Dienstverslag / Rapport van controle. [Handgeschreven in blauw/paars:] № 20/8/28 [Stempel:] M. 1944

R A P P O R T .

Op Vrijdag 28 April 1944, is door mij, controleur Boon, gecontroleerd op de dagmarkten en in het stadsdeel de Jordaan.
Des namiddags te ongeveer 4 uur, constateerde ik, dat een vrouw in de Ten Katestraat hoek Kinkerstraat, sprot-filet te koop aanbood. Deze vrouw heb ik staande gehouden, ~~zei~~ [met rood verbeterd naar: zij] gaf mij op te zijn genaamd: ANTJE TROMPÉ, geboren te Amsterdam 22 Mei 1891, huisvrouw en wonende Egelantiersgracht 167/II te Amsterdam, ~~zei~~ [met rood verbeterd naar: zij] verklaarde als volgt: "Ik heb geen toestemming om hier mijn handel te verkoopen of te koop aan te bieden, doch probeer het, daar ik voor mijn gezin moet zorgen en geen andere bron van inkomsten heb. Dit is de eerste maal dat ik met handel uitgegaan ben. Deze handel (sprot filet) verkoop ik voor ƒ0.70 per pakje (klein half ons). Van wien ik ze gekocht heb kan ik U niet verklaren."
Deze vrouw is door mij mede genomen naar de Bellamystraat, waar de visch verkoop plaats heeft. In overleg met Den Heer Wolf, die mij mededeelde, dat de vrouw die ik bij mij had geen onbekende van hem was, heb ik de sprot filet laten verkoopen voor ƒ0.13 per pakje. Ongeveer 100 pakjes sprot filet had ~~zei~~ [met rood verbeterd naar: zij] bij zich. Nadat ~~zei~~ [met rood verbeterd naar: zij] uitverkocht was heb ik haar medegedeeld, dat ik geen Proces-verbaal zou opmaken, doch ingeval ik haar weer met handel aantrof dit door mij inbeslag genomen zou worden en Proces-verbaal opgemaakt ~~waard~~ werd.

Den Heer Inspecteur van het Marktwezen.

Amsterdam 1 Mei 1944
controleur,
[Handgeschreven handtekening: J.P.N. Boon]
J.P.N. Boon.

[Marginale aantekeningen rechtsonder:]
gezien
1-5-44
de Haan * Taal en spelling: Het document hanteert de toen geldende spelling (bijv. "visch", "verkoopen"). Opvallend zijn de herhaalde typefouten waarbij "zij" als "zei" is getypt; deze zijn met rode inkt gecorrigeerd. De zin "opgemaakt waard werd" bevat een doorgehaalde verschrijving.
* Inhoud: Het rapport beschrijft de aanhouding van een 52-jarige vrouw die illegaal sprot-filet verkocht op straat. De prijzen in het rapport geven een inkijk in de economie van die tijd: zij vroeg ƒ0,70 per pakje, terwijl de "officiële" of gecontroleerde prijs via de vishandel in de Bellamystraat op ƒ0,13 werd gesteld. Dit illustreert de enorme marges in de illegale handel/zwarte markt tijdens de bezetting.
* Handhaving: Hoewel er sprake is van een overtreding, toont de controleur enige clementie ("geen Proces-verbaal"). Dit gebeurt nadat een bekende (Dhr. Wolf) voor haar instaat en de handel alsnog tegen gereguleerde prijzen is verkocht. De vrouw voert armoede en gezinszorg aan als motief. Dit document stamt uit de late fase van de Duitse bezetting van Nederland (voorjaar 1944). Voedseldistributie was strikt gereguleerd via een bonnensysteem en officiële marktprijzen. Vanwege de toenemende schaarste bloeide de illegale straathandel op, vooral in volksbuurten zoals de Jordaan en de Kinkerbuurt. De Dienst van het Marktwezen had de taak om toe te zien op eerlijke handel en prijsbeheersing. Het document toont de dagelijkse strijd om te overleven voor Amsterdammers uit de arbeidersklasse en de soms ambivalente rol van Nederlandse ambtenaren die moesten handhaven in een crisissituatie. J.P.N. Boon Marktwezen