Officieel rapport / Proces-verbaal van bevindingen. DIENST VAN HET MARKTWEZEN
te
A M S T E R D A M

$N^o$ 20/1/11 M.1944 $\frac{26}{7}$ R A P P O R T

Ondergeteekenden, J. H. de Grebber en J. P. N. Boon, beiden Ambtenaar bij het Marktwezen alhier, rapporteeren U het navolgende:
Op Maandag, 17 Juli 1944 bevonden wij ons ter contrôle op de weekmarkt "NOORDERMARKT" alhier. Wij zagen aldaar, dat door een ons onbekenden man aan het aldaar aanwezige publiek een paar nieuwe hooge zwarte werkschoenen werden aangeboden tegen den prijs van F. 125.- . (maximum prijs ongeveer F. 10.-). Wij hebben den man, die ons desgevraagd opgaf te zijn genaamd: COENRAAD VINK, geboren te Amsterdam 5 Februari 1896, van beroep diamantbewerker en wonende te Amsterdam, J. M. Kemperstraat 83, 3e etage, aangehouden en overgebracht naar het Bureau van de Economische Dienst der Staatspolitie alhier. Daar is de man ingesloten. De schoenen zijn door ons inbeslaggenomen en gedeponeerd aan het hierboven bedoelde Bureau. Tegen Vink ~~PexWx~~ voornoemd is Proces-verbaal opgemaakt terzake overtreding van art. 6 van het Prijsbeheerschingsbesluit.
Waarvan dit rapport te Amsterdam op 21 Juli 1944.

Aan De Ambtenaren voornoemd,
Den Heer Inspecteur v.h. Marktwezen [Handtekening: J.H. de Grebber]
A L H I E R [Handtekening: J.P.N. Boon]

[Handgeschreven in de kantlijn:]
Serie
26-7-44
[onleesbare paraaf] Dit document is een getuigenis van de economische situatie in bezet Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog, vlak voor de beruchte Hongerwinter.

• Economisch delict: De kern van de rapportage is "prijsopdrijving". In een tijd van extreme schaarste probeerde de overheid (onder Duits toezicht) de prijzen van primaire levensbehoeften te reguleren via het Prijsbeheerschingsbesluit.
• De Woekerprijs: Het verschil tussen de legale maximumprijs (ca. ƒ 10,-) en de gevraagde prijs op de zwarte markt (ƒ 125,-) is gigantisch: een factor 12,5. Ter referentie: ƒ 125,- was in 1944 voor veel arbeiders meer dan een maandloon.
• Sociale context: De verdachte, Coenraad Vink, staat genoteerd als diamantbewerker. De Amsterdamse diamantindustrie was voor de oorlog grotendeels in Joodse handen en werd door de bezetter nagenoeg vernietigd. Dat een diamantbewerker in 1944 op de markt schoenen verkoopt, duidt op de economische ontwrichting; velen zochten hun toevlucht tot de illegale handel om te overleven of te profiteren. De Noordermarkt in de Jordaan was (en is) een centrale plek voor de Amsterdamse handel. Tijdens de bezetting was dit een brandpunt voor zowel legale distributie als de 'zwarte handel'.

De Economische Dienst der Staatspolitie, waar de man naar overgebracht is, was een speciale afdeling die jacht maakte op zwarthandelaars en prijsopdrijvers. Hoewel de bevolking de zwarte markt vaak als noodzakelijk kwaad zag om aan spullen te komen, trad de politie hard op tegen excessieve winsten (woeker).

De datum, juli 1944, is saillant: het is anderhalve maand na D-Day. De spanning in de stad liep op en de schaarste werd met de dag nijpender, wat de enorme prijs voor een paar degelijke werkschoenen verklaart._