Getypte brief op grijsachtig papier. 9 september 1943. De Directeur (van de Markten, Amsterdam). Mejuffrouw J.M. Hijstek, Barnesteeg 18, Amsterdam-Centrum. 20/20/5a M.

Verzonden 9/9 [handgeschreven]                         G/SV

9 September 1943.

Mejuffrouw J.M.Hijstek

Barnesteeg 18

Amsterdam-Centrum.  wijk 1
                                        ==================

Mij is gerapporteerd, dat U op Uw plaats op de Nieuwmarkt doordat U aldaar gebak en/of koek zonder bon verkoopt, de distributievoorschriften niet naleeft. U brengt daardoor de goede orde op die markt in gevaar.

In verband met deze overtreding heb ik U ingevolge artikel 39 van het Reglement op de Markten gestraft met ontneming van het recht tot het innemen van een plaats op een der markten te dezer stede voor den tijd van 14 dagen, namelijk van Woensdag 8 September tot en met Dinsdag 21 September a.s., terwijl aan den Burgemeester de vraag zal worden voorgelegd of U voor langeren tijd moet worden uitgesloten.

De Directeur, Deze brief betreft een officiële aanzegging van een strafmaatregel tegen een markthandelaarster in het bezette Amsterdam. Mejuffrouw Hijstek wordt gestraft omdat zij op de Nieuwmarkt gebak of koek heeft verkocht zonder de verplichte distributiebonnen te innen. Dit werd door de autoriteiten gezien als een ernstige overtreding die de "goede orde" verstoorde.

De opgelegde straf is een schorsing van twee weken (14 dagen) van alle Amsterdamse markten. Opvallend is dat de strafperiode ingaat op 8 september, terwijl de brief op 9 september is gedateerd en verzonden. Dit impliceert dat de maatregel waarschijnlijk al mondeling was opgelegd of dat de administratieve afhandeling een dag achterliep op de uitvoering. Bovendien wordt gedreigd met een permanente of langere uitsluiting, waarover de burgemeester (in 1943 de door de bezetter aangestelde Edward Voûte) nog een besluit moest nemen. Het document dateert uit de Tweede Wereldoorlog, een periode waarin Nederland kampte met grote schaarste aan voedsel en goederen. Om een eerlijke verdeling te garanderen (en de Duitse oorlogsindustrie te voeden), was een strikt distributiestelsel ingevoerd waarbij bijna alles alleen op de bon verkrijgbaar was.

De verkoop van schaarse goederen zoals gebak en koek "buiten de bon om" werd streng bestraft. Het werd niet alleen gezien als een economisch delict (zwarte handel), maar ook als een ondermijning van het door de bezetter gecontroleerde systeem. De marktmeesters en de directeur van de markten speelden een cruciale rol in het handhaven van deze regels op de werkvloer. De Nieuwmarkt, waar Mej. Hijstek haar kraam had, was en is een van de centrale marktplaatsen van Amsterdam. J.M. Hijstek M.