J. Pietersma

Bijlage bij een brief ("Staat van Dienst").

Dit document is een officiële staat van dienst van twee personeelsleden in tijdelijke dienst bij de gemeente Amsterdam. De tabel bevat de volgende gegevens: * **Persoonsgegevens:** Namen, geboortedata en woonadressen (beiden in Amsterdam: de Reyer Anslostraat in Oud-West en de Ceintuurbaan in de Pijp). * **Aanstelling:** Beiden zijn op exact dezelfde datum, 18 augustus 1942, in tijdelijke dienst getreden. * **Gedrag:** Onder "Aanteekeningen" staat vermeld dat beiden "geen straf" hebben, wat wijst op een blanco disciplinair dossier binnen de gemeentelijke organisatie. * **Opmaak:** Het betreft een getypte doorslag op dun papier, typerend voor de administratieve verslaglegging in die periode.

Getypte ambtelijke brief (doorslag/minuut).

* **Administratieve procedure:** De brief is een formele kennisgeving van een personeelsbesluit. De directeur van een gemeentelijke dienst schorst twee tijdelijke controleurs en vraagt de verantwoordelijke wethouder om formele goedkeuring van dit besluit. * **Bureaucratie:** Het gebruik van kenmerken (8a/70/2 M.), de hiërarchische toon ("heb ik de eer U te doen toekomen", "beleefd verzoek") en de handgeschreven instructies voor de interne route van het document ("ter kennisneming", "retour hoofdkantoor") zijn typerend voor de ambtelijke werkwijze van die tijd. * **Toestand document:** Het betreft een doorslag op dun papier. De handgeschreven opmerking bovenaan met de datum 23/12 lijkt ouder dan de getypte datum van 29 december, wat kan duiden op een voorbereidend proces of een fout in de datering. ---

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Kernboodschap:** De brief betreft een formele aanvraag tot goedkeuring van de schorsing van twee ambtenaren: J. Pietersma en H. de Vries. Zij waren werkzaam als "contrôleurs in tijdelijken dienst". * **Stijl:** Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("heb ik de eer U te doen toekomen", "benevens", "goedkeuring hieraan te willen hechten"). Dit is kenmerkend voor de correspondentie tussen verschillende niveaus binnen een gemeentelijk apparaat in de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** De brief is zakelijk en kort; de feitelijke besluitvorming bevindt zich in de genoemde bijlagen (die hier ontbreken). De term "Alhier" onder de adressering geeft aan dat de brief binnen dezelfde gemeente wordt verstuurd.

Afschrift van een officieel besluit (tuchtmaatregel).

* **Inhoud:** Het document betreft een disciplinaire straf voor een ambtenaar van de Amsterdamse marktdienst. De betreffende contrôleur, J. Pietersma, heeft zijn surveillanceplicht verzaakt door gedurende twintig minuten in de portiersloge te verblijven in plaats van op het terrein te patrouilleren. * **Strafmaat:** De straf is relatief licht: een schorsing van één dag met inhouding van salaris over die dag. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar het rapport van de directeur zelf, een verhoor van de betrokkene en de artikelen 47 en 48 van het destijds geldende Ambtenarenreglement. * **Vorm:** Het is een "afschrift" (kopie), wat destijds gebruikelijk was voor het personeelsdossier of de administratie van de betrokken afdeling. De authenticiteit wordt bevestigd door het ronde dienststempel en de "voor copy conform" handtekening.

Dienstbrief / Disciplinaire maatregel.

Dit document is een officiële berisping en aankondiging van een disciplinaire straf tegen een ambtenaar (contrôleur) van het Amsterdamse Marktwezen. De toon is streng en formeel, kenmerkend voor de ambtelijke hiërarchie van die tijd (gebruik van "gij" en "U", en de kwalificatie "misdragen"). De specifieke overtreding betreft een plichtsverzuim van slechts 20 minuten (tussen 3:00 en 3:20 's nachts), waarbij de ambtenaar in de portiersloge verbleef in plaats van te surveilleren op het marktterrein. De straf—één dag schorsing zonder loon—is naar moderne maatstaven zwaar voor een dergelijk kortstondig vergrijp, wat duidt op een zeer strikt regime binnen de gemeentelijke dienst tijdens de oorlogsjaren. De handgeschreven aantekening onderaan lijkt een interne verwijzing naar een ander document of een verklaring van een collega (mogelijk ene 'de Vries'), wat waarschijnlijk de aanleiding of het bewijs voor de strafmaatregel vormde.

