en een niet nader genoemde directeur ("dir.").

Ambtelijke correspondentie (concept of doorslag van een brief).

* **Inhoud:** De brief is een reactie op een verzoek van de gemeentesecretaris van Leiden. Leiden wilde blijkbaar informatie over de lokale regelgeving in Schijndel met betrekking tot inspectiekosten (keurloonen) voor vis. * **Kernboodschap:** De schrijver deelt mede dat de gemeente Schijndel geen verordening heeft voor het heffen van keurloonen op vis en deze kosten dus ook niet in rekening brengt. * **Advies:** Aan het eind van de brief wordt gesuggereerd om de correspondentie van Leiden ook door te sturen naar de directeur van de Gemeentelijke Keuringsdienst. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de formele ambtelijke stijl van het begin van de 20e eeuw (bijv. "den Secretaris", "heb ik de eer u mede te deelen").

Brief / Verzoekschrift

In deze brief verzoekt J.L. van Gelder om teruggave van het betaalde geld voor zijn ventvergunning. De brief is geschreven in een formele, enigszins nederige toon die gebruikelijk was voor correspondentie met instanties in die tijd. De belangrijkste argumenten voor zijn verzoek zijn: 1. **Niet-gebruik:** Hij heeft de vergunning het afgelopen jaar helemaal niet gebruikt. 2. **Financiële nood:** Hij ontvangt reeds "steun", wat wijst op een gebrek aan eigen inkomsten. 3. **Medische ongeschiktheid:** Vanwege zijn leeftijd (bijna 63) en gezondheidsklachten is hij fysiek niet meer in staat om met een kar te venten. Hij verwijst hiervoor naar keuringen door de G.D. (Gemeentelijke Geneeskundige Dienst). Opvallend zijn de rode onderstrepingen in het document, vermoedelijk aangebracht door een ambtenaar bij het Marktwezen om de kern van de aanvraag te markeren: de periode van niet-gebruik, de wens tot terugbetaling en de sociaaleconomische status ("steun").

Extract uit het Boek der Besluiten van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam.

Dit document is een officieel besluit van het Amsterdamse college van Burgemeester en Wethouders (B&W) uit de zomer van 1939. Het betreft een opdrachtverstrekking aan een aannemer genaamd B. Wardenaar. De kern van het besluit is de verbouwing van bestaande kantoorruimtes op de Centrale Markt tot werkplaatsen voor sigarenmakers. Enkele opvallende administratieve details: * **Kosten:** De verbouwing is begroot op 1.970 gulden, wat voor die tijd een aanzienlijk bedrag was voor een interne verbouwing. * **Procedure:** Het voorstel wordt gedaan door de Wethouder voor Openbare Gezondheid (waarschijnlijk als vervanger voor zijn collega van Publieke Werken). Dit duidt op de formele hiërarchie en vervangingsregelingen binnen het stadsbestuur. * **Distributie:** Onderaan is te zien hoe breed dergelijke besluiten werden verspreid binnen de gemeentelijke organisatie (o.a. Financiën, Belastingen en de afdeling Levensmiddelen).

Document

Dit document is een officieel besluit van het Amsterdamse gemeentebestuur uit 1933 om een proef te starten met een wekelijkse automarkt op het Amstelveld. De belangrijkste punten zijn: * **De Proef:** De automarkt vindt plaats op vrijdagen en start op 3 maart 1933. * **Ruimtegebruik:** Vanwege de aard van de handelswaar (auto's) worden de standplaatsen aanzienlijk groter gemaakt dan gebruikelijk: 10 bij 2 meter, in tegenstelling tot de standaard 3 bij 2 meter op andere markten. * **Regelgeving:** Om dit mogelijk te maken, wordt de bestaande marktverordening (art. 4) aangepast. * **Besluitvorming:** Het besluit steunt op adviezen van zowel de Directeur van het Marktwezen als de Hoofdcommissaris van Politie, wat duidt op aandacht voor zowel economische organisatie als openbare orde.

Administratieve notitie of memorandum, vermoedelijk afkomstig van een gemeentelijke instantie (mogelijk de Dienst der Gemeentelijke Markten).

Het document betreft een verzoek tot vroegtijdige beëindiging van een huurcontract vanwege de gewijzigde omstandigheden door de oorlogsdreiging. De huurder, H. J. G. Wubben, huurde Hal 27 (en extra grond) aan de Groenteweg in Den Haag voor een bedrag van f 1450,- per jaar. De kernpunten zijn: 1. **Reden van wijziging:** Vanwege de "mob." (mobilisatie) is het pakhuis feitelijk gesloten en wordt het vanaf 1 september 1939 alleen nog als bergplaats gebruikt. 2. **Administratieve status:** De directeur heeft besloten dit te noteren. 3. **Financiële afwikkeling:** De huur is tot en met augustus 1939 volledig betaald. 4. **Voorgestelde actie:** Er wordt een officieel voorstel gedaan aan het college van Burgemeester en Wethouders (B.W.) om het contract, dat oorspronkelijk tot 31 maart 1940 zou lopen, per 1 september 1939 te ontbinden.

