Archief 745
Inventaris 745-377
Pagina 128
Dossier 100
Jaar 1942
Stadsarchief

Doorslag van een getypt rapport/brief (doorslagpapier).

5 augustus 1942. Van: Der Direktor (waarschijnlijk van de Centrale Markt Amsterdam). Aan: Herrn A. Gombault, Wirtschaftsreferent Büro Beauftragte für die Stadt Amsterdam.

Origineel

Doorslag van een getypt rapport/brief (doorslagpapier). 5 augustus 1942. Der Direktor (waarschijnlijk van de Centrale Markt Amsterdam). Herrn A. Gombault, Wirtschaftsreferent Büro Beauftragte für die Stadt Amsterdam. [Handgeschreven tekst in blauw potlood/krijt bovenaan, gecentreerd:] laten

[Rechtsboven:] MB.

Herrn A.Gombault,
Wirtschaftsreferent Büro Beauftragte
für die Stadt Amsterdam,
Museumplein 19,
Amsterdam-Zuid.

37/6/60 H. 5. August 1942.

      Hiermit teile ich Ihnen mit, dass die Zufuhr von Gemüse

und Obst auf der "Centrale Markt", Amsterdam, am 4. und 5. August
1942, betrug:
Dienstag 4. August Mittwoch 5. August
Gemüse: 314.500 kg. Gemüse: 95.500 kg.
Obst: 45.600 kg. Obst: 35.600 kg.

      Die Zufuhr von Gurken betrug:
      <u>Am 4. August:</u> 50.000 kg. (vorigen Dienstag am 28. Juli

1942 war die Gesamt-Zufuhr von Gemüse 355.600 kg, wovon 50.000
kg. Gurken).
und am 5.August 1942: 41.800 kg. (vorigen Mittwoche am.
29. Juli 1942 war die Gesamt-Zufuhr von Gemüse 257.800 kg, wo-
von 40.000 kg. Gurken)
Die Zufuhr per Waggon vom 3. und 4. August 1942 ist heute
noch nicht bekannt; diese Ziffer folgen bei der nächsten Angabe.

                                    Der Direktor,
                                    wnd.

--- Dit document is een ambtelijke rapportage over de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

  • Logistieke controle: Het document toont de nauwgezette controle die de Duitse autoriteiten uitoefenden op de voedselstromen. Elke kilo groente en fruit die de stad binnenkwam via de Centrale Markt werd geregistreerd en gerapporteerd aan de Wirtschaftsreferent.
  • Kwantiatieve data: Er is een opvallend verschil te zien tussen de aanvoer op dinsdag 4 augustus (314.500 kg groente) en woensdag 5 augustus (95.500 kg). De rapportage vergelijkt de cijfers specifiek met de week ervoor om trends in de voedselvoorziening te monitoren.
  • Specifieke aandacht voor augurken/komkommers: Het feit dat "Gurken" apart worden vermeld, duidt erop dat dit ofwel een cruciaal seizoensproduct was, of dat er specifieke vorderingen of distributieregels voor dit product golden.
  • Transport: De vermelding "Zufuhr per Waggon" (aanvoer per spoorwagon) geeft aan dat een aanzienlijk deel van het voedsel van buiten de directe regio Amsterdam kwam en dat de administratieve verwerking van spoortransporten trager verliep dan de directe aanvoer (per schip of wagen).
  • Ondertekening: De afkorting "wnd." onder "Der Direktor" is opmerkelijk; het is de Nederlandse afkorting voor "waarnemend", wat wijst op een Nederlandse functionaris die in een door Duitsers gecontroleerde structuur werkte.

--- In augustus 1942 was Nederland ruim twee jaar bezet. De Duitse bezetter had het civiele bestuur overgenomen via het Reichskommissariat Niederlande. De ontvanger van dit document, A. Gombault, werkte voor de Beauftragte für die Stadt Amsterdam (de gemachtigde voor de stad Amsterdam), Hans Böhmcker. Dit bureau hield toezicht op het Amsterdamse gemeentebestuur en de economie van de stad.

