Getypte brief met handgeschreven aantekening. 21 november 1944. De Directeur (vermoedelijk van een Amsterdamse gemeentelijke dienst). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam. 20/7/21M. extra [handgeschreven] 21 November 1944. SV.

Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r.

Ten vervolge op mijn brief d.d. 16
November 1944 no. 20/7/20M., heb ik de eer U be-
leefd te verzoeken wel te willen bevorderen,
dat het navolgende communiqué deze week in de
pers wordt opgenomen.
"De Burgemeester van Amsterdam brengt
ter openbare kennis van marktbezoekers en markt-
kooplieden, dat de markten hier ter stede, in
verband met de verduisteringsmaatregelen, uiter-
lijk een half uur vóór zonsondergang door de
marktkooplieden moeten zijn ontruimd.
Derhalve moeten de markten in de week
van 27 November tot en met 2 December 1944 om
16.00 uur zijn ontruimd".

De Directeur, Deze korte, zakelijke brief is een administratieve instructie binnen het Amsterdamse gemeentebestuur tijdens de bezettingsjaren. De toon is uiterst formeel ("heb ik de eer U beleefd te verzoeken").

De kern van het document is het bijgevoegde communiqué namens de Burgemeester. Het stelt vast dat markten uiterlijk dertig minuten voor zonsondergang leeg moeten zijn vanwege de verduisteringsvoorschriften. Er wordt een specifieke tijd gegeven voor de week van 27 november tot 2 december 1944: 16.00 uur. De noodzaak om de markten leeg te hebben vóór het donker werd strikt gehandhaafd.

De handgeschreven toevoeging "extra" bovenaan suggereert een zekere spoed of een afwijkende status van dit specifieke schrijven ten opzichte van de reguliere correspondentie. Dit document stamt uit november 1944, een dieptepunt in de Nederlandse geschiedenis. West-Nederland, waaronder Amsterdam, bevond zich midden in de 'Hongerwinter'. Het land was bezet door Nazi-Duitsland, en de geallieerde opmars was na Operatie Market Garden in september 1944 gestokt bij de grote rivieren.

De "verduisteringsmaatregelen" waarnaar verwezen wordt, waren bedoeld om geallieerde bommenwerpers te beletten hun weg te vinden aan de hand van stadsverlichting. Deze regels waren zeer streng en hadden een enorme impact op het dagelijks leven; na zonsondergang was de stad in volledige duisternis gehuld.

De context van de "Wethouder voor de Levensmiddelen" is cruciaal. Tijdens de Hongerwinter was de voedselvoorziening nagenoeg ingestort. Markten waren schaars en de handel die er nog was, werd streng gereguleerd en gecontroleerd door zowel de Nederlandse collaborerende autoriteiten (de burgemeester was destijds de pro-Duitse Edward Voûte) als de Duitse bezetter. De vroege sluitingstijd van 16.00 uur illustreert hoe kort de dagen waren en hoe beperkt de ruimte voor handel en beweging was voor de uitgehongerde bevolking.