Ambtsbrief/Memorandum.

Dit document is een ambtelijk schrijven waarin wordt gepleit voor een gedeeltelijke kwijtschelding van marktgeld voor een marktkoopman genaamd S. Pront. De reden hiervoor is zijn mobilisatie in het leger. * **Financiële details:** Pront had een jaarcontract van 500 gulden. Hij betaalde per termijn 41,67 gulden. Omdat hij vanaf september niet meer op de markt kan staan, stelt de directeur voor om hem alleen te laten betalen voor de acht maanden dat hij wel aanwezig was (januari t/m augustus). Hierbij wordt een gunstiger tarief van 50 gulden per maand gerekend in plaats van het doorlopende jaarbedrag, waardoor hij in totaal 400 gulden zou betalen en 100 gulden wordt kwijtgescholden. * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar "artikel 10 van de Verordening op de heffing van markt-, standplaats - en ventgelden" en het principe van "billijkheid" (redelijkheid). * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is uiterst formeel en hoffelijk ("Hiermede heb ik de eer U te berichten", "Ik moge U beleefd verzoeken"), typerend voor de vooroorlogse ambtelijke correspondentie. Er staat een spelfout in de tekst ("lijk" in plaats van "lijkt"). ---

Getypte onkostendeclaratie / kasoverzicht.

Dit document biedt een gedetailleerd inzicht in de operationele kosten van een organisatie (vermoedelijk een gemeentelijke dienst of groter bedrijf) aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. * **Personen:** De kosten hebben betrekking op de Directeur, Kassier, Hoofdambtenaar, Secretaris en Hoofdopzichter. * **Kostenposten:** De grootste posten zijn de wekelijkse declaraties van de directeur voor "taxi- en representatiekosten". Opvallend zijn de regelmatige ritten van de kassier naar het Girokantoor voor het storten van contant geld. * **Valuta:** De bedragen zijn in Nederlandse guldens (f). De totalen per maand zijn rekenkundig correct gecontroleerd. * **Bijzonderheden:** Er is een kleine post voor "strafporto" (11 oktober), wat duidt op een onvoldoende gefrankeerd poststuk.

Officieel rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen).

* **Incident:** De 18-jarige knecht Hendrik Lurks heeft f 1,50 (anderhalve gulden) gestolen uit de kas van zijn werkgever, grossier Beugel, in de markthal. * **Gevolgen:** De dader is op staande voet ontslagen. De werkgever ziet af van strafrechtelijke vervolging (geen aangifte). * **Administratieve afhandeling:** Er is gecontroleerd of de dader een strafblad had bij het 'kaartenkantoor' (de administratie die de toegangsbewijzen voor de markt beheerde). Hij bleek een 'first offender' te zijn op de Centrale Markt. * **Besluitvorming:** De bedrijfschef en directeur besluiten de zaak intern te laten rusten ("Niets verder doen"), maar Lurks wordt effectief op een zwarte lijst gezet: als hij in de toekomst opnieuw een toegangskaart voor de Centrale Markt (C.M.) aanvraagt, moet dit eerst met de directie besproken worden.

Getypte doorslag van een officiële waarschuwingsbrief.

Dit document is een administratieve berisping gericht aan vijf marktkooplieden. De kern van de klacht is dat zij op zaterdag 21 september 1940 hun staanplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam niet op tijd hadden ontruimd. De toon is formeel en gebiedend ("Ik maan U hierbij aan"). Onderaan staan de namen en adressen van de vijf kooplieden die dezelfde brief hebben ontvangen, voorzien van dossiernummers. Opvallend is dat de brief is opgesteld in de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland.

Getypte brief op officieel briefpapier (zonder briefhoofd-logo, maar met kenmerken).

* **Vorm en Stijl:** De brief is kort, zakelijk en formeel. Het taalgebruik is kenmerkend voor de vooroorlogse periode ("noodig ik uit", "te mijnen kantore", "des n.m."). * **Spelling:** Er wordt gebruik gemaakt van de 'y' in plaats van 'ij' (Vrydag, mijnen, zyn), wat in die tijd gebruikelijk was op bepaalde typemachines of als bewuste stijlkeuze, ondanks de toenmalige spellingregels. * **Inhoud:** Het betreft een uitnodiging aan een "Bestuur". Dit suggereert dat de heer Schagen een bestuursfunctie bekleedde (bijv. voorzitter of secretaris) van een vereniging of belangengroep, mogelijk gerelateerd aan de buurt Buitenveldert of de handel. * **Locatie:** Het genoemde adres, Jan van Galenstraat 14, was (en is) het terrein van de Centrale Markthallen in Amsterdam. Dit versterkt het vermoeden dat de afzender de directeur van de Markthallen was. ---

Handgeschreven ambtelijke notitie / briefkopie.

