J.C. van Eck
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 55
J.C. van Eck (geb. 26-2-1923) was een marktkoopman en aardappelhandelaar actief op de Lindengracht en Westerstraat. In 1939 kreeg hij meerdere waarschuwingen voor betalingsachterstanden. In 1940 werd zijn verzoek om vervanging door zijn moeder afgewezen. In juni 1942 werd hij gearresteerd wegens diefstal van 33 lege kisten op de Centrale Markt en kreeg een toegangsverbod.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Officiële brief/aanmaning.
* **Doel van het document:** Het betreft een laatste waarschuwing (sommatie) wegens een betalingsachterstand van het marktgeld. * **Locatie:** De betreffende standplaats bevindt zich op de Lindengracht, een bekende marktlocatie in de Jordaan. * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar "artikel 11 van het Reglement op de Markten". * **Toon:** De toon is strikt formeel en dwingend ("met nadruk op", "onherroepelyk"). Er wordt echter wel een ontsnappingsclausule geboden voor mensen in moeilijke sociale omstandigheden (ziekenhuisopname of het ontvangen van "steun"). * **Taalgebruik:** Typisch voor de vroege 20e eeuw, met spellingen zoals "hierby", "blyft" en "myn" (gebruik van de 'y' in plaats van 'ij').
Officiële aanmaning/waarschuwing betreffende marktgeld.
Deze brief is een formele sommatie van de Dienst Marktwezen van de gemeente Amsterdam aan een marktkraamhouder, de heer J.C. van Eck. De kernboodschap is dat de ontvanger al meer dan drie weken achterloopt met de betaling van het marktgeld voor zijn standplaats op de markt in de Jan Evertsenstraat. De brief hanteert een strikte, bureaucratische toon. Er wordt een harde deadline gesteld (4 maart) voor de betaling, met als directe sanctie de onherroepelijke intrekking van de vaste standplaats per 11 maart, conform het geldende Marktreglement. Opvallend is de clausule onderaan de brief waarin verzachtende omstandigheden worden genoemd: als de schuldenaar "steun geniet" (werkloosheidsuitkering/bijstand) of in het ziekenhuis ligt, kan de intrekking mogelijk voorkomen worden, mits dit direct gemeld wordt. Dit getuigt van de sociale realiteit van die tijd, waarin armoede en afhankelijkheid van de 'steun' veel voorkwamen onder kleine zelfstandigen. ---
Briefkaart (postkaart).
Dit document is de adreszijde van een briefkaart die op 20 september 1939 binnen Amsterdam is verzonden. De ontvanger is de directeur van het Marktwezen. De Jan van Galenstraat 14 is de historische locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam-West (geopend in 1934). Enkele specifieke kenmerken: * **Filatelie:** De kaart bevat een 4 cent postzegel met een rode opdruk '3'. Er is een speciaal herdenkingsstempel gebruikt met de tekst "100 JAAR SPOORWEGEN IN NEDERLAND", verwijzend naar het jubileum van de eerste treinverbinding (Amsterdam-Haarlem) in 1839. * **Archivering:** De paarse stempel linksboven ("N° 20/113/1 M. 1939") duidt op opname in een officieel administratief archief. De letter 'M' staat zeer waarschijnlijk voor 'Marktwezen'. Het handgeschreven "21/9" bovenin is vermoedelijk de datum van ontvangst of verwerking door de administratie.
Officiële aanmaningsbrief van de Gemeente Amsterdam.
Deze brief is een formele waarschuwing (aanmaning) gericht aan een markthandelaar, de heer J.C. van Eck. De kern van de zaak is een betalingsachterstand: de heer Van Eck heeft al meer dan drie weken zijn 'marktgeld' (staangeld) niet betaald. De toon van de brief is dwingend en bureaucratisch. Er wordt een harde deadline gesteld (15 april 1939) om de schuld te vereffenen. Indien dit niet gebeurt, wordt de sanctie expliciet genoemd: het onherroepelijk verliezen van de vaste standplaats op de markt per 22 april, gebaseerd op het geldende marktreglement. Interessant is de laatste alinea, die een zekere sociale nuance biedt. De directeur van het Marktwezen geeft aan dat er uitzonderingen mogelijk zijn als de wanbetaling te wijten is aan overmacht, zoals ziekte of bittere armoede (het "genieten van steun"). In dergelijke gevallen kan de intrekking van de standplaats worden voorkomen, mits er direct melding van wordt gemaakt.
Administratief bijblad / ambtelijke notitie (formulier "Alg. Zaken Model No. 14").
Het document betreft een ambtelijke afhandeling van een verzoek van Mevrouw Van Eck, een markthoudster in Amsterdam. Zij bezit standplaatsen op de Westerstraat (nr. 226) en de Lindengracht (nr. 204). Haar verzoek was om zich officieel te laten **vervangen** door haar zoon, J.C. van Eck (destijds 18 jaar oud). De ambtelijke besluitvorming is streng: een volledige vervanging wordt afgewezen, waarschijnlijk op basis van een negatief advies van de Marktafdeling. Er wordt echter een compromis gesloten: de zoon krijgt toestemming om zijn moeder te **assisteren** bij de kraam. Dit onderscheid was juridisch van belang om te voorkomen dat marktvergunningen (die persoonsgebonden waren) zonder meer overgingen op de volgende generatie of derden zonder de vereiste procedures.
Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag/kopie voor het archief).
* **Kernboodschap:** De brief is een formele beslissing op een verzoek van een marktvrouw (Mw. Van Eck). Zij wilde dat haar zoon haar kon vervangen op haar marktplaatsen. De directeur wijst vervanging af, maar staat assistentie (hulp ter plaatse) wel toe. * **Juridische nuances:** Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen 'vervangen' en 'assisteeren'. Dit duidt op strenge regels rondom persoonsgebonden marktvergunningen; de vergunninghouder moest in principe zelf op de markt aanwezig zijn. * **Persoonsgegevens:** De zoon, J.C. van Eck, is op dat moment 18 jaar oud (geboren in 1922). * **Locatie:** De locaties betreffen de Westerstraat en de Lindengracht, beide bekende marktlocaties in de Amsterdamse Jordaan. "Wijk 9" verwijst naar de administratieve indeling van de stad of de marktdienst.
Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
* **Kern van de zaak:** De brief is een bemiddelingspoging van een lokale directeur ten behoeve van marktkoopman J.C. van Eck uit de Tuinstraat 44. Van Eck is de erkenning als aardappelhandelaar geweigerd door de Stichting "Centraal Belang", wat zijn bedrijfsvoering in gevaar brengt. * **Argumentatie:** De afzender voert aan dat Van Eck al drie jaar op de lokale markt staat en reeds beschikt over een erkenning van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale. Er wordt verzocht om alsnog de benodigde erkenning voor aardappelen te verlenen. * **Organisaties:** De brief illustreert de complexe bureaucratie van de vroege bezettingsjaren, waarbij verschillende 'Centrales' (zoals de Akkerbouwcentrale en de Groenten- en Fruitcentrale) de distributie en handel in voedsel controleerden.
Document
In deze brief bemiddelt een lokale directeur (vermoedelijk van een marktwezen of distributiedienst) voor een individuele ondernemer, J.C. van Eck, gevestigd aan de Tuinstraat 44. Van Eck is een marktkoopman die al drie jaar groenten, fruit en aardappelen verkoopt. De kern van het probleem is bureaucratisch: hoewel Van Eck een officiële erkenning heeft van de *Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale*, weigert de stichting "Centraal Belang" hem de benodigde erkenning als aardappelhandelaar. Zonder deze specifieke erkenning kan hij zijn beroep niet volledig uitoefenen, wat hem in "ernstige moeilijkheden" brengt. De afzender verzoekt de *Nederlandsche Akkerbouwcentrale* om in te grijpen zodat de erkenning alsnog verleend wordt.
Handgeschreven brief (mogelijk een concept of doorslag).
* **Afzender:** De precieze functie van de afzender wordt niet expliciet vermeld, maar de zinsnede "bij mijnen dienst" duidt op een ambtenaar of een lokale autoriteit (mogelijk een markmeester of een wethouder). * **Ontvanger:** De Nederlandse Akkerbouw Centrale (NAC), specifiek gericht aan een heer Pool. De NAC was in de oorlogsjaren een belangrijk orgaan voor de regulering van de landbouwproductie. * **Kern van de zaak:** Een marktkoopman, J.C. van Eck uit de Tuinstraat 44, krijgt geen erkenning van de 'Stichting Centraal Belang' om aardappelen te mogen verhandelen. Hij heeft deze erkenning wel al voor groenten en fruit. Zonder deze papieren komt zijn bedrijfsvoering in gevaar. * **Argumentatie:** De schrijver pleit voor Van Eck door te wijzen op zijn jarenlange staat van dienst (drie jaar) op de lokale markt en het feit dat hij al deels erkend is door een andere centrale.
Briefkaart (adreszijde)
Dit document is de adreszijde van een briefkaart, gericht aan J.C. van Eck op de Tuinstraat 44 in Amsterdam. De kaart bevat zowel gedrukte als handgeschreven elementen: * **Administratieve notitie:** De handgeschreven tekst linksboven fungeert als een dossiernotitie. Er wordt geregistreerd waar de geadresseerde zijn aardappelen inkocht ("Reche" en "Cardanus") en dat dit de laatste maand is gestopt. Dit duidt op een controlerende functie, mogelijk in het kader van distributie of handel. * **Frankering:** De opdruk "Frankeering in afrekening" wijst op een zakelijke of overheidsmatige verzending waarbij de postzegelkosten periodiek via een rekening courant werden verrekend met de PTT. * **Correcties:** De aanspreekvorm "MW." (Mevrouw) is doorgestreept en vervangen door de gedrukte tekst "DEN HEER", wat duidt op een correctie in de adressering. * **Locatie:** "Wijk 9" verwijst naar de oude wijkindeling van Amsterdam, waarbij Wijk 9 de Jordaan besloeg (waar de Tuinstraat ligt).
Handgeschreven verzoekschrift aan een overheidsinstantie.
* **Inhoud:** Mevrouw J.C. van Eck is een marktkoopvrouw met staanplaatsen op de Lindengracht (plaatsnummer 204) en de Westerstraat (nummer 226). Zij dient een officieel verzoek in om zich bij haar werkzaamheden te laten bijstaan door haar achttienjarige zoon, die dezelfde initialen draagt. * **Terminologie:** "plh" staat vermoedelijk voor 'plaatshebber' of 'plaats'. "v/h" is de gangbare afkorting voor 'van het'. "Alhier" duidt aan dat de geadresseerde zich in dezelfde stad bevindt als de afzender. * **Administratieve sporen:** Het blauwe stempel met registratienummer en de potloodnotitie bovenin wijzen op de archivering door de gemeentelijke dienst van het Marktwezen.
Administratief bijblad/notitie van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de afdeling Marktwezen).
Dit document is een ambtelijke notitie of een "bijblad" bij een dossier betreffende de marktvergunningen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het betreft een aanvraag voor **J.C. van Eck** (een jongeman van 19 jaar oud) om als assistent te mogen optreden op twee specifieke marktplaatsen in de Jordaan: plaats 226 op de **Westerstraat** en plaats 204 op de **Lindengracht**. De opeenvolging van data en parafen toont het bureaucratische proces: 1. **11 augustus:** Het dossier wordt doorgezonden. 2. **13 augustus:** Administrateur Th. de Wolff tekent voor akkoord/gezien. 3. **27 augustus:** Er wordt een standaardbrief ("modelbriefje") klaargemaakt. 4. **29 augustus:** Een definitief akkoord wordt gegeven met de tekst dat er "geen enkel bezwaar" bestaat. 5. **4 september:** De definitieve afhandeling wordt gemarkeerd met het rode referentienummer. De vermelding "v.d. Lindengracht" bij de naam van J.C. van Eck suggereert dat hij daar woonachtig was of dat hij specifiek voor die locatie als assistent werd aangesteld.
Rapport / Proces-verbaal van diefstal.
Dit rapport beschrijft een diefstal van 33 zogeheten "Delftsche kisten" op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De diefstal vond plaats op 3 juni 1942. De dader, J.C. van Eck, nam de kisten weg bij het pakhuis van grossier De Mooy en leverde ze direct in bij een kistencentrale op Pier C om het statiegeld te innen. De controleur, B. Felthuis, handelde kordaat door na de melding direct navraag te doen bij de kistencentrale. Hierdoor kon de emballagebon worden getraceerd voordat het geld werd uitgekeerd. Toen de verdachte op 5 juni terugkwam om zijn geld te halen, werd hij geconfronteerd en bekende hij de diefstal. De handgeschreven aantekeningen onderaan het document duiden op de juridische afwikkeling. Er is een proces-verbaal opgemaakt en de zaak lijkt te zijn afgedaan met een voorwaardelijke straf: 14 dagen voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaar.
Document
Het document betreft een verslag van een spreekuurbezoek. Een moeder (Mevr. van Eck) probeert een maatregel tegen haar zoon (J.C. van Eck) ongedaan te maken. De zoon is blijkbaar veroordeeld of aangewezen voor "uitwijzing" (verwijdering naar een inrichting) vanwege een strafbaar feit. De moeder voert verzachtende omstandigheden aan: het is zijn eerste vergrijp, hij is onmisbaar voor haar bedrijf en zij is zelf ziek. De autoriteiten wijzen het verzoek echter af op basis van het gelijkheidsbeginsel; men wil geen uitzondering maken om de consistentie met andere zaken te bewaren ("overeenk." oftewel overeenkomstig). Het uiteindelijke advies is om niet over te gaan tot reguliere strafvervolging, maar de man naar een "bedelaarsgesticht" te zenden, een type werkinrichting voor personen die als 'asociaal' werden aangemerkt.
Officiële brief/kennisgeving (doorslag van een getypt origineel).
* **Inhoud:** De brief is een officiële strafoplegging aan de heer J.C. van Eck wegens de diefstal van 33 lege kisten op de Centrale Markt in Amsterdam op 3 juni 1942. * **Sanctie:** Van Eck krijgt per direct een toegangsverbod voor de markt voor de duur van 14 dagen (van 10 tot 23 juni). * **Juridische grondslag:** De directeur beroept zich op Artikel 35, lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Escalatie:** De zaak is voorgelegd aan de Burgemeester van Amsterdam om te bepalen of een langduriger uitsluiting van de markt gerechtvaardigd is. * **Administratieve details:** De handgeschreven tekst "Verzonden 9/6" bevestigt dat de brief op de dag van datering is verstuurd. Het document is een archiefkopie (doorslag).
Besluit (uittreksel/extract) van de Burgemeester van Amsterdam.
Dit document betreft een officiële administratieve sanctie opgelegd door de Burgemeester van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het besluit bekrachtigt een verlenging van een toegangsverbod voor de Centrale Markt voor een burger genaamd J.C. van Eck. De reden voor dit verbod is de diefstal van kisten op het marktterrein. De strafmaat is aanzienlijk: een initieel verbod van veertien dagen (opgelegd door de directeur van de markt) wordt door de burgemeester verlengd tot een totale periode van vier maanden. Dit getuigt van een strikt handhavingsbeleid op de strategisch belangrijke Centrale Markt, waar de voedseldistributie van de stad werd gereguleerd. De verdeling van afschriften naar afdelingen zoals 'Levensmiddelen' en 'Sociale Zaken' suggereert dat dergelijke sancties gevolgen konden hebben voor iemands positie in het distributiesysteem of zijn sociale status/uitkeringen.
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats A
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] Zie k. d. kaart [Getypt:] HG. 28/39/2 M. [Handgeschreven:] Amsterdam 4/9-'41 [Getypt:] 4 September 1941. Mw. J.C. van Eck, Tuinstraat 44 hs, - Amsterdam-Centrum. ----------------- Wijk 9. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 2 Augustus jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt (en Lindengracht en Westerstra...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] *ln. de Man* [Handgeschreven, middenboven:] *Miranda 3/11* [Rechtsboven:] VD/HG. [Geadresseerde, onderstreept:] Mw.J.C.v.Eck, Tuinstraat 44 hs, Amsterdam-Centrum. [Rechts:] Wijk 9. [Links:] 33/102/2 M. [Rechts:] 2 December 1940. Naar aanleiding van Uw desbetreffend verzoek deel ik U mede, dat ik U niet kan toestaan, dat U zich op Uw plaatsen op de ...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief (getypt op briefpapier met voorgedrukte kop en voet). * **Instelling:** Nederlandsche Inkoop Centrale van Akkerbouwproducten (NIC), Afdeeling Aardappelen. * **Afzender:** 's-Gravenhage (Bezuidenhout 15). * **Ontvanger:** Marktwezen Amsterdam (Jan van Galenstraat 14). * **Datum:** 4 december 1940. * **Kenmerk:** No. 3258/Cf. / vDi/vP...
# TRANSCRIPTIE [in potlood, linksboven]: *inschrijven ant. b* **№ 28/39/M.1941 11/8** [rechtsboven]: Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen alhier. [hoofdtekst]: Ondergetekende Mevr: J C v Eck plh no 204 Lindengracht en 226 Westerstraat verzoekt zich te mogen doen assisteren door haar zoon J. C. v Eck geb 26-2-1923. [linksonder]: A'dam 1 Augustus 1941. [rechtsonder]: J C v Eck.
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven linksboven:] $2^B/167/117$ [Doorgestreept:] $21/19/1 M.$ [Handgeschreven:] Verzonden onder $2^A/19/117$ 1940. [Midden boven:] VB/HG. [Handgeschreven:] *extra* [Rechtsboven:] 28 November 1940. Ter attentie van den heer Mr. Pool. de Directie van de Nederlandsche Akkerbouwcentrale, te 's-Gravenhage. ----------------- Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat een ...