De voedselvoorziening werd gedurende de oorlog steeds nijpender. Hoewel 1942 nog niet het dieptepunt van de honger was (zoals de Hongerwinter van 1944-1945), was alles al strikt gerantsoeneerd. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat vormden het distributiepunt voor de hele stad. Rapporten zoals deze waren essentieel voor de bezetter om te bepalen hoeveel voedsel er beschikbaar was voor de lokale bevolking, hoeveel er eventueel naar Duitsland kon worden geëxporteerd ("Ausfuhr"), en om de zwarte handel te bestrijden door de legale instroom strikt te bewaken.

Samenvatting

Dit document is een ambtelijke rapportage over de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

  • Logistieke controle: Het document toont de nauwgezette controle die de Duitse autoriteiten uitoefenden op de voedselstromen. Elke kilo groente en fruit die de stad binnenkwam via de Centrale Markt werd geregistreerd en gerapporteerd aan de Wirtschaftsreferent.
  • Kwantiatieve data: Er is een opvallend verschil te zien tussen de aanvoer op dinsdag 4 augustus (314.500 kg groente) en woensdag 5 augustus (95.500 kg). De rapportage vergelijkt de cijfers specifiek met de week ervoor om trends in de voedselvoorziening te monitoren.
  • Specifieke aandacht voor augurken/komkommers: Het feit dat "Gurken" apart worden vermeld, duidt erop dat dit ofwel een cruciaal seizoensproduct was, of dat er specifieke vorderingen of distributieregels voor dit product golden.
  • Transport: De vermelding "Zufuhr per Waggon" (aanvoer per spoorwagon) geeft aan dat een aanzienlijk deel van het voedsel van buiten de directe regio Amsterdam kwam en dat de administratieve verwerking van spoortransporten trager verliep dan de directe aanvoer (per schip of wagen).
  • Ondertekening: De afkorting "wnd." onder "Der Direktor" is opmerkelijk; het is de Nederlandse afkorting voor "waarnemend", wat wijst op een Nederlandse functionaris die in een door Duitsers gecontroleerde structuur werkte.

Historische Context

In augustus 1942 was Nederland ruim twee jaar bezet. De Duitse bezetter had het civiele bestuur overgenomen via het Reichskommissariat Niederlande. De ontvanger van dit document, A. Gombault, werkte voor de Beauftragte für die Stadt Amsterdam (de gemachtigde voor de stad Amsterdam), Hans Böhmcker. Dit bureau hield toezicht op het Amsterdamse gemeentebestuur en de economie van de stad.

De voedselvoorziening werd gedurende de oorlog steeds nijpender. Hoewel 1942 nog niet het dieptepunt van de honger was (zoals de Hongerwinter van 1944-1945), was alles al strikt gerantsoeneerd. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat vormden het distributiepunt voor de hele stad. Rapporten zoals deze waren essentieel voor de bezetter om te bepalen hoeveel voedsel er beschikbaar was voor de lokale bevolking, hoeveel er eventueel naar Duitsland kon worden geëxporteerd ("Ausfuhr"), en om de zwarte handel te bestrijden door de legale instroom strikt te bewaken.

Kooplieden in dit dossier 100

A.A.J. Ruha Waterlooplein 180
Abraham Cosman Waterlooplein Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A. Cosman Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A.B. Kroes Waterlooplein 100
A. Rustenburg Waterlooplein H 27 zol.
A. Slijkoord Waterlooplein 330
A. Slinger Waterlooplein -
A. Slinger Waterlooplein 90.
A. Teunings Waterlooplein idem
A. Tas Waterlooplein zie v.d. Vlugt
A. van Velzen Uilenburg Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A.v. Velzen Uilenburg Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A. Wijnschenk J.J. Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A. Wijnschenk Waterlooplein J.J.Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A.W.M. Muhel Waterlooplein 180
B. Hoornhout Waterlooplein 100
B. Moffie Uilenburg id.
B. Moffie Uilenburg id.
Barend Polak Waterlooplein L.H. Buys, Monsterscheweg 22, Monster
B. Polak. Waterlooplein L.H.Buuijs, Monsterscheweg 22, Monster
B. van Thijn Waterlooplein
C.G. Mulder Waterlooplein 180
C.W. van Weerdenburg Waterlooplein 180
C.Kooy Pzn. Waterlooplein
C. Ooms Waterlooplein
D. Appelboom Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
D. Appelboom Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
D. Hendrikse Waterlooplein zie v.d. Vlugt
D.J. Kost Waterlooplein
D. van Dijk Waterlooplein 200?
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6