Getypt concept-besluit / ambtelijke correspondentie. 25 juni 1943. Directeur van het Marktwezen. Wethouder voor de Levensmiddelen. Behoort bij brief no.20/17/1 M. d.d. 25 Juni 1943 aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.

C o n c e p t :

K.M. no.

Ten vervolge op mijn K.M. no.153 d.d. 1 dezer bepaal ik thans het volgende. De verkoop van al of niet belegde broodjes, boterhammen e.d. blijft verboden.
De verkoop van koek e.d. en andere geringe levensmiddelen, dranken en leverworst voor zoover deze kennelijk bestemd of al-thans geschikt zijn voor gebruik ter plaatse is verboden, behoudens wanneer deze verkoop geschiedt door personen, welke reeds langeren tijd dit bedrijf bona fide op de markten hebben uitgeoefend.
Er dient door het marktpersoneel zoo nauwlettend mogelijk te worden toegezien, dat bij dezen verkoop de wettelijke bepalingen ten aanzien van distributie, rantsoneering enz. hetgeen dus ook inhoudt het innemen van bons, worden nagekomen.

De Directeur, Dit document is een concept voor een aanvullende verordening (Kennisgeving Marktwezen) betreffende de handel in levensmiddelen op de openbare markten. De belangrijkste punten zijn:

• Verbod op broodwaren: Er geldt een onvoorwaardelijk verbod op de verkoop van (belegde) broodjes en boterhammen.
• Beperking van consumptie ter plaatse: De verkoop van versnaperingen (koek, dranken, leverworst) die direct op de markt geconsumeerd kunnen worden, wordt strikt aan banden gelegd.
• Bescherming van gevestigde handel: Er wordt een uitzondering gemaakt voor "bona fide" handelaren die al geruime tijd op de markt staan. Hiermee wilde de overheid waarschijnlijk gelegenheidshandelaren en illegale handel (zwarte markt) weren.
• Handhaving van de distributie: Er wordt expliciet herinnerd aan de plicht om distributiebonnen in te nemen. Dit wijst op een verscherping van de controle op de rantsoenering. Het document dateert uit juni 1943, een periode tijdens de Duitse bezetting van Nederland waarin de voedselschaarste toenam en het distributiestelsel steeds complexer werd. De "Wethouder voor de Levensmiddelen" was in die tijd een cruciale functie binnen het gemeentebestuur om de voedselvoorziening in goede banen te leiden.

In 1943 was de controle op de zwarte handel een prioriteit voor zowel de bezetter als de Nederlandse collaborerende en niet-collaborerende overheden. Markten waren plekken waar toezicht lastig was, en door de verkoop van direct consumeerbaar voedsel te beperken tot geregistreerde, bekende handelaren, trachtte de Directeur van het Marktwezen de "lekken" in het distributiesysteem te dichten. De term "bona fide" (te goeder trouw) onderstreept het wantrouwen tegenover nieuwe marktkooplieden die mogelijk in schaarsteproducten handelden zonder de vereiste papieren of bonnen. Marktwezen