Officiële brief/rapportage op briefpapier. 29 januari 1944. [Briefhoofd links]
KEURINGSDIENST VOOR WAREN
KEIZERSGRACHT 732-734
TELEFOON 37385

No 23/9-1
H/ND Anal 18 p.
Verzoeke bij de beantwoording van dit
schrijven datum en nummer aan te halen.

[Briefhoofd rechts]
AMSTERDAM, 29 Januari 1944.

t.a.v. den Heer J.H. Grebbe
DIENST van het MARKTWEZEN,
Jan van Galenstraat 14,
AMSTERDAM W

[Inhoud]
Van het door U op 4 Januari jl. aangebrachte monster erwtensoep is nagegaan of het was bereid uit bouillon, doperwten, prei en selderij. Deze bestanddeelen zijn inderdaad alle aangetoond. Volgens de analyse moet van de groene erwten een aanmerkelijke hoeveelheid aanwezig zijn geweest. De bouillon kon alleen door de smaak worden aangetoond. Voor het onderzoek zullen geen kosten in rekening worden gebracht.

De Directeur van den
Keuringsdienst van Waren,

[Handtekening, mogelijk v. Luypen]

[Toevoegingen en stempels]

• Stempel linksonder: Nº 20/8/7
• Stempel middenonder: M. 1944 7/2
• Drukwerklinksonder: STADSDRUKKERIJ AMSTERDAM
• Handgeschreven (blauw, rechtsboven): m.v. [onleesbare paraaf]
• Handgeschreven (rood, rechtsonder):
  [Onleesbare naam/titel]
  welk onderzoek toe naar aan deze
  [onleesbaar] kosten [onleesbaar]
  dan niet "zwarte verkoop")
  8-2-44 [paraaf] Deze brief betreft de uitslag van een laboratoriumanalyse van een monster erwtensoep. Het monster was op 4 januari 1944 ingeleverd door de Dienst van het Marktwezen. De Keuringsdienst bevestigt dat de soep inderdaad de geclaimde ingrediënten bevat (bouillon, erwten, prei, selderij), waarbij opvalt dat er een "aanmerkelijke hoeveelheid" erwten aanwezig was. De aanwezigheid van bouillon kon enkel zintuiglijk (door smaak) worden vastgesteld, wat duidt op de beperkingen van de toenmalige chemische analyse voor dergelijke complexe mengsels. Opmerkelijk is dat er geen kosten voor het onderzoek in rekening worden gebracht. Het document dateert uit januari 1944, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van strikte voedseldistributie en schaarste. De Keuringsdienst van Waren en de Dienst van het Marktwezen (gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat) werkten nauw samen om de kwaliteit van het schaarse voedsel te bewaken en fraude te bestrijden.

De handgeschreven rode notitie onderaan noemt expliciet "zwarte verkoop". Dit suggereert dat de soep mogelijk in beslag was genomen of onderzocht werd in het kader van een onderzoek naar illegale handel. In een tijd van surrogaten en schaarste was een soep met een "aanmerkelijke hoeveelheid" echte erwten een kostbaar goed en mogelijk bewijs van handel buiten de officiële distributiekanalen om (de zwarte markt). De datum op de rode notitie (8-2-44) laat zien dat de informatie snel werd verwerkt voor verdere administratieve of juridische afhandeling. J.H. Grebbe Marktwezen