Getypte brief (doorslag of kopie). 2 december 1943. De Directeur (vermoedelijk van de Vismarkt of een aanverwante gemeentelijke dienst). Den Heer waarnemend Politie-President, Amsterdam (Marnixstraat 260-264). [Handgeschreven: Visch] [Handgeschreven: de Groot]
SV
46a/64/2 M.

2 December 1943.

Aan den Heer waarnemend
Politie-President,

Marnixstraat 260-264,

Amsterdam-Centrum.

Krachtens een door den Burgemeester
en het Bedrijfsschap voor Visscherijpro-
ducten getroffen regeling wordt te dezer
stede op de Vischmarkt aan de daarvoor in
aanmerking komende kleinhandelaren visch
toegewezen, die deze aan de bevolking
moeten verkoopen. Iedere kleinhandelaar
moet zooveel mogelijk zelf aanwezig zijn.
Sedert eenigen tijd ontbreekt de kleinhan-
delaar J.M. Zwaan, geboren 8 Augustus 1922,
wonende P.Nieuwlandstraat 15 II.
Volgens mijn informatie zou Zwaan
zijn ingesloten. Ingevolge opdracht van
het Gemeente-bestuur verzoek ik U beleefd
mij te doen weten, voor welk feit Zwaan
is ingesloten en of reeds veroordeeling
heeft plaats gehad.
Van den aard van Uw mededeeling
ter zake zal het Gemeente-bestuur het
laten afhangen of Zwaan al dan niet in
de verdeeling blijft opgenomen.

De Directeur, In deze brief vraagt een directeur (waarschijnlijk van de Amsterdamse Vismarkt of een distributiedienst) om inlichtingen bij de waarnemend Politie-President van Amsterdam. De kwestie betreft de 21-jarige visboer J.M. Zwaan. Vanwege de oorlogssituatie en de daarmee gepaard gaande schaarste was de verkoop van vis strikt gereguleerd via het 'Bedrijfsschap voor Visscherijproducten'.

Zwaan is blijkbaar niet meer op zijn post verschenen. De afzender heeft vernomen dat de man "ingesloten" (gearresteerd) is en wil weten waarom en of hij al veroordeeld is. De uitkomst van dit onderzoek is bepalend voor de vraag of Zwaan zijn vergunning/toewijzing om vis te mogen verkopen mag behouden. Het document illustreert de nauwe verwevenheid tussen economische vergunningen en het politionele/strafrechtelijke apparaat tijdens de bezetting. Het document dateert uit december 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode stond de politie in Amsterdam onder sterk toezicht van de Duitse bezetter en waren veel topfuncties bezet door NSB'ers. De voedselvoorziening was precair; vis was een van de weinige eiwitbronnen die nog (zij het beperkt) beschikbaar waren voor de burgerbevolking.

Het feit dat een jonge man van 21 jaar (geboren in 1922) "ingesloten" was, kon in 1943 op diverse zaken wijzen: een poging om aan de Arbeitseinsatz (dwangarbeid in Duitsland) te ontkomen, verzetsactiviteiten, zwarte handel of een regulier strafbaar feit. Voor de gemeente was het essentieel om te weten of iemand "politiek betrouwbaar" was of een economisch delict had begaan voordat de distributierechten werden gecontinueerd. De genoemde P. Nieuwlandstraat (Pieter Nieuwlandstraat) ligt in de Dapperbuurt in Amsterdam-Oost. J.M. Zwaan P. Nieuwlandstraat NSB Politie