H. Frank

Briefkaart (adreszijde).

* **Afzender:** De kaart is verstuurd door H. Frank, woonachtig aan het Kastanjeplein 5 in Amsterdam. Dit plein ligt in de Oosterparkbuurt. * **Geadresseerde:** De kaart is gericht aan de directeur van de gemeentelijke dienst 'Marktwezen'. Deze dienst hield toezicht op de Amsterdamse markten en was destijds gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. * **Administratieve markering:** Het paarse stempel "№ 7/58/1 M. 139" duidt op een latere archivering of dossierregistratie. Gezien de context van de afzender (een Joodse Amsterdammer) en de geadresseerde (Marktwezen), kan dit stempel afkomstig zijn uit een naoorlogs archief of een oorlogsarchief waarin dossiers over marktvergunningen van Joodse kooplieden werden bijgehouden. * **Postzegel:** De gebruikte zegel is een zogenaamde 'Zomerzegel' van 1939. Deze zegels werden met een toeslag verkocht voor sociaal en cultureel werk.

Administratief bijblad/dossierstuk van de Gemeente Amsterdam (afdeling Algemeene Zaken).

Het document is een ambtelijk advies- en besluitvormingsstuk betreffende de exploitatie van een marktplaats op de Lindengracht in Amsterdam. Een zekere **H. Frank** heeft een verzoek ingediend om zijn standplaats gedurende een maand onbezet te laten ("uitstel plaatsbez."). Er is sprake van tegenstrijdige adviezen: de onderzijde van het document bevat een handgeschreven voorstel tot **afwijzing**, met de motivatie dat de Bedrijfsraad "zoover geloop niet" geeft (waarschijnlijk bedoeld in de zin dat er geen dringende aanleiding of medewerking vanuit de raad is). Desondanks is het definitieve besluit, zoals weergegeven in het rode kader en gedateerd op 1 november 1939, **positief**: het verzoek is voor de duur van één maand toegestaan. Hierbij is verwezen naar een (niet bijgevoegd) rapport van de marktopzichter ("Marktopz.").

Getypte brief op officieel papier (doorslag of kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Afzender:** De brief is ondertekend door "De Directeur", hoogstwaarschijnlijk van de Gemeentelijke Marktdienst van Amsterdam (gezien de verwijzing naar de Lindengrachtmarkt). * **Ontvanger:** De heer H. Frank, woonachtig aan de Hemonylaan 18 I te Amsterdam. * **Inhoud:** De brief is een officiële beschikking waarin de heer Frank uitstel krijgt voor zijn aanwezigheidsplicht op de markt aan de Lindengracht. Normaliter waren marktkooplieden verplicht hun standplaats regelmatig in te nemen om hun vergunning te behouden. Op basis van een brief van de heer Frank van 20 oktober 1939 wordt dit uitstel verleend tot eind november 1939. * **Opmerkingen:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 3/11-'39" is een administratieve notatie van de verzenddatum. De naam rechtsboven ("H. Frank de Boer") lijkt een latere toevoeging of een dossierverwijzing te zijn.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief is een formeel administratief schrijven van een Amsterdamse directeur (waarschijnlijk van het Marktwezen) aan de heer H. Frank. De kern van de brief is de inwilliging van een verzoek om uitstel. De heer Frank had blijkbaar een vaste staanplaats op de Lindengracht-markt, waarvoor de verplichting gold deze regelmatig te bezetten om het recht op de plek te behouden. Naar aanleiding van een brief van Frank van 20 oktober 1939 krijgt hij uitstel van deze bezettingsplicht tot eind november 1939. De toon is zakelijk en procedureel. De handgeschreven toevoegingen ("extra" en namen/codes) duiden op interne administratieve verwerking of prioriteitsstelling binnen het gemeentelijk apparaat.

Verzoekschrift / Brief.

