Ambtsbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam. 26 september 1944. De Burgemeester van Amsterdam (getekend door Edward Voûte), mede ondertekend door de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). Heeren Hoofden van Administratiën, Diensten en Bedrijven van de gemeente. AM. G E M E E N T E A M S T E R D A M .
No. 1683 Arb.1944 AMSTERDAM, 26 September 1944.
Onderwerp: hervatting
werk forensen.

[Handgeschreven: Nº 8A/95/1] [Stempel: M.1944 met handgeschreven 27/9]

Het is mij gebleken, dat ook thans nog niet alle forensen onder het gemeentepersoneel hun werk in gemeentedienst hebben hervat.
In verband hiermede verzoek ik U, hun ten spoedigste nogmaals op te dragen hun werkzaamheden onmiddellijk te hervatten, zulks onder de mededeeling, dat zij, bij niet voldoen aan deze opdracht, zullen worden geschorst zonder behoud van salaris of loon.
Wanneer deze opdracht, in verband met de moeilijkheden in het postverkeer, niet door middel van de post kan worden bezorgd, gelieve U, zoo mogelijk langs anderen weg, maatregelen te treffen, dat hen deze bereikt. Zoo noodig worde hiervoor telefonisch de hulp ingeroepen van de Secretarie der Gemeente, waar de betreffende ambtenaar of werkman verblijf houdt.
In afwachting van het schorsingsbesluit zal door U de uitbetaling van salaris of loon moeten worden gestaakt, met ingang van een tijdstip, waarop de ambtenaar of werkman naar Uw meening het werk kon hebben hervat.

De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening: Voûte]

Aan Heeren Hoofden van
Administratiën, Diensten
en Bedrijven.

de Gemeentesecretaris,
[Handtekening: J. F. Franken]

Arb.Z.Stadhuis
A'dam, Sept.1944
Volgno.152. De toon van dit document is dwingend en bureaucratisch-streng. Het centrale doel is het onder druk zetten van gemeentepersoneel dat buiten de stad woont (forensen) om weer aan het werk te gaan. De burgemeester hanteert hierbij een direct dreigement: wie niet verschijnt, wordt geschorst en verliest direct zijn inkomen ("zonder behoud van salaris of loon").

Opvallend is de instructie aan de hoofden van de diensten om de betaling alvast te staken nog vóórdat het officiële schorsingsbesluit is genomen. Er wordt ook expliciet rekening gehouden met de haperende infrastructuur ("moeilijkheden in het postverkeer"), waarbij alternatieve manieren (zoals telefonische opsporing via de Secretarie) worden gesuggereerd om de werknemers te bereiken. Dit document is geschreven op 26 september 1944, een uiterst kritieke fase in de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Slechts negen dagen eerder, op 17 september, was de landelijke Spoorwegstaking uitgebroken ter ondersteuning van Operatie Market Garden. Hierdoor lag het treinverkeer volledig stil, wat het voor forensen fysiek nagenoeg onmogelijk maakte om naar Amsterdam te reizen.

Daarnaast was de sfeer na 'Dolle Dinsdag' (5 september) gespannen; veel ambtenaren probeerden hun werk te staken of onder te duiken in afwachting van de bevrijding. De burgemeester van Amsterdam was op dat moment de door de bezetter benoemde pro-Duitse Edward Voûte. Deze brief moet worden gezien als een repressieve maatregel van het collaborerende gemeentebestuur om de orde en de vitale diensten in de stad te handhaven, ondanks de chaos en de naderende frontlinie. De staking van de salarisbetaling was een effectief machtsmiddel in een tijd van toenemende schaarste en de naderende Hongerwinter.