J. Prins

Document

* **Inhoud**: De lijst bevat twaalf namen van transportbedrijven of individuele expediteurs. De adressen bevinden zich hoofdzakelijk in Amsterdam (o.a. Jordaan, Oost, West en de voormalige gemeente Sloten), met uitschieters naar Haarlem en Leidschendam. * **Handschrift**: Een duidelijk en verzorgd Nederlands cursief handschrift uit de mid-20e eeuw. * **Terminologie**: De toevoeging "G. IJpolder" (Grote IJpolder) bij de Spaarndammerdijk en Hornweg duidt op het gebied van de voormalige gemeente Sloten, die in 1921 door Amsterdam werd geannexeerd. * **Administratieve focus**: De opmerking onderaan over het bezit van meerdere vrachtauto's wijst erop dat het doel van de lijst het in kaart brengen van de totale transportcapaciteit was.

Extract uit het Boek der Besluiten van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam.

Dit document is een officieel besluit van het Amsterdamse college van Burgemeester en Wethouders (B&W) uit de zomer van 1939. Het betreft een opdrachtverstrekking aan een aannemer genaamd B. Wardenaar. De kern van het besluit is de verbouwing van bestaande kantoorruimtes op de Centrale Markt tot werkplaatsen voor sigarenmakers. Enkele opvallende administratieve details: * **Kosten:** De verbouwing is begroot op 1.970 gulden, wat voor die tijd een aanzienlijk bedrag was voor een interne verbouwing. * **Procedure:** Het voorstel wordt gedaan door de Wethouder voor Openbare Gezondheid (waarschijnlijk als vervanger voor zijn collega van Publieke Werken). Dit duidt op de formele hiërarchie en vervangingsregelingen binnen het stadsbestuur. * **Distributie:** Onderaan is te zien hoe breed dergelijke besluiten werden verspreid binnen de gemeentelijke organisatie (o.a. Financiën, Belastingen en de afdeling Levensmiddelen).

Getypt afschrift van een administratief besluit of extract.

* **Inhoud:** Het document betreft de instructie voor de distributie van een niet nader genoemd besluit. Er wordt aangegeven hoeveel exemplaren ("stuks") naar welke specifieke afdelingen moeten worden verzonden. * **Afdelingen:** De genoemde afdelingen wijzen op een breed maatschappelijk besluit dat invloed heeft op zowel de basisvoorzieningen (levensmiddelen, hygiëne), openbare infrastructuur (Publieke Werken) als de begroting (Financiën). * **Authenticiteit:** De vermelding "(get.)" voor de naam M.J. Prins duidt aan dat dit een afschrift is van een oorspronkelijk ondertekend document. De afkorting "l.s." onderaan staat voor *locus sigilli*, de plaats van het zegel, wat de officiële status van het extract bevestigt. * **Formaat:** Het is een sober, zakelijk document, waarschijnlijk vervaardigd op een typemachine met doorslagpapier (carbonkopie).

Ambtelijk advies / Correspondentie.

In deze brief adviseert een ambtenaar (waarschijnlijk een marktmeester of afdelingshoofd) de Inspecteur van het Marktwezen positief over een verzoek van de heer R. Velthoof. Velthoof bezet standplaats 265 AC (vermoedelijk de Albert Cuypmarkt) en vraagt toestemming om zich in de ochtenduren te laten vervangen door J. Prins. De noodzaak voor deze vervanging is logistiek van aard: Velthoof moet in de ochtend zelf naar de bloemenveiling om voorraad in te kopen. De adviseur onderbouwt zijn positieve advies door te verwijzen naar een precedent uit 1930, waarbij een andere koopman (Marman) onder gelijke omstandigheden ook toestemming kreeg. Het verzoek wordt "billijk" (rechtvaardig) geacht.

Kasboek- of grootboekblad uit een administratie.

* **Handschrift:** Een verzorgd 19e-eeuws kantoorschrift (lopend cursief). De letters zijn over het algemeen goed leesbaar, hoewel sommige eigennamen en specifieke vaktermen enige interpretatie vergen. * **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van gemaakte kosten voor transport en markthandel. Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van de afkorting "à ... ct %", wat duidt op een tarief per gewichtseenheid (waarschijnlijk per 100 kg). * **Opvallende posten:** * **Ned. Spoorwegen:** Grote bedragen voor transport per spoor, inclusief wagonnummers. * **S.V.G.A.:** Mogelijk een afkorting voor een transport- of scheepvaartmaatschappij. * **Ligdagen:** Kosten die in rekening worden gebracht bij het langer aan de kade liggen van een schip dan overeengekomen (bij H. Rankema). * **Vlotloon:** Vergoeding voor het werk van vlotters of arbeiders bij het laden/lossen. * **Bedragen:** De bedragen staan in de laatste twee kolommen (guldens en centen), gescheiden door een verticale rode lijn.

