Ambtelijke correspondentie / brief met concept-communiqué.
Origineel
Ambtelijke correspondentie / brief met concept-communiqué. 25 oktober 1944. De Directeur (vermoedelijk van een gemeentelijke dienst in Amsterdam). 20/7/17M. 25 October 1944. SV.
Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .
===========
Ten vervolge op mijn brief d.d. 18
October 1944 no.20/7/16M. heb ik de eer U bo-
leefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat
het navolgende communique deze week in de pers
wordt opgenomen.
"De Burgemeester van Amsterdam brengt ter
openbare kennis van marktbezoekers en marktkoop-
lieden, dat de markten hier ter stede in verband
met de verduisteringsmaatregelen uiterlijk een
half uur vóór zonsondergang door de marktkoop-
lieden moeten zijn ontruimd.
Derhalve moeten de markten in de week van
30 October - 4 November 1944 om 16.35 uur zijn
ontruimd".
De Directeur, Dit document is een typisch voorbeeld van ambtelijke communicatie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De "Directeur" verzoekt de "Wethouder voor de Levensmiddelen" om een bericht van de burgemeester te publiceren. De kern van de boodschap is een aanscherping van de markttijden: vanwege de verplichte verduistering moeten markten al een half uur voor zonsondergang volledig ontruimd zijn. Voor de specifiek genoemde week betekent dit een vroege sluitingstijd van 16:35 uur.
De tekst is formeel en beleefd ("heb ik de eer U beleefd te verzoeken"), wat in contrast staat met de grimmige realiteit van die periode. Het gebruik van een typemachine en de strakke archiefkenmerken duiden op een goed geoliede bureaucratische machine, zelfs in tijden van oorlog. De datum, 25 oktober 1944, is uiterst significant. Nederland bevond zich op dat moment in de laatste, zwaarste fase van de Tweede Wereldoorlog. Terwijl het zuiden van Nederland al was bevrijd, bleef het westen (waaronder Amsterdam) bezet. Dit was het begin van de Hongerwinter.
De genoemde "verduisteringsmaatregelen" waren strikte regels van de bezetter om te voorkomen dat geallieerde bommenwerpers steden als navigatiepunten konden gebruiken. Omdat de dagen in oktober korter werden, moesten de openbare activiteiten – zoals de markten – steeds vroeger stoppen. De rol van de "Wethouder voor de Levensmiddelen" was in deze periode cruciaal en wanhopig, aangezien de voedselvoorraden in de steden uitgeput raakten door het transportverbod van de Duitsers en de bevroren waterwegen. Markten waren vaak de enige plek waar mensen met distributiebonnen nog (zeer schaars) voedsel konden bemachtigen.