Besluit / Interne mededeling van de Gemeente Amsterdam. 4 december 1944. GEMEENTE AMSTERDAM.

No. 1956 Arb. 1944 AMSTERDAM, 4 December 1944.
Onderwerp: Levensmiddelen
voor gemeentepersoneel.

De Burgemeester heeft bepaald, dat voortaan, wanneer levens-
middelen ter verdeeling onder het gemeentepersoneel van gemeente-
wege zullen worden aangeboden, deze verdeeling niet meer uniform
zal mogen geschieden, doch naar de volgende eenheden:
een ongehuwde (niet-kostwinner) : 1 eenheid
een gehuwde zonder kinderen : 2 eenheden
een gehuwde met ten hoogste 2 inwonende kinderen : 3 eenheden
een gehuwde met meer dan 2 inwonende kinderen : 4 eenheden.

Zij, die voor de uitvoering van de gemeentelijke regeling in
zake kindertoeslag en ongehuwdenaftrek als verzorgers van een ge-
zin of als gehuwd worden aangemerkt, behooren ook voor bovenbedoelde
verdeeling als zoodanig te worden behandeld. Het aantal toe te ken-
nen eenheden wordt dan bepaald naar het aantal personen, dat hij
of zij ter verzorging heeft, zooals hieronder is aangegeven:
Bij de verzorging van 1 persoon : 2 eenheden
" " " " ton hoogste 3 personen : 3 eenheden
" " " " meer dan 3 personen : 4 eenheden.

Voor het geval, dat man en vrouw beiden in gemeentedienst
werkzaam zijn, komt de vrouw slechts voor 1 eenheid in aanmerking,
terwijl het aantal eenheden, waarop de man volgens bovenstaanden
leidraad aanspraak heeft, met één eenheid wordt verminderd.

Aan Heeren Hoofden van Zijn
Administratiën, Diensten
en Bedrijven.

[Stempel/Handgeschreven onderaan:]
№ 8A/116/1 M.1944 7/12 8A * Inhoud: Het document legt een gewijzigde systematiek vast voor de distributie van extra levensmiddelen aan gemeenteambtenaren. Waar de verdeling voorheen 'uniform' (gelijk voor iedereen) was, wordt nu een differentiatie ingevoerd op basis van de gezinssituatie.
* Eenhedenstelsel: Er wordt gewerkt met 'eenheden'. Een alleenstaande krijgt de basis (1 eenheid), terwijl een gezin met veel kinderen tot viermaal zoveel kan ontvangen. Dit duidt op een poging om de schaarse middelen daar te krijgen waar de nood (door het aantal monden om te voeden) het hoogst is.
* Sociale verhoudingen: Interessant is de bepaling over echtparen die beiden voor de gemeente werken. In dat geval wordt er fors gekort op de toewijzing: de vrouw krijgt slechts één eenheid en de man krijgt één eenheid minder dan zijn normale recht. Dit weerspiegelt de toenmalige opvatting van de man als hoofdkostwinner en de wens om 'dubbele' voordelen binnen één huishouden te beperken.
* Taalgebruik: Het document hanteert de toen gebruikelijke spelling (verdeeling, zoodanig, Heeren) en een formele, ambtelijke toon. Opvallend is de typefout "ton hoogste" in de tweede lijst. * Historische periode: December 1944 markeert het dieptepunt van de Hongerwinter in het nog bezette West-Nederland. Amsterdam kampte met extreme tekorten aan voedsel, brandstof en elektriciteit.
* Voedselvoorziening: De centrale overheid en de gemeente probeerden via gaarkeukens en speciale toewijzingen de bevolking in leven te houden. Dat de gemeente Amsterdam specifieke regelingen treft voor haar eigen personeel ("van gemeentewege aangeboden") was een manier om de kritieke infrastructuur en het ambtelijk apparaat draaiende te houden tijdens de crisis.
* Bestuur: Hoewel het document de "Burgemeester" noemt, stond Amsterdam in 1944 onder gezag van een door de Duitse bezetter aangestelde regeringscommissaris/burgemeester (Edward Voûte). De regeling moet dus gezien worden in het licht van een bezettingsbestuur dat probeert de orde en de uitvoering van taken te handhaven onder extreme schaarste.