Getypte officiële bekendmaking / Noodmaatregel. 22 november 1944 (publicatiedatum in de Staatscourant). Loonbelasting XXVIII

Overgenomen uit de Nederlandsche Staatscourant van 22 November 1944, no. 217.

Departement van Financiën
Noodmaatregel

De wnd. Secretaris-Generaal van het Departement van Financiën;
Gelet op artikel 31, lid 1, letter b, van het Besluit op de Loonbelasting 1940 en in overeenstemming met de §§ 2 en 3 der Verordening No. 3/1940 van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied;
Heeft goedgevonden en verstaan:
Vast te stellen den volgenden noodmaatregel.

Artikel 1.
Met betrekking tot het kalenderjaar 1945 dient de loonstaat, genoemd in artikel 17 van het Besluit op de Loonbelasting 1940, voorloopig tevens als loonbelastingkaart.

Artikel 2.
1. Zoolang niet anders wordt bepaald, is de werkgever voor werknemers, die op 31 December 1944 in zijn dienst waren, ontheven van de verplichtingen, neergelegd in artikel 11, leden 2 tot en met 4, van genoemd besluit.
2. Voor de loontijdvakken, eindigende in 1945, houdt de werkgever, zoolang niet anders wordt bepaald, bij de inhouding van de loonbelasting voor werknemers, die zoowel op 31 December 1944 als op 1 Januari 1945 in zijn dienst waren, slechts rekening met de gegevens, welke op 31 December 1944 op de in artikel 11 van genoemd besluit bedoelde loonbelastingkaart betreffende 1944 zijn vermeld.
3. Hij stelt vóór de eerste loonbetaling in 1945 van deze gegevens aanteekening op den loonstaat van den werknemer voor 1945.
4. De inspecteur kan echter den werkgever opdragen bij de inhouding buiten beschouwing te laten den inhoud van door hem vóór 1 Januari 1945 genomen en op den voet van artikel 16, lid 2, van genoemd besluit ter kennis van den werkgever gebrachte beslissingen, of van opdrachten, als bedoeld zijn in artikel 1, lid 6, van de Tweede Uitvoeringsbeschikking Loonbelasting 1940.
5. Met afwijking van artikel 21, lid 2, 1sten volzin, van genoemd besluit dient de werkgever de bij de loonbelastingkaarten voor 1944 behoorende afschriften van beschikkingen eerst op een nader te bepalen datum bij den inspecteur in te leveren, onverminderd het bepaalde in artikel 16, lid 4, van genoemd besluit.

Artikel 3.
1. Indien volgens het Besluit op de Loonbelasting 1940 een werknemer in den loop van 1945 voor datzelfde jaar een werknemersverklaring moet of mag inleveren bij zijn werkgever, vinden de bepalingen van genoemd besluit in zoover afwijkende toepassing, dat de werkgever de in zijn bezit zijnde ongebruikte werknemersverklaringen, waarop het jaartal 1944 is gedrukt, tot een nader te bepalen datum met wijziging van "1943" in 1944 en van "1944" in 1945 dient te bezigen voor 1945, en dat hij deze voor 1944 ongebruikt gebleven formulieren niet behoeft in te leveren bij den inspecteur.
2. Indien en voor zoover het aantal van de in zijn bezit zijnde en voor 1944 ongebruikt gebleven werknemersverklaringen niet toereikend is, dient de werkgever, in afwijking van artikel 11, lid [...] (tekst breekt af) * Taalgebruik: Het document hanteert de toen geldende spelling (bijv. "Nederlandsche", "den", "aanteekening", "zoowel"). Het juridische jargon is formeel en technisch.
* Inhoudelijke kern: De kern van deze noodmaatregel is administratieve vereenvoudiging. Vanwege de oorlogsomstandigheden (eind 1944) was het blijkbaar onmogelijk om tijdig nieuwe formulieren en kaarten voor 1945 te drukken en te verspreiden.
* Maatregelen:
* De loonstaat van 1945 fungeert tijdelijk als loonbelastingkaart.
* Gegevens van de belastingkaart van 1944 mogen worden overgenomen voor 1945 voor werknemers die in dienst blijven.
* Oude formulieren voor "werknemersverklaringen" uit 1944 mogen worden hergebruikt voor 1945 door de jaartallen handmatig aan te passen.
* Autoriteit: De maatregel wordt genomen door de waarnemend Secretaris-Generaal van Financiën, maar expliciet onder verwijzing naar verordeningen van de Rijkscommissaris (Seyss-Inquart), wat de bezettingscontext bevestigt. Dit document stamt uit november 1944, een kritieke fase in de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Terwijl het zuiden van Nederland reeds bevrijd was, bevond het bestuurscentrum in Den Haag zich nog in bezet gebied. De "Hongerwinter" stond voor de deur en de infrastructuur was grotendeels ontwricht.

De noodmaatregel illustreert hoe het ambtelijk apparaat onder de bezetting trachtte de belastingheffing continuïteit te geven, ondanks enorme tekorten aan papier, transportmogelijkheden en mankracht. Het hergebruiken van oude formulieren en het handmatig aanpassen van jaartallen getuigt van de praktische improvisatie die nodig was om het systeem draaiende te houden in een periode waarin de normale logistiek volledig was ingestort. De verwijzing naar de "Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied" plaatst dit document direct in de context van de nationaalsocialistische administratie van Nederland tijdens de bezetting.