Proces-verbaal / Rapport van wangedrag op de werkvloer.

Het document betreft een intern rapport over een kleine diefstal op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De 18-jarige C. Heijst, werkzaam bij een koper, werd betrapt op het meenemen van drie lege kisten die eigendom waren van grossier G. van Smeerdijk. Hoewel de kisten werden teruggegeven en de eigenaar geen officiële aangifte bij de politie wilde doen, liet de directie van het Marktwezen het incident niet passeren. De administratieve afhandeling is streng: de toegangskaart van de jongeman werd onmiddellijk ingenomen. Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt dat hij, omdat hij nog geen eerdere strafblad bij het 'Kaartenkantoor' had, een relatief milde maar directe sanctie kreeg: een ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van twee weken, met een proeftijd (voorwaardelijk) van zes maanden.

Politierapport / Proces-verbaal.

* **Incident:** De 18-jarige Jan Verschuren wordt beschuldigd van het stelen van een handkar met lege kisten (waarde ƒ 37,20) op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Verdediging:** Verschuren voert aan dat hij in opdracht van een "onbekende man" handelde voor een paar kwartjes. Hij claimt dat hij te goeder trouw handelde en pas vluchtte omdat de eigenaar hem fysiek bedreigde. * **Bewijslast:** De bewaker (Koevoets) bevestigt dat hij de kar heeft meegegeven, denkende dat het in opdracht van Sijmonsbergen was. De rapporteur (politieagent) acht de verklaring van Verschuren echter ongeloofwaardig vanwege zijn vluchtpoging en zijn criminele verleden. * **Strafblad:** De verdachte is een recidive-pleger met eerdere veroordelingen voor diefstal in 1940 en 1941. * **Conclusie rapporteur:** De verdachte wordt schuldig bevonden aan diefstal; een proces-verbaal wordt opgemaakt en de kar is geretourneerd aan de eigenaar.

Proces-verbaal / Getuigenverklaring (kopie of doorslag).

* **Inhoud:** Het document bevat de getuigenis van Jan Verschuren, die wordt verdacht van de diefstal (of onrechtmatige toe-eigening) van een handkar met kisten op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Verdedigingslijn:** Verschuren stelt dat hij te goeder trouw handelde in opdracht van een onbekende man die hij op de markt ontmoette. Hij had geld nodig omdat hij net was vrijgelaten uit de gevangenis. * **Escalatie:** De situatie escaleerde toen de werkelijke eigenaar, Sijmonsbergen, Verschuren confronteerde. Verschuren vluchtte uit angst voor fysiek geweld ("te lijf gaan"), maar werd bij de uitgang door een controleur gegrepen. * **Bevestiging:** De getuigenis van Koevoets (de karrenbewaker) bevestigt dat de kar van Sijmonsbergen ("den rooie") is en dat hij Verschuren heeft aangesproken, die op dat moment beweerde dat alles "in orde" was.

Document

* **Inhoud**: Dit document is een gedetailleerde boekhoudkundige staat van de aanvoer (inslag) van wortelen gedurende het winterseizoen 1942-1943. De lijst specificeert ladingen van diverse binnenschepen, waarbij per partij de kwaliteit (II, III, IV of G.P. - vermoedelijk 'Grote Partij' of een kwaliteitsstandaard), het gewicht, de eenheidsprijs en het totaalbedrag worden vermeld. * **Logistiek**: Er is sprake van verschillende opslagmethoden: in een koelhuis, direct aan boord van een schip, of op een locatie aangeduid als 'Zd. Vr. V.' (waarschijnlijk Zuid-Vrouwenveld, een bekende industriële/overslaglocatie bij Maastricht). * **Omvang**: De totale inslag betreft 870.120 eenheden (waarschijnlijk kg) met een totale waarde van f. 30.123,79. De prijzen variëren per kwaliteit tussen f. 2,50 en f. 5,00. * **Handgeschreven annotatie**: De opmerking bovenin duidt aan dat het origineel van dit document op 9 december 1943 is doorgestuurd naar een de heer Th. Mens.

