M. Veldman
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 55
M. Veldman was een marktkoopman actief op de Ten Katestraat in Amsterdam. In 1939 kreeg hij meerdere malen tijdelijke ontheffing van de bezettingsplicht van zijn standplaats, onder andere vanwege werkloosheid en een recente bevalling van zijn vrouw. In 1941 verzocht hij wederom om een uitstel van drie maanden. Er is geen specifiek product vermeld, maar hij wordt wel aangeduid als 'plhandelaar' (plantenhandelaar). In 1943 verschijnt zijn echtgenote, Mevrouw Veldman-Wijnschenk, in correspondentie over marktgelden, wat wijst op de gevolgen van de vervolging.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Officiële brief / Beschikking.
* **Inhoud:** De brief betreft een formele toestemming aan de heer M. Voldman om zich op zijn marktplaats op de Ten Katemarkt te laten bijstaan door een specifiek persoon, de heer W.L. van der Steen. * **Belangrijke bepalingen:** * De toestemming is "tot wederopzegging", wat betekent dat de instantie het recht behoudt de toestemming op elk moment in te trekken. * Er wordt expliciet vermeld "niet vervangen". Dit is een cruciaal onderscheid in de marktreglementen van die tijd: de vergunninghouder (Voldman) moet zelf aanwezig zijn, Van der Steen mag slechts helpen en niet de plaats van Voldman volledig innemen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke formele spelling (bijv. "hierby", "bystaan", "den Heer").
Handgeschreven verzoekschrift / brief.
* **Taalgebruik:** De brief is geschreven in een formele, enigszins onderdanige stijl die gebruikelijk was bij correspondentie met officiële instanties. De schrijver verwijst naar zichzelf in de derde persoon als "Onderget." (Ondergetekende). * **Inhoud:** De heer Veldman verzoekt om toestemming zodat zijn assistent enkele dagen de marktkraam ("de kar") alleen mag bemannen. De reden voor dit verzoek is gezondheidsklachten; de dokter heeft "luchtverandering" voorgeschreven (een veelgebruikt eufemisme of doktersadvies in die tijd voor rust bij overspanning of mentale vermoeidheid). * **Orthografie:** Opvallend is de spelling "vind" (waar we nu "vindt" zouden verwachten) en "vacantie" (volgens de toenmalige spelling). De interpunctie is functioneel maar niet altijd strikt volgens de regels.
Administratieve notitie / bijblad met stempel.
Dit document betreft een interne administratieve correspondentie over een aanvraag voor hulp of assistentie (waarschijnlijk gezinshulp of maatschappelijke steun) voor een persoon genaamd M. Veldman. Uit de aantekeningen blijkt een proces van besluitvorming: 1. Er wordt verwezen naar een eerdere brief van 24 juli 1939 die nog niet beantwoord was. 2. Een ambtenaar (Th. Reygwart) merkt de zaak aan als "spoed". 3. Er is onduidelijkheid over de aard van de hulpvraag: is het structureel (3 à 4 dagen per week) of incidenteel ("voor één keer")? 4. Er wordt een voorwaardelijk akkoord gegeven ("dan accoord"), mits de specifieke data bekend zijn. 5. De afkorting "v.p.b." onderaan zou kunnen staan voor "voorlopig besluit".
Getypte brief (officiële waarschuwing).
De brief is een formele berisping gericht aan een markthandelaar, de heer M. Veldman. De aanleiding is een overtreding van de marktvoorschriften op de Ten Katemarkt in Amsterdam op 26 augustus 1939. De handelaar had meer ruimte in gebruik genomen dan hem volgens zijn vergunning of toewijzing toekwam. De toon van de brief is ambtelijk, gezaghebbend en kortaf ("Ik waarschuw U hierbij ernstig"). Er wordt geen ruimte gelaten voor discussie; het is een eenzijdige vaststelling van een gerapporteerd feit met een bijbehorende vermaning. De vermelding van "Wijk 26a" en de specifieke adressering duiden op een nauwkeurige gemeentelijke administratie.
