Brief / Ambtelijk rapport
Origineel
Brief / Ambtelijk rapport 10 september 1943 De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen/Marktbureau Amsterdam) Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam [Links boven, handgeschreven:] 39 (?)
[Rechts boven, handgeschreven paraaf:] dest. Imp (?)
VD/SV
20/20/7 M.
10 September 1943.
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat mij op-
nieuw een aantal gevallen zijn gerapporteerd van kooplieden,
hoofdzakelijk plaatsinnemende op de Nieuwmarkt, die koek,
gebak e.d. zonder bon hebben verkocht.
Al deze kooplieden zijn door mij, ingevolge hetbepaalde
in artikel 39 van het Reglement op de Markten ge-
straft met ontneming van het recht om op de markten te
Amsterdam een plaats in te nemen voor den tijd van 14 dagen
en wel van Woensdag 8 September tot en met Dinsdag 21
September 1943.
Ik geef U hierbij in overweging deze kooplieden, in
aansluiting op mijn straf, bij Besluit van den Burgemeester
voor onbepaalden tijd het recht te ontnemen een plaats op
een der markten te Amsterdam in te nemen. De namen en adres-
sen der handelaren zijn:
W.J.Stern,geboren 26 Januari 1902, wonende Tollensstraat 76 I
P.Ronner,geboren 30 October 1913, wonende Albert Cuypstr.125
C.M.Valk-Both,geboren 9 December 1900, wonende Westerstraat 252 III
J.Rotgans-den Herder,geboren 18 Juni 1923,wonende 3e Kattenburgerdwarsstraat 16 III
J.F.Moelee-Boekelman,geboren 5 November 1901,wonende Commelinstraat 48 III
J.M.Hijstek,geboren 25 Januari 1898,wonende Barndesteeg 18
H.E.Sponslee-v.Ekelen,geboren 23 November 1917,wonende Dapperstraat 20 II.
[Handgeschreven onleesbare handtekening/krabbel]
De Directeur, Dit document is een ambtelijk schrijven waarin de Directeur van de Amsterdamse markten rapporteert aan de wethouder over overtredingen van de distributiewetten tijdens de Duitse bezetting.
Kernpunten van het document:
* Overtreding: Zeven marktkooplieden (voornamelijk actief op de Nieuwmarkt) hebben koek en gebak verkocht zonder de vereiste distributiebonnen te innen.
* Sanctie: De Directeur heeft de kooplieden reeds een schorsing van 14 dagen opgelegd op basis van het Marktreglement.
* Escalatie: De Directeur adviseert de wethouder om de Burgemeester te verzoeken deze kooplieden voor onbepaalde tijd (permanent) van de markten te weren. Dit was een zeer zware straf die neerkwam op een beroepsverbod.
* Personen: De lijst bevat zowel mannen als vrouwen uit diverse wijken van Amsterdam (Oud-West, de Pijp, de Jordaan, de Dapperbuurt en de Oostelijke Eilanden). Dit document stamt uit september 1943, een periode waarin de schaarste aan voedsel in het bezette Nederland nijpend werd en het distributiesysteem strikt werd gehandhaafd.
- Distributiesysteem: Om de schaarse goederen te verdelen, moesten burgers bonnen inleveren bij aankopen. Handel "buiten de bon om" werd door de bezetter en het meewerkende Nederlandse bestuur streng vervolgd als economisch delict of zwarte handel.
- Bestuurlijk apparaat: De stad Amsterdam stond onder leiding van de pro-Duitse burgemeester Edward Voûte. Het ambtelijk apparaat werd ingezet om de verordeningen van de bezetter en de strikte distributieregels af te dwingen.
- Locatie: De Nieuwmarkt was van oudsher een belangrijk handelscentrum. Hoewel dit voorheen het hart van de Joodse buurt was, waren in september 1943 de meeste Joodse Amsterdammers reeds gedeporteerd. De hier genoemde kooplieden lijken, afgaande op hun achternamen, niet-Joodse Amsterdammers die de regels overtraden, mogelijk uit winstbejag of om te overleven in de oorlogseconomie.
- Impact: De strafmaat (ontzegging voor onbepaalde tijd) illustreert hoe genadeloos er werd opgetreden tegen handelaren die het distributiesysteem ondermijnden, wat vaak leidde tot volledige broodroof. De lijst bevat zowel mannen als vrouwen uit diverse wijken van Amsterdam (Oud-West de Pijp de Jordaan de Dapperbuurt en de Oostelijke Eilanden). Marktwezen