Handgeschreven ambtelijk of organisatorisch briefje/memo.

Het document is een korte instructie of een voorstel voor het uitbreiden van een lijst met functionarissen, in dit geval "controleurs". De schrijver (geparafeerd met JvB) vraagt zich af of alle genoemde personen vrijwilligers zijn ("Alle leden pers. vrijwilligers?"). Dit wijst op een administratieve afweging over de status van de medewerkers. De tekst is functioneel en direct. De aanwezigheid van rode markeringen bij de namen suggereert dat de instructie is opgevolgd of dat de namen zijn geverifieerd door een tweede persoon.

Getypte brief of ambtelijk schrijven (fragment).

* **Inhoud:** Het document is een formeel verzoek van een directeur aan een niet nader genoemde ontvanger ("U"). Het doel is om de aanstelling van twee personen (J. Pietersma en J.W. de Vos) als ambtenaar formeel te regelen. * **Kernpunt:** Zonder een officiële aanstelling ("commissie") kunnen deze personen hun functie niet naar behoren uitoefenen. Er wordt aangedrongen op spoed bij het voorleggen van deze zaak aan de Hoofdcommissaris van Politie. * **Details:** J.W. de Vos wordt specifiek gelinkt aan de "hulp-politie". Beide mannen zijn 29 of 30 jaar oud (indien we uitgaan van een datum rond 1945-1946) en woonachtig in Amsterdam. * **Stijl:** De taal is formeel en ambtelijk ("moge ik er bij U op aandringen", "aanhangig gemaakt").

Administratieve lijst (salarislijst).

* **Administratieve systematiek:** De lijst is een overzicht van jaarinkomens van ambtenaren, gebaseerd op de "stamkaarten" (personeelskaarten). De bedragen variëren sterk, van f 56,32 (waarschijnlijk een deeltijdfunctie of aanstelling voor korte duur) tot f 6653,70 (S. Sieswerda, vermoedelijk een hoge functionaris). * **Annotaties:** * **Vinkjes ($\checkmark$):** Waarschijnlijk ter controle van de overboeking of verificatie tegen de stamkaart. * **De letter 'F':** Zoals onderaan vermeld, duidt dit op een inhouding voor de "inkoop pensioen tijdelijke diensttijd". Dit betekent dat de betreffende ambtenaar een deel van zijn salaris heeft afgestaan om eerdere tijdelijke jaren mee te laten tellen voor de pensioenopbouw. * **Accolades:** Bij Cobussen/Dogger en Victor lijken bedragen samengevoegd of gecorrigeerd te zijn. * **Correcties:** Bij P. Plakké en J.A. Victor zijn de bedragen doorgestreept en vervangen door nieuwe waarden, wat wijst op een actieve controle tijdens het opmaken van de lijst.

Administratieve salarislijst.

Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

* **Inhoud:** De burgemeester van Amsterdam verzoekt om de definitieve vrijstelling van vier ambtenaren van de Dienst van het Marktwezen voor hun dienst bij de Vrijwillige Hulppolitie. Eerder was er al een tijdelijke vrijstelling verleend, maar de gemeente claimt dat deze mannen onmisbaar zijn voor de eigen gemeentelijke diensten. * **Genoemde personen en locaties:** * **J. Pietersma, J. de Vos, H. de Vries, A.H. Bijland:** Ambtenaren die blijkbaar dubbele functies bekleedden of opgeroepen waren voor politietaken. * **Grüne Polizei (Mairitskade):** De Mauritskade in Amsterdam was een beruchte kazerne van de Ordnungspolizei. * **Districtshuis N.S.B. (J.W. Brouwersplein):** Het huidige Concertgebouwplein, waar tijdens de bezetting belangrijke NSB-instellingen gevestigd waren. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend namens burgemeester Edward Voûte door de gemeentesecretaris J.F. Franken. Beiden waren tijdens de bezetting collaborateurs.

Getuigenverklaring / Rapport van bevindingen.

