Getypte ambtelijke brief/memo.
Origineel
Getypte ambtelijke brief/memo. 29 maart 1943. De Directeur (vermoedelijk van de Marktdienst of een gerelateerde Amsterdamse gemeentelijke afdeling). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam ("Alhier"). [Linksboven handgeschreven paraaf in cirkel]
[Rechtsboven handgeschreven:] dett [?] W. de Have [onderstreept]
[Rechtsboven:] SV
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
20/1/13 M. 29 Maart 1943.
Ten vervolge op mijn brief d.d. 22 Maart jl.
no. 20/1/12 M. heb ik de eer U beleefd te verzoeken
wel te willen bevorderen, dat het navolgende
communique deze week in de pers wordt opgenomen.
"De Burgemeester van Amsterdam brengt ter open-
bare kennis van marktbezoekers en marktkooplieden,
dat de markten hier ter stede in verband met de ver-
duisteringsmaatregelen, uiterlijk een half uur vóór
zonsondergang door de marktkooplieden moeten zijn
ontruimd.
Derhalve moeten de markten op Zaterdag 10 April
a.s. om 20.00 uur zijn ontruimd".
De Directeur, Deze brief is een formeel verzoek van een gemeentelijk directeur aan de Amsterdamse wethouder voor Levensmiddelen. De kern van het schrijven is het verzoek om een publieke mededeling (communiqué) in de kranten te laten plaatsen.
De inhoud van de mededeling betreft een dwingende wijziging van de markttijden in Amsterdam. Vanwege de geldende verduisteringsvoorschriften moeten markten voortaan uiterlijk een half uur vóór zonsondergang volledig zijn ontruimd door de kooplieden. Er wordt een specifiek voorbeeld gegeven voor zaterdag 10 april 1943, waarbij de markt om 20:00 uur leeg moet zijn.
Het document illustreert de strakke ambtelijke hiërarchie en de noodzaak om publieke informatievoorziening via de wethouder te coördineren. De verwijzing naar een eerdere brief (22 maart, no. 20/1/12 M.) duidt op een lopend dossier over de aanpassing van markttijden aan de veranderende daglengte in het voorjaar. Het document dateert uit maart 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode stond Amsterdam onder het bestuur van de door de Duitsers benoemde burgemeester Edward Voûte.
De "verduisteringsmaatregelen" (Luchtschutmaatregelen) waren van cruciaal militair belang voor de bezetter. Door steden 's nachts volledig donker te houden, werd het voor geallieerde bommenwerpers moeilijker om hun koers te bepalen en doelen te identificeren. Overtredingen van deze regels werden streng bestraft.
De invloed van deze maatregelen op het dagelijks leven was enorm. Zoals dit document aantoont, dicteerde het natuurlijke ritme van de zon (in combinatie met de militaire veiligheid) de economische activiteit in de stad. De markten waren essentieel voor de voedselvoorziening, die in 1943 door schaarste en distributiebonnen al zeer precair was geworden. De noodzaak om de markt vóór zonsondergang volledig ontruimd te hebben, betekende in de praktijk dat de handel eerder moest stoppen zodat kooplieden hun kramen bij daglicht konden afbreken en naar huis konden keren voordat de totale verduistering intrad.