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
In deze brief verzoekt de heer M. Veldman om zijn standplaats op de Amsterdamse Ten Katemarkt tijdelijk (voor enkele maanden) onbezet te mogen laten. Hij voert hiervoor twee redenen aan: 1. Hij heeft ander werk gevonden, hoewel de duur daarvan nog onduidelijk is. 2. Zijn vrouw is op 15 januari bevallen van een zoon, waardoor zij hem niet kan helpen bij de kraam. Opvallend is dat Veldman aanbiedt om het "marktgeld" (de stageldvergoeding) gedurende zijn afwezigheid gewoon door te blijven betalen aan de marktmeester. Dit doet hij waarschijnlijk om zijn recht op de standplaats te behouden en te voorkomen dat deze aan een andere gegadigde wordt vergeven. De brief is geschreven in een beleefde, enigszins formele maar grammaticaal eenvoudige stijl (bijv. "Naar aanleiding ik...", "tot uw").
Ambtelijke notitie / advies met betrekking tot een marktplaatsvergunning.
Het document is een handgeschreven ambtelijk advies, waarschijnlijk opgesteld door een marktmeester of een inspecteur van het marktwezen in Amsterdam. De kern van het document is een verzoek om coulance voor een marktkoopman genaamd M. Veldman, die een standplaats heeft in de Ten Katestraat (de huidige Ten Katemarkt). De argumentatie voor de tijdelijke vrijstelling is tweeledig: 1. De plaatshouder heeft tijdelijk ander werk gevonden (mogelijk buiten de markt). 2. Zijn echtgenote, die normaal gesproken de honneurs waarneemt of assisteert, is op 15 januari 1939 bevallen en kan hem daarom niet vervangen. De ambtenaar adviseert om Veldman tot maart de vrijheid te geven om slechts twee keer per week zijn plaats in te nemen (in plaats van de gebruikelijke dagelijkse verplichting), onder de strikte voorwaarde dat het wekelijkse marktgeld wel volledig wordt doorbetaald. Dit duidt op een pragmatische en sociale houding van de lokale overheid in de late jaren '30.
Handgeschreven ambtelijk advies of notitie.
* **Inhoud:** Het document is een formeel advies betreffende de standplaats van de heer M. Veldman, een handelaar (mogelijk plantenhandelaar, gezien de afkorting 'plhandelaar') op de Ten Katemarkt in Amsterdam. Hij kan tijdelijk zijn plek niet volledig bezetten wegens andere werkzaamheden en de recente bevalling van zijn vrouw op 15 januari 1939. De adviseur stelt voor hem tot maart dispensatie te geven, op voorwaarde dat hij de plek minimaal twee keer per week inneemt en het verschuldigde marktgeld blijft betalen. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, 20e-eeuws cursief handschrift. De tekst is goed leesbaar, met enkele standaard afkortingen ("A'dam", "plhandelaar", "Ten Katestr"). * **Terminologie:** "Verschuldigde marktgeld" verwijst naar de staangeld-rechten die marktkooplui aan de gemeente moesten betalen voor het gebruik van de publieke ruimte.
Document
Het document is een ambtelijk advies naar aanleiding van een verzoek van een marktkoopman, de heer M. Veldman. Hij vraagt toestemming om zijn vaste standplaats op de markt in de Ten Katestraat (Amsterdam) gedurende enkele maanden niet te bezetten. De adviseur (ondertekenend als "deMaer") stelt dat er geen bezwaar is tegen dit verzoek, onder twee specifieke voorwaarden: 1. De afwezigheid mag maximaal drie maanden duren. 2. Het verschuldigde marktgeld moet ook tijdens de afwezigheid wekelijks worden doorbetaald om de rechten op de plaats te behouden. Er wordt verwezen naar een rapport van de marktopziener ("Marktopz."), wat aangeeft dat er voorafgaand aan dit advies een inspectie of evaluatie heeft plaatsgevonden. De verschillende data en parafen duiden op een gestroomlijnd bureaucratisch proces binnen het gemeentelijk apparaat van Amsterdam vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. ---
Document
Deze brief is een formeel administratief besluit van de gemeente Amsterdam, gedateerd vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De kern van het document is een officiële toestemming aan de heer M. Veldman om zijn marktplaats op de Ten Katemarkt gedurende maximaal drie maanden onbezet te laten. In die tijd gold voor markthouders een strenge bezettingsplicht: wie zijn plek niet innam, liep het risico deze kwijt te raken aan een ander op de wachtlijst. De directeur verleent hier een uitzondering (uitstel van verplichting), maar stelt daar de harde voorwaarde tegenover dat het 'marktgeld' (de staangeldvergoeding) wel tijdig en volledig betaald moet blijven worden. De spelling met "y" (hierby, tydens) is kenmerkend voor de ambtelijke stijl en schrijfmachine-conventies van die periode. ---
Zakelijke brief / ambtelijke beschikking.