Dit document is een officiële getuigenverklaring van contrôleur J. Pietersma. Het is opgesteld als bijlage bij een rapportage aan het Amsterdamse gemeentebestuur (de Wethouder voor de Levensmiddelen). De kern van de verklaring is een verslag van de gebeurtenissen tijdens een nachtdienst op de Centrale Markt. Er worden twee specifieke incidenten beschreven: 1. Een bedrijfsongeval waarbij een hondenwacht (nachtwaker) werd gebeten door zijn eigen diensthond nabij de urinoirs. 2. Verdachte geluiden ("geritsel") op het marktterrein, wat leidde tot een extra inspectieronde door collega's Smit en De Vries. De verklaring dient waarschijnlijk om de aanwezigheid en acties van het personeel op specifieke tijdstippen te verantwoorden, mogelijk omdat Chef Blom in zijn eerdere rapport (genoemd in de tekst) onregelmatigheden had geconstateerd of omdat er die nacht iets was voorgevallen (zoals diefstal of zwarte handel) dat nader onderzoek behoefde.

Ziekteverzuimformulier (Kopie-exemplaar voor de administratie).

Dit document is een officiële ziektemelding van een gemeenteambtenaar in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende administratieve details: * **Persoonsgegevens:** J. Pietersma, geboren in 1916, was ten tijde van de melding 26 of 27 jaar oud. Hij werkte als 'contrôleur' bij het Marktwezen. * **Administratieve classificatie:** De man was een ambtenaar in vaste dienst ("vasten en vollen dienst") en viel onder salarisgroep II. * **Medische controle:** De melding is gericht aan Dr. J.P. Hofs, de controlerend gemeente-arts. Dit wijst op het strikte toezicht op ziekteverzuim binnen het ambtelijk apparaat. * **Codering:** De paarse stempel "No. 8^a/g/5 M. 1943 20/1" duidt op een registratiesysteem waarbij 20/1 waarschijnlijk verwijst naar de datum van registratie (20 januari).

Melding van ziekteverzuim (kopie voor de administratie).

* **Persoonsgegevens:** Het betreft de 26-jarige J. Pietersma (geboren 19 oktober 1916). Hij is werkzaam als controleur bij de Dienst van het Marktwezen onder personeelsnummer 8004. * **Dienstverband:** Hij is aangesteld als ambtenaar in tijdelijke, volledige dienst. Zijn salaris is ingedeeld in groep II. * **Woonadres:** Het adres Graaf Florisstraat 14-II bevindt zich in Amsterdam-West. De aanduiding "Inwonend" op het formulier kan in deze administratieve context duiden op kostgangerschap of een specifieke verblijfstatus binnen de gemeente. * **Verzuimhistorie:** Dit is de tweede keer in het kalenderjaar 1943 dat de betrokkene zich ziek meldt. * **Medische instantie:** De melding is gericht aan Dr. J.P. Hofstee, de controlerend gemeentearts die belast was met het verifiëren van ziektegevallen onder het stadspersoneel.

Getypte brief (doorslag of kopie).

Het document is een formeel-administratief schrijven tussen twee gemeentelijke instanties in dezelfde stad (aangeduid met "Alhier"). De tekst is opgesteld in de zakelijke stijl die gebruikelijk was in de eerste helft van de 20e eeuw, inclusief de toen geldende spelling (bijv. "Afdeeling", "den gewezen ambtenaar"). De kern van de brief is het toesturen van een wettelijk verplichte kennisgeving betreffende een oud-medewerker, J. Pietersma. Er wordt expliciet verwezen naar Artikel 21 van het Koninklijk Besluit van 28 november 1919 (Staatsblad 791), dat handelt over de pensioenen en sociale voorzieningen voor burgerlijke ambtenaren. De brief dient om de administratie van sociale verzekeringen en uitbetalingen up-to-date te houden. Tevens wordt er gerefereerd aan een eerdere casus uit 1942 (C.L. Buenting) om de continuïteit van de informatievoorziening aan te tonen.

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

* **Administratieve continuïteit:** Het document getuigt van de voortgang van de reguliere bureaucratie tijdens de bezetting. Ondanks de datum (5 september 1944, bekend als 'Dolle Dinsdag'), waarin grote verwarring heerste over de naderende bevrijding, werden administratieve stukken over pensioenen of sociale verzekeringen van ambtenaren gewoon afgehandeld. * **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven voor een formele kennisgeving betreffende J. Pietersma, een voormalig ambtenaar. Er wordt verwezen naar een wettelijk kader uit 1919 (Staatsblad 791) dat betrekking heeft op sociale voorzieningen of pensioenrechten. * **Personen:** Naast de genoemde J. Pietersma wordt ook een zekere C.L. Buenting vermeld als referentiegeval uit 1942. * **Locatie:** De term "Alhier" duidt erop dat zowel de afzender als de ontvanger zich in dezelfde gemeente bevinden, waarbij de ontvanger kantoor houdt in het Raadhuis.

