Handgeschreven brief. 23 maart 1943. W.H. Smis, Binnen Oranjestraat 19 III, Amsterdam. De Directie (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). A. dam. 23. 3. 1943.

spoed [onderstreept]
W. [onleesbaar, mogelijk paraaf]

Geachte Directie.

Ondergetekende wil U even in herinnering
brengen dat hij nog steeds geen verklaring
van U bureau mocht ontvangen omtrent dat
hij voor de oorlog bij het Marktwezen bekend
stond als koopman. Daar er voor mij zeer
veel aangelegen is dit bewijs te ontvangen.
Verzoek ik U in dien mogelijk eenigen spoed
te maken. Daar ik van SS. Obersturmfuhrer
Schmidt Stabler. verlof gekregen heb na ong.
twee jaren dienst. wegens ziekte in mijn oude
beroep - als Textiel koopman te vestigen.
Het Rijksbureau van Textiel verlangd ook te
die verklaring van het Marktwezen. Hoopende
spoedig die van U te ontvangen teeken ik.

Hoogachtend
W.H. Smis.
Uit [onleesbaar]

Binnen Oranje Str. 19 III
Amsterdam
(Centr.)

[Stempel linksonder:] No. 20/8/1 M. 1943 27/3
[Rechtsonder:] 20 De brief is een zakelijk maar dringend verzoek van W.H. Smis aan een gemeentelijke instantie (het Marktwezen). Smis probeert zijn vooroorlogse beroep als textielkoopman weer op te pakken, maar stuit op bureaucratische hindernissen. Hij heeft een officiële verklaring nodig dat hij vóór de oorlog als koopman geregistreerd stond bij het Marktwezen; deze verklaring wordt geëist door het 'Rijksbureau van Textiel' voordat hij toestemming krijgt om zijn zaak weer te vestigen.

Het meest opvallende element in de brief is de rechtvaardiging voor zijn afwezigheid van de afgelopen twee jaar. Smis vermeldt expliciet dat hij "verlof" (ontslag/verlof wegens ziekte) heeft gekregen van "SS Obersturmfuhrer Schmidt Stabler" na twee jaar dienst. Dit duidt erop dat Smis een Nederlandse vrijwilliger was in de Waffen-SS of een aanverwante collaborerende organisatie, en dat hij nu, waarschijnlijk wegens gezondheidsredenen, terugkeert in de burgermaatschappij. De vermelding van de SS-officier dient hier waarschijnlijk om zijn verzoek kracht bij te zetten of om zijn politieke betrouwbaarheid in de ogen van de bezetter aan te tonen.

De administratieve stempels en de aantekening "spoed" laten zien dat de brief serieus in behandeling is genomen door de ontvangende instantie in maart 1943. Dit document biedt een inkijkje in de complexe maatschappelijke en economische verhoudingen in bezet Nederland (1943).

1. Gereguleerde Economie: Tijdens de bezetting stond de economie onder strakke controle. Men kon niet zomaar een bedrijf beginnen; de 'Rijksbureaus' (zoals die voor Textiel) beheerden de schaarse grondstoffen en verleenden vergunningen.
2. Collaboratie en Terugkeer: De brief illustreert het lot van Nederlandse SS-vrijwilligers die voortijdig uit dienst traden (bijvoorbeeld door verwondingen of ziekte aan het Oostfront). Bij hun terugkeer probeerden zij hun oude leven weer op te pakken, waarbij zij vaak hun militaire verleden gebruikten als aanbeveling bij instanties.
3. Schmidt-Stähler: De genoemde "Schmidt Stabler" is hoogstwaarschijnlijk Wilhelm Schmidt-Stähler, een Duitse SS-officier die nauw betrokken was bij de organisatie van de Germaansche SS in Nederland.
4. Het Marktwezen: In Amsterdam was het Marktwezen verantwoordelijk voor de uitgifte van marktvergunningen. Voor veel zelfstandige handelaren was een registratie hier essentieel voor hun legale status als koopman.