Zakelijke brief/betalingsherinnering.

* **Taal en spelling:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de destijds gangbare spelling (bijv. "visch", "heeren", "teekenen"). Opvallend is het gebruik van "Ymuiden" in de dagtekening tegenover "IJmuiden" in het briefhoofd. * **Inhoud:** De firma Vischprins herinnert de Amsterdamse Gemeentelijke Visafslag aan een openstaande factuur van 150,76 gulden voor een levering van 64 kg paling (onderverdeeld in kwaliteitsklassen 2e, 3e en 4e soort) van bijna drie weken eerder. * **Administratieve sporen:** Het blauwe archiefstempel met de datum "13/10" (13 oktober) geeft aan dat de brief vijf dagen na verzending is verwerkt door de ontvanger. De handgeschreven initialen "JK" en de namen van de eigenaren (De Graaf en Prins) duiden op de kleinschalige, maar professionele structuur van de groothandel.

Officiële kennisgeving/brief (doorslag).

Deze brief is een officiële disciplinaire maatregel gericht aan de heer J. Prins. Hem wordt medegedeeld dat hij voor een periode van veertien dagen (van 6 tot en met 19 oktober 1942) de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam wordt ontzegd. De reden voor deze straf is zijn betrokkenheid (medeplichtigheid) bij de diefstal van een kist uien op 1 oktober 1942. De diefstal vond plaats op pier B en was ten nadele van grossier Van der Mey. De straf wordt opgelegd op basis van artikel 35, lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. De brief hint tevens op een mogelijke zwaardere sanctie, aangezien de zaak aan de Burgemeester van Amsterdam wordt voorgelegd om te bepalen of een langduriger uitsluiting noodzakelijk is. De typfout in "gerapprteerd" (ontbrekende 'o') is kenmerkend voor dergelijke administratieve doorslagen.

Getypte lijst/register van transporteurs en handelaren.

Dit document betreft een administratieve lijst van transportcapaciteit voor de aanvoer van (waarschijnlijk) groenten en fruit naar een centraal punt, mogelijk de Centrale Markthal in Amsterdam (gezien de vermelding van "Hal 19" en adressen in de regio). De lijst is verdeeld in drie categorieën: 1. **Beurtschippers:** Transport over water vanuit de regio Uithoorn en Mijdrecht. 2. **Grossiers:** Handelaren die met eigen vrachtwagens producten uit de provincie halen. 3. **Expediteurs:** Professionele transportbedrijven die vaste diensten onderhouden. Opvallend zijn de spelfouten in de brandstofkolom ("trufgasgen.", "tufgasgen.") en de doorhaling bij de kolomkop van het laadvermogen. De "Prov.No." verwijst naar het oude Nederlandse systeem van provinciale kentekens (bijv. G voor Noord-Holland, H voor Zuid-Holland). ---

Administratief rapport/brief betreffende een financiële correctie.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een administratieve fout waarbij dubbel kadegeld (havengeld) is geïnd voor het schip de "Javiro". Het schip leverde kool voor de "groentencombinatie". Door een dubbele melding op de controlelijsten door twee verschillende controleurs (Fleijsman en Smit) op opeenvolgende dagen, heeft de heer Kramer (de betaler) twee keer moeten afrekenen. * **Taal en Stijl:** Zakelijk-ambtelijk Nederlands uit de oorlogsperiode. Opvallend is het gebruik van de term "groenten comb:", wat verwijst naar de gecentraliseerde voedseldistributie tijdens de bezetting. * **Functie:** Het document dient als bewijsstuk om een officiële terugbetaling (restitutie) te rechtvaardigen. De diverse parafen en data tonen de weg die het document door de bureaucratie heeft afgelegd. * **Correctie:** De blauwe aantekening bovenaan corrigeert de tonnage van het schip van 36 naar 40 ton, wat relevant was voor de berekening van het verschuldigde bedrag.

Register van scheepsbewegingen (waarschijnlijk een sluiswachters- of havenregister).

