Officieel schrijven/circulaire van de Gemeente Amsterdam. 17 juni 1944. De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). [Linksboven paarse stempels:]
Nº 8A/69/1
M.1944 17/6

[Midden:]
G E M E E N T E A M S T E R D A M.
---------------------------
No. 1130 Arb.1944 Amsterdam, 17 Juni 1944.
Onderwerp: verbod verlaten
van Amsterdam.

[Rechtsboven handgeschreven aantekeningen:]
n.i. Dir.
Rekening
Chef Afd
X
tel. ingelicht

Hierbij deel ik U mede, dat, zoolang de alarmtoestand duurt, het geheele personeel van Uw diensttak, wonende in deze Gemeente, zich niet zal mogen begeven buiten de onmiddellijke omgeving van Amsterdam, zoodat, mocht plotseling het treinverkeer gestaakt worden, het mogelijk is binnen enkele uren te voet de woning te bereiken.

In elk geval zal ieder gedurende den nacht in zijn woning aanwezig moeten zijn, tenzij zijn dienstverband bij de Gemeente hem elders roept.

Aan ambtenaren en werklieden kan verlof en vacantie worden gegeven, doch gedurende het verlof en den vacantietijd zal het voorgaande van kracht zijn.

Noodzakelijke dienstreizen kunnen plaats hebben, doch slechts nadat hiervoor de toestemming van mij of den desbetreffenden wethouder is verkregen.

De Burgemeester van Amsterdam,
[Signatuur: Voûte]

de Gemeentesecretaris,
[Signatuur: J. F. Franken]

[Linksonder:]
Aan Heeren Hoofden van
Administratiën, Diensten
en Bedrijven.
------------------
Arb.Z.Stadhuis
A'dam, Juni 1944
Volgno.104. Dit document is een directieve die het bewegingsbereik van het Amsterdamse gemeentepersoneel drastisch inperkt. De kernpunten zijn:
1. Reisverbod: Personeel mag de directe omgeving van de stad niet verlaten.
2. Bereikbaarheid: De reden hiervoor is logistiek: men moet te voet naar huis kunnen keren indien het treinverkeer plotseling uitvalt.
3. Avondklok/Presentieplicht: Er geldt een strikte verplichting om 's nachts thuis te zijn, tenzij men voor werk elders moet zijn.
4. Uitzonderingen: Verlof heft de beperking niet op; alleen voor noodzakelijke dienstreizen kan de burgemeester of een wethouder een ontheffing verlenen.

De handgeschreven aantekeningen rechtsboven ("tel. ingelicht") wijzen op een snelle administratieve verwerking en verspreiding van dit bevel binnen de betreffende afdeling. De datum van het document, 17 juni 1944, is van cruciaal historisch belang. Het is slechts elf dagen na D-Day (6 juni 1944), de geallieerde invasie in Normandië. De Duitse bezetter en het collaborerende bestuur in Nederland verkeerden in een verhoogde staat van paraatheid ("alarmtoestand"). Men hield ernstig rekening met geallieerde opmars, sabotageacties door het verzet of een algemene staking.

De burgemeester die het document ondertekende, Edward Voûte, was een pro-Duitse burgemeester die door de bezetter was aangesteld. De vrees voor het staken van het treinverkeer bleek profetisch: in september 1944 zou de landelijke Spoorwegstaking uitbreken als reactie op de geallieerde opmars tijdens Operatie Market Garden. Dit document illustreert de verstikkende controle en de gespannen sfeer in Amsterdam tijdens de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog.