Archief 745
Inventaris 745-377
Pagina 23
Dossier 109
Jaar 1942
Stadsarchief

Handgeschreven brief (concept of kopie) op briefpapier met stempel/opschrift.

19 januari 1942. Dossier: 18/15/19

Origineel

Handgeschreven brief (concept of kopie) op briefpapier met stempel/opschrift. 19 januari 1942. [Linksboven:]
Groenten- en fruithandelaar
Natan Hakker.
37/6/5 M 20/1/42/86

[Rechtsboven:]
A’dam, 19/1 1942
spoed heden [in rood potlood/inkt]

[Aanhef:]
W. L. M.

[Inhoud:]
Onder terugzending van het met Uw kantbrief dd. 16 dezer om spoedig advies ontvangen stuk No 94 L.M./1942 heb ik de eer U te berichten, dat ik toevalligerwijze op de hoogte ben gekomen van het feit, dat de firma N. Hakker, welke firma als “kooper” toegang tot de C.M. is verleend, heeft moeten liquideeren. Mevr. Polak Hakker (dochter van N. Hakker) heeft dit nl. tijdens een onderhoud te mijnen kantore medegedeeld en daarbij gevraagd of het mogelijk was, dat zij [doorgehaald: op de groothandelsmarkt] ^voor haarzelf^ een [doorgehaald: plaats zou hebben] ^vestiging ter C.M. zou kunnen krijgen^. (Deze vraag heb ik U met mijn brief dd. 31/12 jl. No. 18/15/19 M. voorgelegd.)

Aangezien echter mijn dienst tot nu toe officieel nimmer bericht ontving van opdrachten tot liquidatie, zoodat het [doorgehaald: voor mijn dienst] niet mogelijk was om terzake de noodzakelijke uitvoeringsmaatregelen te nemen, heb ik deze aangelegenheid op 7 dezer onder No 37/6/1 M onder Uw aandacht gebracht.

Voor de goede orde breng ik U, [tekst breekt af]

[Linkermarge, verticaal geschreven:]
Nooit vernomen wie door de M werd deelgenomen [onleesbaar] die, om welke reden dan ook, uitgeschreven hadden moeten worden, hetgeen echter meer dan geluk, tot inbezetting op de CM. * Administratieve frictie: De kern van de brief is een klacht over de gebrekkige informatievoorziening tussen verschillende overheidsinstanties tijdens de bezetting. De schrijver (vermoedelijk een ambtenaar van de Centrale Markt of de Dienst Levensmiddelenvoorziening) stelt dat hij pas "toevalligerwijze" via de dochter van de eigenaar hoorde dat een firma moest liquideren.
* Terminologie: Het woord "liquideeren" heeft in de context van januari 1942 een specifieke lading. Dit verwijst in veel gevallen naar de gedwongen opheffing of "Arisering" van Joodse bedrijven door de Duitse bezetter. De naam "Hakker" is een veelvoorkomende Joodse naam in het Amsterdamse marktwezen van die tijd.
* Persoonlijke tragiek: Mevrouw Polak-Hakker probeert via een persoonlijk onderhoud een eigen vestiging of vergunning op de Centrale Markt (C.M.) te behouden, wat duidt op een poging om de economische uitsluiting te omzeilen of de continuïteit van het familiebedrijf in een andere vorm te waarborgen.
* Afkortingen: "C.M." staat voor Centrale Markt (de huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat). "W.L.M." verwijst waarschijnlijk naar de Wethouder voor Levensmiddelenvoorziening of een aan aanverwant bureau (L.M.). Dit document stamt uit een kritieke fase van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Vanaf 1941 werden Joodse ondernemers stelselmatig uit het economische leven verdrongen door middel van aanmeldingsplichten en de aanstelling van 'Verwalters' (bewindvoerders) of gedwongen liquidaties door instanties zoals de Omnia-Treuhandgesellschaft.