* **Inhoud:** De schrijver, H. Frank, verzoekt de inspecteur van het marktwezen om op de wachtlijst (voorkeurslijst) voor marktplaatsen op de Albert Cuypmarkt en de Westermarkt te blijven staan. Hij is zijn Nederlandse nationaliteit kwijtgeraakt omdat hij tijdens de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) in Spanje verbleef. Hij voert aan dat hij voorheen zonder werkvergunning kon werken en dat zijn recente ontslag voortvloeit uit de "internationale toestand". * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands ("ondergetekende", "beleefd verzoekt", "nochthans"). * **Toestand document:** Het handschrift is een vlot maar duidelijk leesbaar lopend schrift. Het document lijkt een kopie of een gearchiveerd exemplaar, gezien de stempels en de schuine kantlijn-notitie "in map". * **Opvallend:** De brief breekt onderaan de pagina af midden in een zin ("...ten tweede male"). Het vervolg van de argumentatie ontbreekt op deze scan.

Slotfragment van een handgeschreven brief.

De tekst betreft de afsluiting van een formele correspondentie. De laatste zin van de eigenlijke inhoud eindigt op "geslagen zijn." De daaropvolgende slotformule ("Vertrouwende op Uw goede wil...") suggereert dat de schrijver een verzoek heeft gedaan of een beroep doet op de coulance van de geadresseerde. Het taalgebruik is hoffelijk en zakelijk, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw. Het adres in Amsterdam-Zuid (A'dam-Z.) duidt op de Rivierenbuurt, een wijk waar destijds veel Joodse vluchtelingen uit Duitsland woonden.

Ambtelijke correspondentie / Dossierstuk (mogelijk van de Gemeente Amsterdam, Afdeling Markten).

Het document betreft een ambtelijk advies over de status van de heer H. Frank, die een vaste staanplaats ambieert op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De kern van de zaak is zijn nationaliteit. De schrijver van het advies stelt dat Frank zijn Nederlandse nationaliteit heeft verloren door zijn verblijf in Spanje tijdens de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939). Ondanks dit verlies van nationaliteit wordt geadviseerd hem toch een voorkeurskaart of vaste plaats toe te kennen op basis van "billijkheid". Interessant is de ambtelijke discussie in de kantlijn: een controlerende ambtenaar vraagt zich af hoe men zo zeker weet dat hij zijn nationaliteit in Spanje heeft verloren, aangezien het bevolkingsregister hem enkel als "vreemdeling" aanmerkt. In de rode inkt bovenaan wordt later (augustus 1940) bevestigd dat hij volgens telefonische mededeling van het Bevolkingsregister inderdaad statenloos is.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

De brief is een formele afwijzing van een verzoek om een vaste marktplaats in Amsterdam. De kern van de afwijzing is een juridisch-administratieve grond: de aanvrager beschikt niet over de Nederlandse nationaliteit, wat volgens het geldende reglement een vereiste is voor een standplaats. Opvallend is de onverbiddelijke toon: *"Op dit voorschrift kunnen thans geen uitzonderingen worden gemaakt."* De zinsnede *"thans"* (nu) suggereert een verscherping van de handhaving van bestaande regels of de invoering van nieuwe striktheid onder het nieuwe bewind. De brief is ondertekend door "De Directeur", wat duidt op een besluit van een gemeentelijke instantie, waarschijnlijk de Dienst der Marktwezen.

Administratieve kaart/inspectierapport betreffende marktbezetting.

Dit document is een administratieve kaart van de marktininspectie. De kern van de zaak is dat de heer H. Frank, houder van standplaats 36 op de Lindengracht-markt in Amsterdam, is opgeroepen omdat hij zijn plaats niet regelmatig bezette. Uit de aantekeningen van de inspecteur (waarschijnlijk de heer De Waal) blijkt het volgende verloop: 1. **24 juli 1940:** De inspecteur constateert dat Frank niet op de oproeping is verschenen. Er wordt geopperd de vergunning in te trekken ("Intrekken"). 2. **26 juli 1940:** Er volgt een aanvullende notitie. De reden voor de afwezigheid wordt duidelijk: de vrouw van de heer Frank is onlangs bevallen. Omdat hij ook een eigen zaak drijft, kon hij niet op de markt staan én de zaak draaiende houden tijdens deze familieomstandigheden. 3. **Besluit:** Frank zal een schriftelijk verzoek indienen om tijdelijk (enkele weken) slechts één dag per week de marktplaats te bezetten in plaats van de reglementaire frequentie. De verschillende adressen (Hemonylaan, Roerstraat, Eperstraat) wijzen op mogelijke adreswijzigingen of een onderscheid tussen woon- en zakelijk adres in de Rivierenbuurt en de Pijp.

