15:00 en 17:00 uur boodschappen doen, op een moment dat de meeste verse producten in de winkels al uitverkocht waren.
• Hogere controle: Het Museumplein 19 was het zenuwcentrum van het Duitse toezicht op Amsterdam. Dat een economisch referent (Gombault) zich persoonlijk bezighield met het goedkeuren van kleine hoeveelheden fruit voor ziekenhuizen, toont de obsessieve mate van controle van de bezetter aan.
• De ziekenhuizen: De genoemde instellingen (zoals de Joodsche Invalide en het CIZ) fungeerden in deze periode als laatste toevluchtsoorden voor de kwetsbaarsten in de gemeenschap, totdat ook zij in 1943 door de bezetter werden ontruimd.