Officieel ziektemeldingsformulier (formulier voor ziekteverzuim).

* **Persoonsgegevens:** Het betreft de heer J. Pietersma, geboren op 19 oktober 1916. Hij is ten tijde van de melding 27 jaar oud. Hij woont aan de Graaf Floriszstraat 14-III in Amsterdam. * **Dienstverband:** Pietersma is werkzaam als "Contrôleur" (personeelsnummer 8004) bij de gemeentelijke dienst van het Marktwezen. Hij heeft de status van ambtenaar (klasse IA) in tijdelijke, volledige dienst en valt in salarisgroep II. * **Ziekteverloop:** Dit is zijn tweede ziektemelding in het kalenderjaar 1944. De ziekteperiode vangt aan op 28 januari 1944. * **Administratief proces:** Dit document is een doorslag (COPIE) van de melding die is verzonden naar de controlerend gemeente-arts, Dr. J.P. Hofstee. Het stempel "M. 1944" duidt op de jaarregistratie van de betreffende dienst.

Doorslag van een ambtelijke brief.

De brief betreft de administratieve afhandeling van het ontslag van een ambtenaar, de heer J. Pietersma, die werkzaam was als 'controleur' en tevens was aangesteld als 'buitengewoon veldwachter'. Omdat Pietersma per 1 juli 1944 ontslag heeft genomen uit de gemeentedienst, worden zijn officiële aanstellingsbescheiden en zijn dienstpenning (nummer 325) geretourneerd aan de Politie-President. Opmerkelijk is het verzoek om het bedrag dat destijds voor de penning is betaald (waarschijnlijk een borg of leges), terug te storten op de rekening van de betreffende gemeentelijke dienst bij het Gemeentelijk Girokantoor (rekening 76). De toon is strikt formeel en bureaucratisch.

Getypte namenlijst met handgeschreven kanttekeningen en berekeningen.

* **Inhoud:** Het document bevat een lijst van 33 personen met hun adressen in Amsterdam. Bijna alle adressen zijn voorzien van een etagenummer (bijv. II voor de tweede verdieping, 'hs' voor huis/begane grond). * **Wijzigingen:** Er is één handmatige correctie bij de naam H. Steenbeek. Zijn adres is gewijzigd van de Pieter Lastmankade naar de Leimuidenstraat. Tevens is de toevoeging "v/an Fries" (mogelijk 'van Fries' of een verwijzing naar een herkomst) genoteerd. * **Financieel:** De handgeschreven berekening onderaan duidt op een administratieve afhandeling waarbij f 0.40 per persoon in rekening werd gebracht (totaal f 13.20 voor 33 personen). Dit zou kunnen wijzen op een vergoeding voor distributie, leges voor een vergunning, of een specifieke belasting. * **Geografie:** De genoemde straten (Postjeskade, Warmondstraat, Orteliusstraat, etc.) bevinden zich voornamelijk in Amsterdam-West en Zuid.

Dienstbrief (getypt).

In dit schrijven reageert de Directeur van het Marktwezen op een verzoek van de burgemeester om personeel beschikbaar te stellen voor koeriersdiensten ("overbrengen van berichten"). De directeur wijst drie controleurs van de Centrale Markt (C.M.) aan: J. Pietersma, J.W. de Vos en H. de Vries. Er worden echter twee belangrijke kanttekeningen geplaatst die typerend zijn voor de bureaucratische realiteit in oorlogstijd: 1. **Personeelstekort door prioriteitstelling:** De Voedselvoorziening is de kerntaak van de dienst en mag niet in gevaar komen. 2. **Logistieke gebreken:** Er is een nijpend gebrek aan deugdelijk vervoer. De "slechte toestand" van de dienstrijwielen (waarschijnlijk door gebrek aan rubberbanden en onderdelen) maakt de inzetbaarheid van de koeriers onzeker.

Ambtelijke correspondentie (brief/memorandum).