De Centrale Markt in Amsterdam was een vitaal zenuwcentrum voor de voedseldistributie. De toegang tot deze markt was streng gereguleerd. De brief illustreert hoe de bureaucratische machine van de gemeente Amsterdam enerzijds probeerde de grip op de marktvergunningen te behouden, terwijl anderzijds de anti-Joodse maatregelen van de bezetter de bestaande handelsstructuren bruut ontmantelden. Het feit dat de ambtenaar klaagt dat hij geen "officieel bericht" ontvangt van liquidaties, toont aan dat de communicatie over de Jodenvervolging binnen het ambtelijk apparaat soms via informele of parallelle wegen verliep voordat het officieel werd vastgelegd. N. Hakker Polak (Mevrouw) Gemeente Amsterdam Marktwezen Omnia

Samenvatting

  • Administratieve frictie: De kern van de brief is een klacht over de gebrekkige informatievoorziening tussen verschillende overheidsinstanties tijdens de bezetting. De schrijver (vermoedelijk een ambtenaar van de Centrale Markt of de Dienst Levensmiddelenvoorziening) stelt dat hij pas "toevalligerwijze" via de dochter van de eigenaar hoorde dat een firma moest liquideren.
  • Terminologie: Het woord "liquideeren" heeft in de context van januari 1942 een specifieke lading. Dit verwijst in veel gevallen naar de gedwongen opheffing of "Arisering" van Joodse bedrijven door de Duitse bezetter. De naam "Hakker" is een veelvoorkomende Joodse naam in het Amsterdamse marktwezen van die tijd.
  • Persoonlijke tragiek: Mevrouw Polak-Hakker probeert via een persoonlijk onderhoud een eigen vestiging of vergunning op de Centrale Markt (C.M.) te behouden, wat duidt op een poging om de economische uitsluiting te omzeilen of de continuïteit van het familiebedrijf in een andere vorm te waarborgen.
  • Afkortingen: "C.M." staat voor Centrale Markt (de huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat). "W.L.M." verwijst waarschijnlijk naar de Wethouder voor Levensmiddelenvoorziening of een aan aanverwant bureau (L.M.).

Historische Context

Dit document stamt uit een kritieke fase van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Vanaf 1941 werden Joodse ondernemers stelselmatig uit het economische leven verdrongen door middel van aanmeldingsplichten en de aanstelling van 'Verwalters' (bewindvoerders) of gedwongen liquidaties door instanties zoals de Omnia-Treuhandgesellschaft.

De Centrale Markt in Amsterdam was een vitaal zenuwcentrum voor de voedseldistributie. De toegang tot deze markt was streng gereguleerd. De brief illustreert hoe de bureaucratische machine van de gemeente Amsterdam enerzijds probeerde de grip op de marktvergunningen te behouden, terwijl anderzijds de anti-Joodse maatregelen van de bezetter de bestaande handelsstructuren bruut ontmantelden. Het feit dat de ambtenaar klaagt dat hij geen "officieel bericht" ontvangt van liquidaties, toont aan dat de communicatie over de Jodenvervolging binnen het ambtelijk apparaat soms via informele of parallelle wegen verliep voordat het officieel werd vastgelegd.

Genoemde Personen 2

N. Hakker Polak (Mevrouw)

Locaties

Centrale Markt

Producten

A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Groenten): Groente Olie & Techniek: Lood Olie & Techniek: Machine Olie & Techniek: Olie Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Gemeente Amsterdam Marktwezen Omnia

Kooplieden in dit dossier 100

A.A.J. Ruha Waterlooplein 180
Abraham Cosman Waterlooplein Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A. Cosman Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A.B. Kroes Waterlooplein 100
A. Rustenburg Waterlooplein H 27 zol.
A. Slijkoord Waterlooplein 330
A. Slinger Waterlooplein -
A. Slinger Waterlooplein 90.
A. Teunings Waterlooplein idem
A. Tas Waterlooplein zie v.d. Vlugt
A. van Velzen Uilenburg Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
A.v. Velzen Uilenburg Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
A. Wijnschenk J.J. Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A. Wijnschenk Waterlooplein J.J.Griffioen, Bilderdijkkade 31, Amsterdam
A.W.M. Muhel Waterlooplein 180
B. Hoornhout Waterlooplein 100
B. Moffie Uilenburg id.
B. Moffie Uilenburg id.
Barend Polak Waterlooplein L.H. Buys, Monsterscheweg 22, Monster
B. Polak. Waterlooplein L.H.Buuijs, Monsterscheweg 22, Monster
B. van Thijn Waterlooplein
C.G. Mulder Waterlooplein 180
C.W. van Weerdenburg Waterlooplein 180
C.Kooy Pzn. Waterlooplein
C. Ooms Waterlooplein
D. Appelboom Gebr. F.J. Beugel, Amsterdam
D. Appelboom Waterlooplein Gebr.F.J.Beugel, Amsterdam
D. Hendrikse Waterlooplein zie v.d. Vlugt
D.J. Kost Waterlooplein
D. van Dijk Waterlooplein 200?
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6