Ambtsbrief / Concept-communiqué
Origineel
Ambtsbrief / Concept-communiqué 12 oktober 1944 De Directeur (vermoedelijk van een gemeentelijke dienst, Amsterdam) [Linksboven, getypt:]
20/7/15M.
[Midden boven, handgeschreven in potlood:]
Verzonden 13/10
[Rechtsboven, getypt:]
12 October 1944. SV
[Adresregels, getypt:]
Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
[Body tekst, getypt:]
Ten vervolge op mijn brief d.d. 4 October 1944 no. 20/7/14M. heb ik de eer U beleefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat het navolgende communique deze week in de pers wordt opgenomen.
"De Burgemeester van Amsterdam brengt ter openbare kennis van marktbezoekers en marktkooplieden, dat de markten hier ter stede in verband met de verduisteringsmaatregelen uiterlijk een half uur vóór zonsondergang door de marktkooplieden moeten zijn ontruimd.
Derhalve moeten de markten op Zaterdag 21 October 1944 om 17.00 uur zijn ontruimd".
[Afsluiting, getypt:]
De Directeur,
[Onderaan, handgeschreven in paars potlood/inkt:]
16.50 uur
in de week van 23-28 October
[Linksonder, handgeschreven:]
20/7/16 Dit document is een officiële correspondentie binnen het Amsterdamse gemeenteapparaat tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de brief is het verzoek om een communiqué (persbericht) te publiceren over de sluitingstijden van de markten.
Vanwege de streng gehandhaafde verduisteringsvoorschriften moesten markten volledig ontruimd zijn vóór zonsondergang. De brief specificeert dat dit een half uur voor zonsondergang moet gebeuren. Voor zaterdag 21 oktober 1944 wordt de tijd vastgesteld op 17:00 uur.
De handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de ambtelijke verwerking: voor de daaropvolgende week (23-28 oktober) wordt de tijd alvast bijgesteld naar 16:50 uur, aangezien de zon in deze periode van het jaar elke dag eerder ondergaat. De datum, 12 oktober 1944, plaatst dit document in een zeer kritieke fase van de bezetting: de overgang naar de beruchte "Hongerwinter". Hoewel Zuid-Nederland op dit moment al deels bevrijd was, bleef Amsterdam bezet en geïsoleerd.
De "Wethouder voor de Levensmiddelen" had in deze tijd een cruciale en uiterst moeilijke taak vanwege de enorme voedselschaarste. Markten waren een essentieel onderdeel van de (schaarse) voedselvoorziening, maar moesten wijken voor de militaire noodzaak van de verduistering. De verduistering was bedoeld om geallieerde piloten te beletten zich op de lichten van de stad te oriënteren tijdens bombardementsvluchten naar Duitsland.
De strakke ambtelijke stijl en de focus op details zoals het tijdstip van ontruiming (op de minuut nauwkeurig in de kantlijn) illustreren hoe het dagelijks leven in 1944 volledig werd gedicteerd door de oorlogsomstandigheden en de bezettingswetgeving.