Dienstbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam. 8 maart 1944. Gemeente Amsterdam, Afdeling Arbeidszaken. Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratiën van de gemeente. [Stempel linksboven:] No 84/41/1
[Stempel/Handgeschreven midden boven:] M.1944 11/4

GEMEENTE AMSTERDAM

Afd. Arbeidszaken, Raadhuis.
No. 62/4 A.V. 1943.
Onderwerp: Loongegevens Z.W., O.W. enz. over 1943.

[Handgeschreven aantekeningen rechtsboven:]
mr. H. Van Bueren
Map stamboom?
zie punt 4

Amsterdam, 8 Maart 1944.

Ter vaststelling van de ingevolge de Ziektewet, het Ziekenfondsenbesluit en de Kinderbijslagwet verschuldigde premiën over 1943 en in verband met de jaarlijksche verzameling van loongegevens ingevolge de Ongevallenwet 1921 ten behoeve van de loonstatistiek, verzoek ik U bijgaande lijsten nauwkeurig in te vullen en zoo spoedig mogelijk doch uiterlijk vóór 1 April a.s. terug te zenden aan de Afdeeling Arbeidszaken ter Gemeentesecretarie, per adres: Kamer 192, Raadhuis.

Hierbij dienen de volgende regelen in acht te worden genomen.

1. Mannelijk en vrouwelijk personeel en verdere splitsing in categoriën.
De opgaven moeten gesplitst zijn in mannelijk en vrouwelijk personeel, waarbij tevens er op gelet dient te worden, dat Ambtenaren en Werklieden op de voor elk bestemde lijsten worden opgenomen.
Aan het hoofd van de lijst wordt aangegeven voor welke categorie en voor welk bedrijfsnummer in den zin der Ongevallenwet 1921 de lijst geldt.

2. Algemeene aanwijzingen.
De lijsten dienen alleen voor dat gedeelte van het personeel, voor hetwelk geen stamkaarten behoeven te worden ingezonden en hetwelk van Uw tak van dienst in 1943 loon heeft ontvangen.
Dit personeel omvat dus:
a. Arbeidscontractanten ex art. 1d Ambtenarenreglement en arbeidscontractanten ex art. 1 Werkliedenreglement, voor zoover zij niet op stamkaart zijn gebracht;
b. ander personeel, voor hetwelk geen stamkaarten zijn aangelegd, inclusief volontairs.
Bij wijze van werkverschaffing tewerkgestelden (onder wie ook begrepen de tewerkgestelde „intellectueelen”), blijven bij deze loonopgave buiten beschouwing.

3. Wijziging in aanstelling.
De loongegevens op deze lijsten mogen in geen geval ook op een stamkaart voorkomen.
Indien voor een deel der hierbedoelde personen stamkaarten zijn aangelegd, omdat zij in den loop van 1943 een vaste of tijdelijke aanstelling hebben gekregen, of tewerkgesteld zijn als arbeidscontractant naar burgerlijk recht, voor werkzaamheden van (voortdurenden) bijzonderen aard (afgekort A.B.R.W.v.a.), wordt in de kolom „Opmerkingen” aangeteekend, dat een stamkaart is aangelegd.
Omgekeerd moet, indien een vaste of tijdelijke aanstelling of tewerkstelling op arbeidscontract voor werkzaamheden van bijzonderen aard, is gevolgd door een tewerkstelling als arbeidscontractant voor werkzaamheden van zeer tijdelijken aard, in de kolom „Opmerkingen” de aanduiding worden geplaatst: „Zie stamkaart”, ook indien de vorige aanstelling bij een anderen tak van dienst heeft plaats gehad, alsdan met aanduiding van dien dienst.

4. Invulling der lijsten.
De invulling der lijsten geschiedt nominatief, behoudens in het geval, voorzien sub 5 en sub 8. De adressen worden weggelaten. In de kolom „loon” of „salaris” wordt de voor de betrekking vastgestelde bezoldiging ingevuld, eventueel vermeerderd met vergoeding voor overwerk, vacantiebons e.d. en eventueel verminderd met de 3% ongehuwdenkorting.
De betalingen wegens:
a. 6% duurtetoeslag,
b. gratificaties,
c. ziekengeld en
d. kindertoeslag,
worden respectievelijk in de kolommen 5, 6, 7 en 8 ingevuld.

Aan Heeren Hoofden van Diensten,
Bedrijven en Administratiën.

Stadsdrukkerij Amsterdam 5880-2-44-200 Dit document is een administratieve instructie van de gemeente Amsterdam betreffende de loonadministratie over het oorlogsjaar 1943. De kernpunten zijn:

• Doel: Het verzamelen van gegevens voor de berekening van premies voor de Ziektewet, het Ziekenfondsenbesluit, de Kinderbijslagwet en de Ongevallenwet 1921.
• Classificatie: Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen, en tussen 'Ambtenaren' en 'Werklieden'.
• Specifieke uitsluitingen: Personeel in de 'werkverschaffing' (inclusief tewerkgestelde intellectuelen) valt buiten deze specifieke opgave.
• Financiële componenten: De instructie geeft aan hoe bruto loon berekend moet worden, inclusief overwerk en toeslagen (zoals de 6% duurtetoeslag), maar gecorrigeerd voor de "3% ongehuwdenkorting".
• Termijn: De gegevens moesten uiterlijk 1 april 1944 ingediend zijn. Het document dateert van maart 1944, een periode waarin Nederland bezet was door nazi-Duitsland. Desondanks bleef de gemeentelijke bureaucratie in Amsterdam grotendeels functioneren volgens de geldende Nederlandse wetgeving (zoals de Ongevallenwet van 1921).

Opvallend is de vermelding van de „intellectueelen” in de werkverschaffing. Tijdens de crisisjaren en de bezetting werden werkloze academici en kantoorpersoneel vaak ingezet bij publieke werken of administratieve projecten om hen uit de reguliere werkloosheidsstatistieken te houden en een inkomen te verschaffen.

De "ongehuwdenkorting" en de "duurtetoeslag" weerspiegelen het fiscale en economische beleid van die tijd. De duurtetoeslag was een compensatie voor de stijgende prijzen van levensonderhoud tijdens de oorlogsjaren. De handgeschreven namen en opmerkingen duiden op de verwerking van dit document door specifieke ambtenaren (mogelijk mr. H. van Bueren) binnen de gemeentelijke hiërarchie.