Controlerapport betreffende de vismarkt (Noordermarkt). 13 november 1943. No.~~11/315/4~~ M. 1943 $^{27}/_{11}$
20/60/4 Controle rapport visch Noordermarkt, 13 November 1943. SV.
=============================================

Geturfd:
P.Schouten. 40 pond brasem acoord.
J.Schouten 70 pond snoek en 24 pond baars accoord.
P.de Ruyter, 100 pond schol accoord.
E.Smit(Vijg) 40 pond snoekbaars accoord.
Van Soelen, 40 pond zoetwatervisch accoord.
H.Starreveld, 77 pond brasem en 29 pond voorn niet accoord.

H.Starreveld, geboren 25 Juli 1892, wonende Haarlemmerstraat 97 I had visch geladen op kar van Schouten, omdat hij zelf invalide is; is zeer ernstig ziek geweest. (pleuris en longontsteking; heeft verlamde arm van de injecties).
Bij verkoop bleek aanwezig te zijn: 29 pond voorn en ± 10 pond brasem.
Starreveld erkent, dat hij ± 60 pond brasem clandestien had verkocht onder het viaduct. Hij had dit gedaan, omdat hij versterkende middelen moet gebruiken. Zou hij dit niet doen, dan valt hij weer ineen. Hij bepleitte uiterste clementie in verband met zijn zeer moeilijke omstandigheden. Zijn vrouw heeft hem verlaten en hij leeft nu alleen op een kamertje.
Schouten heeft met een en ander niets uit te staan.

[Linksonder handgeschreven aantekeningen met pijl vanaf H. Starreveld:]
nhovrij [?]
vrijspraak
voorstel 4 maanden

46/63/1
wem 63/1a

[Midden onder:]
X (groot roodbruin potloodkruis)

[Rechtsonder:]
De Inspecteur,
[Handtekening: Maallan?]

De Bureauchef,
[Handtekening: Stamhuis?] Dit document is een officieel controlerapport uit de Tweede Wereldoorlog betreffende de handel in vis op de Amsterdamse Noordermarkt. Terwijl de meeste visboeren (Schouten, De Ruyter, Smit, Van Soelen) hun administratie op orde hebben ("accoord"), wordt er een overtreding geconstateerd bij H. Starreveld.

Starreveld had 77 pond brasem opgegeven, maar er bleek nog maar 10 pond over te zijn. Hij bekende 60 pond "clandestien" (op de zwarte markt) te hebben verkocht onder een viaduct. De reden die hij opgeeft is puur overleven: hij is zwaar invalide na ernstige ziekte en heeft de opbrengst nodig voor "versterkende middelen" (voedsel of medicijnen).

De persoonlijke tragiek van de man wordt expliciet vermeld: hij is verlaten door zijn vrouw, woont op een kamertje en kampt met een verlamde arm. De handgeschreven krabbels linksonder lijken een juridisch voorstel of vonnis te bevatten: hoewel er "vrijspraak" staat, wordt er direct onder gesproken over een "voorstel 4 maanden" (waarschijnlijk gevangenisstraf), wat duidt op de strenge handhaving van de distributiewetten, ondanks schrijnende persoonlijke omstandigheden. Tijdens de Duitse bezetting was Nederland onderworpen aan een strikt distributiestelsel. Voedsel was schaars en de handel werd nauwlettend gecontroleerd door instanties zoals de Crisis Controle Dienst (CCD). De zwarte markt was voor velen de enige manier om aan extra voedsel of geld voor zorg te komen, maar de straffen op "clandestiene" handel waren zwaar.

De Noordermarkt was (en is) een centrale plek voor handel in Amsterdam. Het feit dat Starreveld zijn vis verkocht "onder het viaduct" (waarschijnlijk het spoorwegviaduct bij de Haarlemmerhouttuinen, nabij zijn woonadres) wijst op een illegale transactie buiten de officiële marktkramen om. Dit rapport illustreert de bureaucratische kilheid van het bezettingsapparaat, waarbij zelfs de meest wanhopige burgers voor kleine hoeveelheden voedsel werden gerapporteerd. H. Starreveld