Het document biedt een gedetailleerde blik op de logistiek van de 19e-eeuwse binnenvaart. * **Schippers:** Er is sprake van beroepsvaart met vaste namen (familiebedrijven). Opvallend is de vermelding van de 'Wed.' (weduwe) van Geest en de weduwe Ven, wat aantoont dat vrouwen na het overlijden van hun echtgenoot de exploitatie van het schip vaak voortzetten. * **Schepen:** De namen zijn typisch voor die tijd: religieus (Maria, Catharina), hoopgevend (Hoop op Zegen, de Hoop, Vertrouwen) of verwijzend naar de familie (2 Gebroeders, 5 Gebroeders). Het type 'Westlander' was een platboomd schip dat uitermate geschikt was voor de ondiepe wateren in het tuinbouwgebied. * **Aandrijving:** De kolom 'Paarden' bevat vrijwel overal het cijfer '1'. Dit duidt op het 'jagen' van schepen: het voorttrekken vanaf de wal door een trekpaard over het jaagpad. De kleine vletten (7-12 ton) werden mogelijk ook door mensenkracht getrokken of geboomd, maar in dit register wordt 1 paard als standaard voor de passage genoteerd.

Document

Deze lijst is een schrijnend voorbeeld van de bureaucratische systematiek waarmee de Jodenvervolging in Nederland werd uitgevoerd. De letter 'J' vóór de registratienummers identificeerde de personen expliciet als Joods. De lijst bevat mannen van verschillende leeftijden, variërend van jonge twintigers tot vijftigers, allen woonachtig in Amsterdam. De vele adressen in de Transvaalbuurt en de Oosterparkbuurt weerspiegelen de concentratie van de Joodse bevolking in deze wijken. De rode vinkjes, soms dubbel aangebracht, suggereren een controleproces waarbij werd nagegaan of de personen daadwerkelijk waren verschenen voor hun tewerkstelling of transport.

Document

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Achter de namen staan volgnummers die lijken te refereren aan een groter kaartsysteem. * **Identificatie:** Veel persoonsnummers beginnen met een "**J**", wat duidt op de registratie van personen als "Jood" door de Duitse bezetter of de Joodse Raad. De handgeschreven voornamen aan de rechterkant dienden waarschijnlijk ter verificatie van de identiteit (veel Joodse mannen moesten de naam 'Israel' en vrouwen 'Sara' toevoegen aan hun officiële naam, maar hier zien we de daadwerkelijke roepnamen). * **Mutaties:** De rode doorhalingen en de rode kruisjes in de marge suggereren dat deze personen niet langer deel uitmaakten van deze specifieke administratieve groep, bijvoorbeeld door deportatie, overlijden of verhuizing naar een andere wijk of 'Sperre'-categorie. * **Topografie:** De adressen beslaan bekende Amsterdamse wijken met een grote Joodse populatie in die tijd, zoals de Transvaalbuurt, de Rivierenbuurt en de oude Jodenbuurt rondom de Nieuwmarkt.

# TRANSCRIPTIE J.G. Overkamp [rechtsboven:] pers. bew. A 35/623317 geb. 25/3 '91 Rozenstraat 50 ^II

# TRANSCRIPTIE tegenover Perceel N^o 8^II <u>Privé</u> adres Jodenbreestraat 70 In afwachting eener gunstig antwoord te wachten verblijf ik achtend Roosje Prins <u>W. Weerden</u>

# TRANSCRIPTIE [Gecentreerd getypt] den heer L.Jansen, Prinsengracht 8 I A l h i e r (C)

# TRANSCRIPTIE Advies op brief N^o 90/n/1 m 40 Den Heer Inspecteur. In verband met de aanvraag van K. Prins, pl: N^o 2 Mosplein meld ik U, dat m. i. geen bezwaar bestaat om hem toestem- ming te verleenen voor een assistent, geen vervanging. Amsterdam 9/3 '40 Assistent J Thijssen, geb: 1-4-'94. [Handtekening: M Burg]

# TRANSCRIPTIE [Bovenrand, gestempeld en geschreven:] Nº 26/2/1 Nr. 1942 26/2 [Midden, eerste handschrift:] Hr. Prins, is T. vrijwillig (die op eigen verzoek) of in werkverschaffing naar Duitschld.? [Handtekening/Paraaf] 12/2 '42 [Rechtsmidden, onderstreept:] M de Vries [Onderzijde, tweede handschrift:] Volgens mededeelingen van kennissen, is hij vrijwillig naar Duitschland gegaan - JB