Document

* **Toon en Inhoud:** De toon van het blad is in deze editie opvallend somber maar vastberaden. Er wordt herhaaldelijk gesproken over "moeilijke dagen", een "troosteloze periode" en "machteloosheid". De redacteur, M.E. Neeter Jr., kondigt zijn vertrek aan, wat duidt op een ingrijpende wijziging in het bestuur of de koers van de bond. * **Economische Context:** Het artikel "Mercurius" op pagina 9 schetst een beeld van economische achteruitgang in Amsterdam. Er wordt verwezen naar het verdwijnen van de handel uit de binnenstad en de druk op de middenstand. * **Regelgeving:** Onder het kopje "Het in 't wild gegroeide" worden concrete wijzigingen in het marktreglement genoemd. Deze wijzigingen lijken bedoeld om de marktstroom te reguleren en dwingen kooplieden tot een hogere aanwezigheid (3 dagen per week). * **Sleutelfiguren:** Naast het bestuur wordt **H. Zoutendijk** genoemd als vertegenwoordiger in de marktcommissie. Dit is historisch relevant gezien de latere rol van Zoutendijk binnen de Joodse gemeenschap tijdens de bezetting. ---

Brief (verzoekschrift)

* **Inhoud:** De schrijver, H. Frank, vraagt om uitstel voor het innemen van zijn marktplaats op de Albert Cuypmarkt. De reden die hij opgeeft is dat hij op dat moment "geen handel" (geen goederen/voorraad) heeft om uit te stallen ("uit te pakken"). * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in de formele, eerbiedige stijl die destijds gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties ("Den Weled Heer", "ondergeteekende verzoekt u beleefd"). * **Handschrift:** Het betreft een goed leesbaar, verzorgd handschrift, typerend voor de eerste helft van de 20e eeuw. * **Administratieve sporen:** De stempel "5/7" geeft aan dat de brief een dag na schrijven, op 5 juli 1941, is binnengekomen of verwerkt bij de gemeentelijke dienst.

Getypte brief (doorslag of officieel bericht).

In deze zakelijke brief wijst de directeur (waarschijnlijk van de gemeentelijke marktdienst) een verzoek van de heer H. Frank af. Uit de tekst blijkt dat de heer Frank op 10 maart 1941 een vaste staanplaats heeft gekregen op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam, maar dat hij deze sindsdien nooit heeft ingenomen. De brief fungeert als een officiële waarschuwing: als hij de plek niet minstens drie dagen per week bezet, zal zijn vergunning worden ingetrokken op basis van de geldende reglementen. De toon is streng en bureaucratisch.

Brief (doorslag/kopie van een uitgaand schrijven).

De brief is een formeel, bureaucratisch schrijven aan de heer H. Frank. De toon is dwingend en zakelijk. Het document is een reactie op een verzoek van Frank van 4 juli 1941, dat door de directeur wordt afgewezen. De reden voor de afwijzing en de bijbehorende waarschuwing is dat Frank zijn toegewezen standplaats op de Albert Cuypmarkt sinds de toewijzing in maart van dat jaar nooit heeft ingenomen. De nadruk ligt op de handhaving van marktreglementen: wie een schaarse vaste plek heeft, moet deze ook daadwerkelijk gebruiken (minimaal drie dagen per week), anders wordt de vergunning ingetrokken. Het onderstreepte woord "niet" benadrukt de onverbiddelijkheid van de beslissing.

Document

Het document lijkt een kladnotitie of een instructie voor het opstellen van een standaardbericht ("model-briefje") betreffende de "inlevering" van goederen of documenten. * **Locaties en personen**: De genoemde adressen bevinden zich in Amsterdam. De **Roerstraat** ligt in de Rivierenbuurt en de **Polanenstraat** in de Spaarndammerbuurt. Uit historisch onderzoek blijkt dat op Roerstraat 45-huis de Joodse Henriëtte Frank woonde. Willem Hulstebos woonde op Polanenstraat 35-III. * **Inhoud**: De term "inlevering" in de context van 1941 is saillant. Hoewel de grootschalige inlevering van radio's pas in 1943 plaatsvond, waren er in 1941 al diverse vorderingen en registratieplichten (zoals de aanmelding van Joodse personen en hun bezit). * **Administratief proces**: De aanwezigheid van twee verschillende data (april en oktober 1941) suggereert een lopend dossier of een proces waarbij dit model-briefje gedurende langere tijd als referentie diende. De rode "L"-vormige markering bij Hulstebos duidt mogelijk op een controle of een voltooide actie.

