Brief op officieel briefpapier. 25 januari 1944. Het Girokantoor der Gemeente Amsterdam (O.Z. Voorburgwal 274). Nº 84/17/1 M.1944 2/1

HET GIROKANTOOR DER
GEMEENTE AMSTERDAM.
O.Z. Voorburgwal 274,
A m s t e r d a m - C.
Telefoon 38711.

Amsterdam, 25 Januari 1944
G.K. 101/451

===========================================================================
Aan den Heer Directeur van het Marktwezen,
Jan van Galenstraat 14,
ALHIER
rek. 76
===========================================================================

Maandelijks ontvangt het Girokantoor van Uw bedrijf (dienst) opdrachten tot overschrijving van het salaris of een gedeelte daarvan op rekening van verschillende ambtenaren.

Deze periodiek terugkeerende posten zijn elke maand meestal gelijk. Niettemin worden maandelijks de door U ingediende hollerithkaarten als kennisgeving van crediteering aan de ambtenaren toegezonden. Dit beteekent voor iedere kaart het gebruik van een enveloppe en verder het maandelijks bezorgen van de kaart aan het vermelde adres.

In verband met de tijdsomstandigheden en de daaruit voortvloeiende noodzaak met het gebruik van enveloppen zuinig te zijn, en het gemis aan voldoende personeel om de stukken te bezorgen doet zich de vraag voor of de maandelijksche toezending van de salariskaart wel noodzakelijk is en of niet kan worden volstaan met de enkele vermelding van het salaris op het rekening-courant-afschrift dat maandelijks wordt toegezonden.

In die gevallen, waarin verandering van het over te schrijven bedrag plaats vindt, zou daarvan aan belanghebbenden door Uw personeelsafdeeling kunnen worden kennisgegeven.

Ik verzoek U beleefd de mogelijkheid van mijn voorstel door Uwe administratie te doen onderzoeken. In het geval Uw ambtenaren geen prijs stellen op toezending van de salariskaart aan hun adres, kunt U dit adres op de kaart weglaten, waardoor geen bezorging zal volgen.

Gaarne ontving ik aangaande het resultaat van Uw onderzoek nader bericht.

Hoogachtend,
De Directeur van het Girokantoor
der Gemeente Amsterdam,

(Handtekening) De brief is een formeel voorstel van het Amsterdamse Gemeentegiro aan de dienst Marktwezen om de administratieve procedure rondom salarisbetalingen te versimpelen. Het kernpunt is het afschaffen van het apart per post versturen van "hollerithkaarten" (vroege ponskaarten gebruikt voor gegevensverwerking) naar de huisadressen van ambtenaren. De verzender stelt voor dat de vermelding op het maandelijkse bankafschrift voldoende bewijs van betaling is.

De toon is uiterst beleefd en bureaucratisch, typerend voor de overheidscommunicatie uit die periode, met gebruik van de oude spelling (bijv. "maandelijksche", "beteekent"). Opvallend is de vermelding van de Hollerith-technologie, wat wijst op een voor die tijd geavanceerde, vroege automatisering van de gemeentelijke administratie. De brief is gedateerd op 25 januari 1944, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De "tijdsomstandigheden" waar de schrijver aan refereert, zijn de directe gevolgen van de oorlogseconomie. Er was een nijpend tekort aan papier (vandaar de noodzaak om "met het gebruik van enveloppen zuinig te zijn") en een tekort aan mankracht ("gemis aan voldoende personeel"), mede veroorzaakt door de Arbeitseinsatz waarbij Nederlandse mannen werden gedwongen in Duitsland te werken.

Dit document is een treffend voorbeeld van hoe de schaarste tijdens de laatste oorlogsjaren leidde tot gedwongen efficiëntie en versobering binnen het civiele overheidsapparaat. Het Marktwezen (gevestigd aan de Jan van Galenstraat, de locatie van de Centrale Markthal) en het Gemeentegiro waren essentiële diensten die ondanks de bezetting bleven functioneren voor de voedselvoorziening en het geldverkeer in de stad. C. Gemeente Amsterdam Marktwezen