In deze brief reageert de directeur van een Amsterdamse gemeentedienst op een verzoek van de heer M. Veldman, ingediend op 16 januari 1939. De heer Veldman krijgt een tijdelijke ontheffing (voor maximaal drie maanden vanaf de datum van de brief) van de verplichting om persoonlijk aanwezig te zijn bij zijn marktkraam op de Ten Katemarkt in Amsterdam. De belangrijkste voorwaarde voor dit uitstel is dat de verschuldigde staanplaatsgelden (het "marktgeld") gedurende zijn afwezigheid wel gewoon doorbetaald worden. De brief bevat archiefcodes die duiden op een gestructureerde administratie en de spelling (zoals "voorloopig", "tydens", "hierby") is kenmerkend voor de tijd voor de spellinghervorming van 1947. De term "ha dato dezes" is een archaïsche/juridische formulering voor "vanaf heden".
Officiële brief/beschikking.
* **Inhoud:** De brief is een antwoord op een verzoek van de heer Veldman (ingediend op 16 januari 1939). De directeur verleent hem een tijdelijk uitstel van drie maanden van de bezettingsplicht van zijn marktplaats op de Ten Katemarkt. * **Voorwaarde:** Het uitstel is alleen geldig onder de voorwaarde dat het marktgeld (de staanplaatsvergoeding) gedurende de afwezigheid gewoon wordt doorbetaald. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "hierby", "tydens", "voorloopig"). De toon is zakelijk, formeel en besluitvaardig. * **Administratieve details:** De vermelding "Wyk 26A" duidt op de administratieve indeling van de marktgebieden in Amsterdam in die tijd. De handgeschreven aantekening "extra" bovenin zou kunnen wijzen op een bijzondere behandeling of een extra kopie voor het dossier.
Handgeschreven verzoekschrift met ambtelijke kanttekeningen.
In deze brief verzoekt de heer M. Veldman om een tijdelijke ontheffing (uitstel) van de verplichting om zijn marktstandplaats persoonlijk te bezetten voor een periode van drie maanden. De reden die hij hiervoor opgeeft is tweeledig: de handel op de markt valt tegen ("weinig handel") en hij heeft de mogelijkheid om voor drie maanden in Frankrijk te gaan werken. Hij doet een concreet voorstel om zijn recht op de standplaats te behouden door zijn vrouw elke zaterdag het verschuldigde marktgeld te laten betalen bij het marktkantoor in de Ten Katestraat. De ambtelijke reactie (in rode inkt) is positief. De ambtenaar adviseert het verzoek in te willigen om redenen van "consequentie" (consistent beleid), aangezien vergelijkbare verzoeken van andere kooplieden blijkbaar ook zijn goedgekeurd. Uit de krabbel rechtsonder blijkt dat Veldman op dat moment een schuld heeft van 2,70 gulden aan het marktwezen.
Getypte brief (doorslag op grijs archiefpapier) met handgeschreven kanttekeningen.
De brief is een officiële beschikking van de Amsterdamse Marktdienst. De heer Veldman, een koopman op de Ten Katemarkt, heeft verzocht om zijn standplaats tijdelijk niet te hoeven bezetten. Dit verzoek is ingewilligd voor een termijn van drie maanden (mei tot augustus 1941). Opvallend is de strikte voorwaarde dat het "marktgeld" (de huur voor de standplaats) ondanks zijn afwezigheid wekelijks voldaan moet blijven worden aan de dienstdoende ambtenaar. Het document toont de bureaucratische afhandeling van marktreglementen in een tijd waarin de economische omstandigheden door de oorlog waarschijnlijk precair waren. De blauwe notitie "Verzonden 10/5" is een administratief kenmerk dat aangeeft dat de brief één dag na datering daadwerkelijk is uitgegaan.