Document

* **Doel van de brief:** Hartog Frank (H. Frank) verzoekt de inspecteur om zijn vader, Levie Frank (L. Frank), officieel te registreren als zijn hulp op de markt. Dit is noodzakelijk voor de legale afhandeling van betalingen en de administratie van "textielpunten". * **Bedrijfsvoering:** De vader en zoon drijven handel voor gezamenlijke rekening onder de firmanaam "L. en H. Frank". Ze benadrukken dat ze netjes omzetbelasting betalen, wat dient als legitimatie voor hun verzoek. * **Locaties:** De genoemde adressen (Swammerdamstraat en Deymanstraat) liggen in de Oosterparkbuurt. H. Frank heeft een vaste staanplaats (nummer 140) op de markt in de Gaaspstraat, maar refereert ook aan activiteiten op het Waterlooplein. * **Administratieve context:** De brief bevat officiële archiefstempels en aantekeningen die aangeven dat het verzoek is binnengekomen en in behandeling is genomen door de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam.

Getypte brief (doorslag of origineel op dun papier) met handgeschreven aantekening.

* **Inhoud:** Het document is een formele, zeer korte afwijzingsbrief. Een verzoek van de heer H. Frank, gedaan op 27 juli 1942, wordt door een waarnemend directeur zonder opgaaf van redenen afgewezen. * **Vorm:** De tekst is zakelijk en bureaucratisch. De aanwezigheid van wijknummers ("Wijk 11") en specifieke dossiersreferenties duidt op een strak georganiseerde administratie. * **Toestand:** Het papier vertoont de typische grijze tint van oorlogspapier of een doorslag (carbonkopie) voor het archief.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in kolommen. Het is een formeel overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (+ en -) achter de namen lijken op een controle- of verificatieproces. De plusjes kunnen duiden op "aanwezig" of "akkoord", terwijl de minnetjes mogelijk wijzen op afwezigheid of uitsluiting. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (de Transvaalbuurt, de Dapperbuurt) en de oude Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit weerspiegelt de demografie van de Amsterdamse markthandel uit die tijd. * **Handel:** Er is een grote variëteit aan artikelen, van 'manufacturen' (stoffen) en kleding tot levensmiddelen zoals fruit en vis.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Slotfragment van een handgeschreven brief. * **Afzender:** H. Frank (Herbert Frank, broer van Otto Frank). * **Adres afzender:** Eemstraat 50-II, Amsterdam-Zuid. * **Taal:** Nederlands. * **Kenmerken:** Geschreven met zwarte inkt op gelinieerd papier; bevat een originele handtekening en een adresblok rechtsonder.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauwe inkt:] verzonden 4/8 [Rechtsboven:] HB. [Geadresseerde:] den Heer H. Frank, Swammerdamstraat 42 II, Amsterdam-Oost. Wijk 11. [Links:] 103/75/2 M. [Rechts:] 4 Augustus 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 27 Juli j.l. deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden voldaan. De Directeur, wnd.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen. * **Datum:** 2 november 1939. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). * **Geadresseerde:** Den Heer H. Frank, Hemonylaan 18 I, Amsterdam-Zuid. * **Kenmerken:** Referentienummers 28/123/2 M. en VP/HG. Handgeschreven notities in de bovenmarge.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag van een officiële brief (besluit). * **Datum:** 18 januari 1943. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). * **Geadresseerde:** Den Heer H. Frank, Swammerdamstraat 42 II, Amsterdam-Oost (wijk 11). * **Referentienummer:** 103/1/2 (handgeschreven). * **Kenmerken:** Getypte tekst met handgeschreven corr...

# TRANSCRIPTIE Frankeering in afrekening Den Heer Leider van den Dienst Pers en Propaganda van het Nederlandsche Arbeidsfront, Afdeeling Prov. Bureau Noord- Holland, Prins Hendrikkade 49 - 51, Amsterdam-Centrum. Wijk 1. **Marktwezen Amsterdam** Jan van Galenstraat 14 (West)