Officiële kennisgeving/strafbeschikking. 23 september 1943. De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen/Marktoezicht van de gemeente Amsterdam). Den Heer H. Engel, Van der Helstplein 9, Amsterdam-Zuid (wijk 22). Handgeschreven notitie bovenaan: extra
Rechtsboven: SV

20/20/10b. M.

23 September 1943

Den Heer H. Engel
Van der Helstplein 9
Amsterdam-Zuid. wijk 22.
==============

Mij is gerapporteerd, dat U op Uw plaats in de Albert Cuypstraat doordat U al-daar gebak en/of koek zonder bon verkoopt, de distributie-voorschriften niet naleeft. U brengt daardoor de goede orde op die markt in gevaar.

In verband met deze overtreding heb ik U ingevolge artikel 39 van het Reglement op de Markten gestraft met ontneming van het recht tot het innemen van een plaats op een der markten te dezer stede voor den tijd van 14 dagen, namelijk van Donderdag 23 September tot en met Woensdag 6 October 1943, terwijl aan den Burgemeester de vraag zal worden voorgelegd of U voor langeren tijd moet worden uitgesloten.

De Directeur, Het document is een zakelijke en dwingende mededeling aan een marktkraamhouder (H. Engel) die actief was op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De kern van de overtreding is het verkopen van luxe goederen ("gebak en/of koek") zonder de vereiste distributiebonnen.

In de administratieve taal van de bezettingstijd wordt dit direct gekoppeld aan het "in gevaar brengen van de goede orde". De straf is onmiddellijk effectief: een schorsing van twee weken (14 dagen). Opvallend is dat de brief op de dag dat de straf ingaat (23 september) is gedateerd, wat duidt op een zeer snelle handhaving of een directe uitvoering na constatering. De dreiging met een langere uitsluiting via de Burgemeester onderstreept de ernst waarmee de autoriteiten destijds toezagen op het bonnenstelsel. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was in Nederland een strikt distributiestelsel van kracht vanwege de schaarste aan voedsel en goederen. Alles — van brood tot textiel en dus ook gebak — was alleen verkrijgbaar tegen inlevering van bonnen.

De handel zonder bonnen werd beschouwd als zwarte handel. Hoewel het voor de gewone burger vaak noodzaak was om buiten het systeem om aan extra voedsel te komen, traden de (door de bezetter gecontroleerde) gemeentelijke instanties hard op tegen handelaren die zich niet aan de regels hielden. De Albert Cuypmarkt was destijds, net als nu, een cruciaal handelscentrum in Amsterdam, en de controle door de marktmeesters en de directeur van het Marktwezen was streng om te voorkomen dat de gecontroleerde voedselvoorziening ondermijnd werd. H. Engel Gemeente Amsterdam Marktwezen