Getypte brief (waarschijnlijk doorslag of archiefkopie).
Deze brief is een officiële beschikking aan de heer M. Veldman. In reactie op zijn verzoek van 25 april 1941, krijgt hij toestemming om zijn marktplaats op de Ten Katemarkt in Amsterdam gedurende drie maanden niet persoonlijk te bezetten. Dit "uitstel van verplichting" is echter aan een strikte voorwaarde verbonden: het wekelijkse marktgeld moet onveranderd doorbetaald worden aan de dienstdoende marktambtenaar. De toon is zakelijk en bureaucratisch, kenmerkend voor gemeentelijke correspondentie uit die tijd. De vermelding van "Wijk 26A" duidt op de administratieve indeling van de Amsterdamse markten.
Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen.
De kern van dit document is een tragische illustratie van de bureaucratische afhandeling van de Jodenvervolging in Amsterdam tijdens de bezetting. Mevrouw Veldman-Wijnschenk schrijft namens D. Wijnschenk aan de instantie die over de marktgelden gaat (waarschijnlijk het Marktwezen). Zij legt uit dat de verschuldigde marktgelden niet betaald kunnen worden omdat de betrokkene is opgeroepen voor de zogenoemde "werkverruiming" in Duitsland. De reactie van de ambtenaren (Smit en De Boer) is puur zakelijk en procedureel: er wordt geconstateerd dat de betalingstermijn is verstreken en dat de marktplaats daarom per 23 januari 1943 is ingetrokken. Het dossier wordt vervolgens gesloten ("opbergen"). Er is geen sprake van coulance of erkenning van de situatie waarin de betrokkene verkeert.
Koopliedenlijsten
Uilenburg
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypt afschrift van een brief. * **Datum:** 4 januari 1942. * **Locatie:** Amsterdam. * **Afzender:** A. Veldman, mosselenventer, wonende aan de Albert Cuypstraat 203, Amsterdam-Zuid. * **Geadresseerde:** "Weledele Heer" (waarschijnlijk een overheidsinstantie of marktmeester). * **Referentienummers:** No.46A/1/3 M.1942 10/1 AFSCHRIFT; No.109 L.M.1...
# TRANSCRIPTIE 27/4/1 De plhouder M. Veldman Ten Katestr. heeft tijdelijk werk, terwijl zijn vrouw de plaats niet kan innemen daar zij 15/1 ’39 is bevallen. Ik adviseer Veldman tot Maart vrijstelling te verleenen zijn plaats minstens twee keer per week in te nemen, mits hij _wekelijks_ het verschul- digde marktgeld betaalt. A’dam 20/1 ‘39 [Handtekening/Paraaf]
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, blauwe inkt:] *In de lade* [Handgeschreven, blauwe inkt:] *Verzonden 12/8* den Heer J.J. Veldman, Albert Cuypstraat 203 d I Amsterdam-Zuid. Wyk 14. 25/86/2 M [tab] 12 Augustus 1941. Naar aanleiding van Uw brief, ingekomen op 10 Juli jl., verleen ik U hierby gedurende twee maanden na dato dezes toestemming om zich op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat te do...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Bijblad (administratief dossierstuk) * **Kenmerk:** M. No. 25/86/1 (1941) en 25/86/2 * **Datering:** Juli t/m oktober 1941 * **Betrokken personen:** G. Veldman, A. Veldman, U. Monhoffer, Hr. de Vries, Hr. van Morskerken, Th. Bakker, De Boer. * **Onderwerp:** Verzoek om assistentie/vervanging op de markt vanwege gezondheidsredenen.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve notitie/intern adviesblad (Alg. Zaken Model No. 14). * **Datum:** Diverse data in maart 1941 (13-03-1941 tot 27-03-1941). * **Betrokkene:** J. J. Veldman. * **Locatie:** Amsterdam, Albert Cuypstraat (marktplaats 194). * **Onderwerp:** Verzoek tot tijdelijke vrijstelling van marktbezetting vanwege leveringsproblemen (vleeswaren) en her...