Dienstbrief / Circulaire 17 maart 1944 Dr. J.H. Tuntler, Directeur van de G.G.D. GEMEENTELIJKEN GENEESKUNDIGE
en GEZONDHEIDSDIENST.

[handgeschreven: m. v. K Been]
[handgeschreven rood: 8A/34/2]

No. 926 G.G.D.
Amsterdam, 17 Maart 1944.
[handgeschreven: met mededeeling aan a.o. bij mijn dienst]

Naar aanleiding van het Besluit van den Burgemeester van 25 Februari j.l., No. 202 O.G.Z. (1944), betreffende DOORLICHTING VAN ARBEIDSCONTRACTANTEN, verzoek ik U mij opgaaf te willen verstrekken van het aantal bij Uw Dienst/Bedrijf werkzaam zijnde arbeidscontractanten, belast met werkzaamheden van tijdelijken aard, die na afloop van de massadoorlichting zijn te werk gesteld.

In verband met de bij het bovengenoemd Besluit voorgeschreven doorlichting van de nieuw aan te stellen arbeidscontractanten, belast met werkzaamheden van tijdelijken aard (uitgezonderd degenen, van wie te verwachten is, dat het dienstverband reeds weder binnen een maand zal zijn beëindigd) verzoek ik U in voorkomende gevallen Uwe aanvragen telefonisch te richten tot het Centraal Bureau van mijn Dienst, telefoon 50500, toestel 53.

Ik maak U er nog op opmerkzaam, dat ten aanzien van arbeidscontractanten, wier dienstverband binnen het verloop van een jaar telkens wordt onderbroken, met éénmaal doorlichten zal kunnen worden volstaan.

Doorlichtingen van nieuw aan te stellen arbeidscontractanten zullen zooveel mogelijk vóór de indiensttreding moeten plaats vinden.

De Directeur van den Gemeentelijken
Geneeskundigen en Gezondheidsdienst,
Dr. J.H. TUNTLER.

Aan Heeren HOOFDEN
van Diensten, Bedrijven
en Administratiën.

[handgeschreven potlood: Z.O.Z]

157.
[stempel: Nº 8A/34/1 M. 1944 20/3] * Administratieve controle: Het document toont de bureaucratische afhandeling van gezondheidsmaatregelen tijdens de bezettingstijd. Er wordt verwezen naar een specifiek besluit (No. 202 O.G.Z.) van de (door de Duitsers aangestelde) burgemeester.
* Medische screening: De term "doorlichting" verwijst naar röntgenonderzoek. In deze periode was dit een essentieel middel in de strijd tegen tuberculose (TBC), die door de slechte leefomstandigheden in de oorlogsjaren weer toenam.
* Doelgroep: De instructie richt zich specifiek op tijdelijk personeel ("arbeidscontractanten"). Dit wijst op een grote mobiliteit op de arbeidsmarkt binnen de gemeentelijke diensten, mogelijk veroorzaakt door de uitzending van vast personeel (Arbeitseinsatz) of noodwerkzaamheden.
* Efficiëntie: De uitzondering voor kortstondige contracten (minder dan een maand) en de regel dat één doorlichting per jaar volstaat voor terugkerend personeel, duiden op een poging om de beperkte medische capaciteit zo efficiënt mogelijk in te zetten. Dit document is opgesteld in maart 1944, een jaar waarin de druk op de Nederlandse samenleving door de Duitse bezetting extreem hoog was. Amsterdam stond onder het bestuur van de pro-Duitse burgemeester Edward Voûte.

Dr. Johannes Henricus Tuntler, de ondertekenaar, was een gerespecteerd arts die sinds 1935 directeur van de G.G.D. was. Hij probeerde de volksgezondheid in de stad zo goed mogelijk te bewaken onder moeilijke omstandigheden. Massale "doorlichtingen" waren destijds een moderne methode van preventieve gezondheidszorg. Het feit dat dit strikt georganiseerd werd voor gemeentearbeiders, past in het bredere plaatje van de bezetter om controle te houden op de arbeidsbevolking en besmettelijke ziekten die de oorlogsinspanningen konden hinderen, te beperken. De handgeschreven kenmerken en stempels onderaan suggereren dat dit exemplaar onderdeel was van een groter archiefdossier betreffende personeelszaken of volksgezondheid in oorlogstijd.