Ambtelijke brief / adviesnota.
Origineel
Ambtelijke brief / adviesnota. 16 november 1943. De Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden en De Directeur (vermoedelijk van de betreffende dienst in Amsterdam). [Handgeschreven tekst bovenaan:]
Verzonden 16/11 [gevolgd door een paraaf/teken]
[Getypte tekst:]
20/62/2 M.
1 16 November 1943.
Verbod verkoop
radiodistributieartikelen.
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .
===========
Onder terugzending van het met Uw kantbrief
d.d. 4 dezer om spoedig advies ontvangen stuk no. 889 L.M.
1943 hebben de ondergeteekenden de eer U te berichten,
dat den op de markten dienstdoendenambtenaren is opge-
dragen er nauwlettend op toe te zien, dat de door adres-
sant genoemde artikelen niet op de markten worden te koop
aangeboden. Wij geven U voorts in overweging bij Besluit
van den Burgemeester te doen bepalen, dat de verkoop
van de bedoelde artikelen op de markten te Amsterdam is
verboden. Met deze maatregelen kan naar onze meening
voorloopig worden volstaan.
Wanneer men de zaak ook formeel zou willen
regelen, ware te overwegen artikel 8 van de Verordening
van den Dienst Marktwezen aan te vullen met een verbod
van verkoop van radiodistributieloodkabel en programma-
kiezers.
Aangezien echter het euvel een typisch oorlogs-
verschijnsel is, bestaat hieraan ons inziens vooralsnog
geen behoefte.
Den adressant ware te berichten, dat tegen den
verkoop van de door hem genoemde radiodistributieartikelen
zal worden opgetreden.
De Gemeentelijke Adviseur voor De Directeur ,
Voedings- en Distributieaange-
legenheden, Deze brief betreft een ambtelijk advies over het aanpakken van de handel in radiocomponenten op de Amsterdamse markten tijdens de Duitse bezetting.
De kernpunten van het advies zijn:
1. Handhaving: Marktmeesters hebben reeds de instructie gekregen om de verkoop van deze artikelen tegen te gaan.
2. Juridische basis: Er wordt geadviseerd om een specifiek besluit van de Burgemeester uit te vaardigen om de verkoop expliciet te verbieden.
3. Tijdelijkheid: De adviseurs raden af om de algemene marktverordening permanent te wijzigen. Zij bestempelen de illegale handel in deze goederen namelijk als een "typisch oorlogsverschijnsel", waardoor een blijvende wetswijziging niet nodig wordt geacht.
4. Specifieke goederen: Er wordt specifiek gesproken over "radiodistributieloodkabel" en "programmakiezers". Dit zijn onderdelen voor de draadomroep (radiodistributie). Het document dateert van november 1943, een periode waarin de Duitse bezetter de controle over informatievoorziening en radio-ontvangst extreem had aangescherpt.
- Radioconfiscatie: In mei 1943 was het bevel gegeven dat alle Nederlanders hun radiotoestellen moesten inleveren om te voorkomen dat men naar verboden zenders zoals Radio Oranje luisterde.
- Radiodistributie: Veel mensen waren hierdoor aangewezen op de 'draadomroep' (radiodistributie), een systeem waarbij het radiosignaal via kabels naar de huizen werd gestuurd. Dit systeem was voor de bezetter makkelijker te controleren en te censureren.
- Schaatste en Zwarte Handel: Door de inleverplicht en het verbod op het bezit van radio-onderdelen ontstond er een levendige handel in losse componenten en kabels op markten, waarmee men probeerde zelf weer ontvangstmogelijkheden te creëren of de draadomroep illegaal af te tappen.
Dit document illustreert hoe het gemeentelijk apparaat in Amsterdam werd ingezet om deze vorm van 'oorlogscriminaliteit' of burgerlijk verzet tegen de informatieblokkade in te dammen via markttoezicht.