Getypte officiële brief / interne mededeling. 8 september 1944. G E M E E N T E A M S T E R D A M .

Afd. L.M. No. 737 Amsterdam, 8 September 1944.
1944

№ 84/7/9 M. 1944 11/9

Aan de Heeren Hoofden van Diensten,
Bedrijven en Administratiën,
Amsterdam.

Hierdoor deel ik U mede, dat tengevolge van den aanzienlijk verminderden aanvoer, het verbruik van grondstoffen in de Centrale keukens drastisch beperkt moet worden.

In verband hiermede moet de verstrekking van bonlooze bijvoeding aan het gemeentepersoneel m.i.v. Maandag, 11 September a.s. tijdelijk worden beëindigd. Zoodra de aanvoer van grondstoffen wederom normaal is, zal met de aflevering opnieuw een aanvang worden gemaakt.

De Wethouder voor de Levensmiddelen,
Wasch- en schoonmaak-, bad- en zwem-
inrichtingen,

[Handtekening: J.C. van der Vlugt]

C.S. Stadhuis,
A'dam, 9-'44 No. 32

[Handgeschreven notitie rechtsonder: "dossier bijv. pers."] * Toon en taal: De brief is geschreven in de formele, ambtelijke stijl van die tijd (met gebruik van de 'n' in "den aanzienlijk verminderden" en spellingen als "bonlooze"). De toon is dwingend en zakelijk, passend bij een noodmaatregel.
* Kernboodschap: Het Amsterdamse gemeentebestuur kan de extra maaltijden voor haar eigen ambtenaren niet langer garanderen. Deze "bonlooze bijvoeding" was een belangrijk privilege, omdat dit voedsel was dat buiten het krappe distributiesysteem (de voedselbonnen) om ging.
* Organisatie: De "Centrale Keukens" speelden een cruciale rol in de voedselvoorziening van Amsterdam tijdens de bezetting. Dat zelfs hier de aanvoer zo drastisch stokt dat de eigen ambtenaren worden gekort, wijst op de ernst van de situatie.
* Ondertekening: De brief is ondertekend door de wethouder voor Levensmiddelen. Ten tijde van september 1944 bestond het Amsterdamse college uit NSB-leden. De handtekening is van J.C. van der Vlugt. * Historisch moment: De datum 8 september 1944 is cruciaal. Het is slechts drie dagen na "Dolle Dinsdag" (5 september), toen de hoop op een snelle bevrijding groot was. De realiteit was echter grimmiger: de geallieerde opmars stokte en de Duitse bezetter reageerde op de landelijke spoorwegstaking met een blokkade van voedseltransporten naar het westen van Nederland.
* De Hongerwinter: Dit document is een direct voorbode van de beruchte Hongerwinter (1944-1945). De "aanzienlijk verminderde aanvoer" waar de brief over spreekt, zou de maanden daarna leiden tot een totale catastrofe in Amsterdam, waarbij duizenden mensen stierven van de honger en de kou.
* Bestuur onder bezetting: Het document illustreert hoe het door de NSB gecontroleerde gemeentebestuur probeerde de orde te handhaven terwijl de basisvoorzieningen volledig instortten. De belofte dat de verstrekking zal worden hervat "zoodra de aanvoer wederom normaal is", bleek in de praktijk een loze toezegging: de situatie zou alleen maar verslechteren tot de bevrijding in mei 1945.