Dit document betreft de logistieke voorbereidingen van de gemeente Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. In reactie op een circulaire van de burgemeester wijst een directeur drie ambtenaren (controleurs) aan die ingezet kunnen worden als koerier voor het overbrengen van berichten. **Belangrijke elementen in de tekst:** * **Prioriteit:** De afzender maakt een voorbehoud: de inzetbaarheid van deze mannen is ondergeschikt aan de taken voor de **Voedselvoorziening**. Dit geeft aan dat de continuïteit van de voedseldistributie, die in 1944 al onder grote druk stond, prioriteit had boven andere administratieve taken. * **Gebrek aan vervoer:** De opmerking over de "slechte toestand waarin de dienstrijwielen verkeeren" is typerend voor de late oorlogsjaren. Door vorderingen door de bezetter en een totaal gebrek aan rubber (banden) en reserveonderdelen was zelfs een fiets een schaars en onbetrouwbaar goed geworden. * **Personeel:** De handgeschreven namen onderaan identificeren drie specifieke Amsterdammers (J. Pietersma, J.W. de Vos en H. de Vries) met hun geboortedata en adressen. De afkorting "C.M." bij hun functie 'controleur' staat waarschijnlijk voor **Crisis Maatregelen** (onderdeel van de distributieorganisatie).

Handgeschreven controlebewijs/verklaring.

* **Inhoud:** Het document is een officieel verslag van een gewichtscontrole. Controleur Joh Pietersma heeft de administratie en voorraad van visventer A. Proost gecontroleerd. Hierbij is vastgesteld dat de ingekochte hoeveelheid vis (100 kg) exact overeenkomt met de uitgewogen hoeveelheid voor verkoop. * **Schrifttype:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift. Opvallend is de correctie in de eerste regel, waarbij "morgen" is doorgehaald en vervangen door "middag", wat duidt op een behoefte aan administratieve nauwkeurigheid. * **Terminologie:** * **"Turven":** Het bijhouden van aantallen of gewichten door middel van streepjes. Dit suggereert dat de controleur fysiek aanwezig was tijdens het weegproces. * **"Vischventer":** De destijds gangbare spelling voor een visboer die langs de deuren ging. * **"Accord bevonden":** Oude spelling voor "akkoord bevonden", wat betekent dat de boekhouding sluitend is bevonden. * **Annotaties:** Linksonder staat de aantekening "Gezien 25/4" met een paraaf, wat wijst op een tweede controle of goedkeuring door een hoofden- of administratiekantoor. Het cijfer "8" rechtsonder is vermoedelijk een paginerings- of archiefnummer.

# TRANSCRIPTIE J. Pieterman; geb. 19 - 10 - 1906 adres: Reyer Anslo str 2 ho. in tijdel. dienst sinds 18-8-1942 — geen straf

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtelijke correspondentie / Strafrapport. * **Datum:** 3 september 1941. * **Locatie:** Amsterdam (A’dam). * **Betrokkene:** J. v. d. Chr. Pietersman (wonende M. J. Trompstraat 2-II). * **Instanties:** Centrale Markt (C.M.), Wethouder van Handel en Markten (W. h. M.), Sicherheitsdienst (SD), Deutsche Wehrmacht (D.W.). * **Kenmerk:** 11/50/4 M (roo...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Afschrift van een officieel besluit (tuchtmaatregel). * **Datum:** 29 december 1942. * **Instelling:** Dienst van het Marktwezen, Amsterdam. * **Betrokkene:** J. Pietersma (geboren 19 oktober 1916), contrôleur in tijdelijke dienst. * **Kenmerken:** Getypte tekst op papier, voorzien van een officieel stempel van het Marktwezen Amsterdam en een handges...

# TRANSCRIPTIE No. 77/50/2 M.1941 29/8 M.H. Trompstraat 2 III R A P P O R T . In aansluiting van mijn rapport van 25 Augustus 1941, betreffende de zaak Pieterman (pers C de Jong) deel ik U het navolgende mede: De knecht van grossier Nooij genaamd E. Cohen heeft op verzoek van Pieterman, daar deze geen tijd meer had, omrede hij naar de veiling moest, voren omschre...

# TRANSCRIPTIE Bijlage II. Behoort bij brief no. 8a/70/1 M. d.d. 8 December 1942 aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen en den Gemeentelijken Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden. Heden, 2 December 1942 hoorden wij den contrôleur J. Pietersma, geboren 19 October 1916, wonende Reyer Anslosstraat 2 boven, dienstdoende op de Centrale Mark...