Getypt afschrift van een brief. Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie (PTT), Plaatselijke Dienst der Radiocentralen te Amsterdam. De Burgemeester van de Gemeente Amsterdam. A F S C H R I F T

Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie
Plaatselijke Dienst der Radiocentralen te Amsterdam
Keizersgracht 107, Amsterdam-Centrum.
No. 889 L.M.1943 2/11
No. 20/62/1M.1943 6/11

Aan den Heer Burgemeester der
Gemeente Amsterdam,
te
A m s t e r d a m.

Amsterdam, 28 Oct. 1943

Hierbij neem ik de vrijheid mij het navolgende
tot U te wenden:

1. Het euvel van het sloopen en wegnemen van radio-
   distributiegeleidingen en programmakiezers neemt den
   laatsten tijd hand over hand toe.
2. Hierdoor ontstaat groot ongerief voor het publiek
   wegens veroorzaakte storingen terwijl personeel- en
   materieelpositie extra werk voor mijn dienst tot
   schier onoverkomelijke moeilijkheden leiden.
   3, Deze geleidingen (8-aderige loodkabel) en program-
   makiezers worden veelal op markten e.d. tegen z.g.
   zwarte prijzen aangeboden.
   Redenen waarom ik U moge verzoeken maatregelen te tref
   fen welke leiden tot een z.g. marktverkoopverbod van
   radiodistributieloodkabel en programmakiezers be-
   stemd voor radiodistributie.

De Leider van den Plaatselijken
Dienst Amsterdam der Radio-Centralen.
(get.) onleesbaar.

Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen enz.
stelt deze in handen van den Heer Directeur van
het Marktwezen om spoedig advies.

Amsterdam, 4 November 1943. De brief schetst een acuut probleem tijdens de oorlogsjaren: de grootschalige diefstal en vernieling van infrastructuur voor radiodistributie. De kernpunten zijn:

• Criminaliteit: Er is sprake van het "slopen en wegnemen" van cruciale onderdelen zoals 8-aderige loodkabels en programmakiezers.
• Operationele druk: De PTT-dienst kampt met tekorten aan zowel personeel als materieel, waardoor de reparaties aan de moedwillig veroorzaakte storingen bijna onmogelijk worden ("schier onoverkomelijke moeilijkheden").
• Zwarte handel: De gestolen goederen duiken op de zwarte markt op, waar ze tegen hoge prijzen worden verkocht. Dit duidt op een grote schaarste aan metalen (zoals lood en koper) en technische componenten.

• Bestuurlijke reactie: De burgemeester stuurt de klacht door naar de wethouder van Levensmiddelen (die destijds ook over marktzaken ging) voor een advies over een officieel verkoopverbod op deze specifieke goederen. Dit document stamt uit oktober/november 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Radio was in die tijd een cruciaal, maar streng gecontroleerd medium.

• Draadomroep (Radiodistributie): Veel huishoudens ontvingen radio via een draadnetwerk (radiodistributie) in plaats van via de ether. Dit was voor de bezetter makkelijker te controleren en te censureren. In mei 1943 hadden de Duitsers bovendien bevolen dat alle radio-ontvangers moesten worden ingeleverd, maar de draadomroep bleef voor velen een legale (of de enige beschikbare) bron van informatie.

• Schaarste: Materialen zoals lood en koper waren essentieel voor de oorlogsindustrie. De diefstal van "loodkabel" was waarschijnlijk ingegeven door de hoge materiaalwaarde op de zwarte markt.
• Bestuur onder bezetting: Hoewel de brief aan de "Burgemeester" is gericht, werd Amsterdam in 1943 bestuurd door de NSB-burgemeester Edward Voûte. De ambtelijke molen bleef echter grotendeels functioneren volgens de bestaande hiërarchie, zoals blijkt uit het doorsturen van het verzoek voor "spoedig advies" aan de directeur van het Marktwezen.