Handgeschreven brief (bezwaarschrift).
Origineel
Handgeschreven brief (bezwaarschrift). 9 december 1943. E. J. Helder, Van Ostadestraat 20 hs, Amsterdam. [Linksboven:]
Afzender
E J Helder
Van Ostadestr 20 hs
[Rechtsboven:]
9 December ’43.
[Paraaf, mogelijk:] nv. dur
[Midden boven, stempel:]
No. 20/20/18 M. 1943 12/12
[Midden rechts:]
Mijnheer.
[Hoofdtekst:]
Ik werd geschorst voor een stand-
plaats op den Nieuwmarkt te
Amsterdam.
De controleur die ~~zoals~~
hij zei, dat ik koek zonder bon had
verkocht, wordt nog bedankt.
Doch laat hij eens naar een
ander op de markt gaan kij-
ken, die niet voor een gezin
met 8 personen hoeven te
zorgen.
Ik zag hem laatst op de
Nieuwmarkt loopen, maar
toen zag hij schijnbaar niet
dat alles daar zonder bon
word verkocht, u moet er
zelf maar eens heengaan dan
kunt u zich overtuigen.
[Onderaan rechts:]
Achtend
E J Helder.
[In de linker marge, verticaal geschreven:]
Opdracht controle 7 Nov [?]/
Kantoor mogelijk.
16-12-’43
[Paraaf] In deze brief protesteert E. J. Helder tegen een schorsing voor een standplaats op de Nieuwmarkt in Amsterdam. De reden voor de schorsing was de verkoop van koek zonder de verplichte distributiebonnen, vastgesteld door een controleur.
De schrijver uit zijn frustratie over wat hij ziet als onrechtvaardigheid en willekeur. Hij voert twee argumenten aan ter verdediging:
1. Persoonlijke noodzaak: Hij wijst op de zware verantwoordelijkheid van het moeten onderhouden van een groot gezin (8 personen).
2. Selectieve handhaving: Hij beschuldigt de controleur van partijdigheid of nalatigheid door te stellen dat er op de markt op grote schaal zonder bonnen wordt verkocht zonder dat daarop wordt ingegrepen.
De toon is bitter ("wordt nog bedankt") en uitdagend ("u moet er zelf maar eens heengaan"). De kanttekening in de marge suggereert dat er naar aanleiding van deze brief een vervolgcontrole is opgedragen. De brief dateert van december 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van schaarste en was een streng distributiesysteem van kracht. Vrijwel alle levensmiddelen, waaronder koek, waren alleen verkrijgbaar tegen inlevering van bonnen.
De "Nieuwmarkt" was een centrale handelsplaats in Amsterdam. In 1943 was de situatie in de stad grimmig; de Joodse bevolking uit de omliggende buurt was grotendeels gedeporteerd en de zwarte handel bloeide door de toenemende tekorten. De economische opsporingsdiensten (zoals de Prijsbeheersing) controleerden streng op naleving van de distributieregels. Overtredingen konden leiden tot zware straffen, zoals het intrekken van de vergunning voor een marktkoopman, wat voor een gezinshoofd catastrofale financiële gevolgen had. J. Helder