Getypte brief op grijsachtig papier, voorzien van handgeschreven aantekeningen.
Origineel
Getypte brief op grijsachtig papier, voorzien van handgeschreven aantekeningen. 23 september 1942. De Secretaris, Wnd. (Waarnemend) Directeur (instelling niet expliciet vermeld op dit blad, vermoedelijk een gemeentelijke of provinciale instantie). Den Heer A. Gombault, Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte voor de Stad Amsterdam. [Linksboven, handgeschreven in potlood]:
Buiten in map
A. Gombault?
[Midden boven, handgeschreven in rood potlood]:
Hr. Helbing [mogelijk]
Verzonden [schuin geschreven]
[Getypt adresblok]:
den Heer A.Gombault,
Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte
voor de Stad Amsterdam,
Museumplein 19,
Amsterdam-Zuid.
[Getypt kenmerk en datum]:
37/6/107 M. 1. 23 September 1942.
[Getypte tekst]:
Naar aanleiding van ons onderhoud van hedenmorgen, doe ik
U nog toekomen een duplicaatlijst van die Joden, die eventueel voor
een vrijstelling van de " Arbeitseinsatz " in aanmerking komen.
[Ondertekening]:
De Secretaris.
Wnd.Directeur, * Onderwerp: Het verzenden van een lijst met Joodse burgers die mogelijk in aanmerking komen voor een vrijstelling van de Arbeitseinsatz (dwangarbeid/deportatie).
* Tijdsgeest: De brief dateert van september 1942, een periode waarin de grootschalige deportaties van Joden uit Nederland naar de vernietigingskampen in volle gang waren.
* Terminologie: De term "Arbeitseinsatz" was het eufemisme dat door de bezetter werd gebruikt voor de gedwongen tewerkstelling, wat voor de Joodse bevolking in de praktijk bijna altijd deportatie naar kampen als Auschwitz of Sobibor betekende.
* Administratief proces: De handgeschreven rode aantekeningen "Verzonden" en "23/9" bevestigen dat de brief op de dag van schrijven is verwerkt. De notitie linksboven duidt op de archivering van het stuk in een specifiek dossier over Gombault. Deze brief is een voorbeeld van de bureaucratische afhandeling van de Holocaust in Nederland. De "Beauftragte für die Stadt Amsterdam" was de Duitse functionaris (Hans Böhmcker) die toezicht hield op het Amsterdamse gemeentebestuur. De heer A. Gombault was een belangrijke economische adviseur (Wirtschaftsreferent) binnen dit apparaat.
Het document laat zien hoe er op ambtelijk niveau werd gecorrespondeerd over "vrijstellingen". Dergelijke lijsten boden vaak slechts tijdelijk uitstel van deportatie. De vermelding van een "onderhoud van hedenmorgen" wijst op direct en frequent contact tussen de betrokken functionarissen over het lot van de Joodse inwoners van Amsterdam. Het Museumplein 19, waar de ontvanger kantoor hield, was gedurende de oorlog een belangrijk centrum van de Duitse bezettingsmacht.