* **Inhoud:** Het document betreft een bevestiging van toegangsverlening tot de Centrale Markt in Amsterdam voor twee specifieke handelaren (tuinders/grossiers). * **Personen:** * **U. Gruivenstuk:** Woonachtig aan de Sluisstraat 60 in Amsterdam. * **B. v. d. Horst:** Gevestigd aan de Lijnderdijk 181 in de Haarlemmermeer. * **M. Stambeek:** De persoon op wiens verzoek de notitie is opgesteld. * **Voorwaarde:** De toegang is niet onvoorwaardelijk; de betrokkenen moeten beschikken over een officiële erkenning als groothandelaar, afgegeven door de "Ned. Gr. en Fruit Centrale". * **Schrifttype:** Een verzorgd maar vlot 20e-eeuws cursief handschrift.

Officiële uitnodiging voor een vergadering van de "Commissie van Advies voor de Markten" (Marktwezen Amsterdam), met uitgebreide handgeschreven kanttekeningen.

* **Context van de notities:** De handgeschreven teksten fungeren als voorbereiding of korte samenvatting van de discussiepunten voor de directeur. Ze tonen de complexe belangenafweging tussen marktkooplieden, de politie (handhaving) en de gemeente. * **Locatie-focus:** Het document draait primair om het **Iepenplein** in Amsterdam-Oost. Er wordt getracht een "clandestiene" markt te formaliseren en tegelijkertijd venten in de directe omgeving aan banden te leggen. * **Specifieke dossiers:** * Er is sprake van verplaatsing van visbakkerijen van de Albert Cuypstraat naar het Iepenplein. * Er wordt gerefereerd aan eerdere plannen uit 1934. * Praktische zaken zoals het gebruik van toilethuisjes op het Amstelveld en verzoeken voor verkoop vanuit een "bloemenauto" komen aan bod. * **Belangrijke namen:** De naam **Abramius** komt meerdere malen voor als opposant of verzoeker, wat duidt op een invloedrijk persoon of belangenbehartiger binnen het Marktwezen destijds. ---

Ambtelijke notitie / intern verzoekschrift betreffende marktvergunningen.

Het document is een ambtelijk rapport over een verzoek van de heer Ch. A. Kruger om zijn vaste standplaats op de markt terug te krijgen. De belangrijkste punten uit het document zijn: * **Historiek:** Kruger had voorheen een vaste plek op de Lindenmarkt (in de wijk rond de Lindenstraat/Goudsche Rijweg in Rotterdam). Hij handelde in groente en fruit. * **Reden van intrekking:** Omdat hij tijdens de wintermaanden zijn standplaats niet bezette, werd zijn vergunning ingetrokken. * **Tussenperiode:** In de zomermaanden verkocht hij zijn waren vanuit een loods en maakte hij incidenteel gebruik van tijdelijke ("losse") plaatsen op dezelfde markt. * **Besluitvorming:** De directeur (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen) laat een onderzoek instellen door een medewerker genaamd Velthuis. Het besluit luidt dat Kruger weer een vaste plaats kan krijgen, mits hij "bona fide" (te goeder trouw) wordt bevonden. De paraaf 'D' suggereert de goedkeuring van de directeur.

Getypte brief (officieel afschrift).

In dit document beklaagt Mevr. A. Harman-Boomgaart zich over een besluit van de Directie van het Marktwezen in Amsterdam. Haar is verboden om nog langer paling te roken en te verkopen op haar vaste marktplaats. De brief is een formeel verzoek aan de directeur van de overkoepelende Nederlandsche Visscherijcentrale om dit verbod ongedaan te maken. De argumentatie van de schrijfster is drieledig: 1. **Historische rechtvaardiging:** Zij oefent dit beroep al 35 jaar uit en is een erkend vakvrouw. 2. **Juridische/Financiële basis:** Zij beschikt over een officiële vergunning van de burgemeester en betaalt huur (100 gulden per jaar) voor de benodigde grond. 3. **Sociale noodzaak:** Het verbod ontneemt haar en haar gezin hun bestaansmiddelen. Zij benadrukt dat zij nog nooit een beroep heeft hoeven doen op de steun van de gemeenschap (sociale zorg) en dit ook in de toekomst wil voorkomen. De brief is een "afschrift", wat betekent dat het een officiële kopie is die is opgeslagen in het archief van de Visscherijcentrale.

Document

Dit document bevat de notulen van een overleg over de transportproblematiek bij de Centrale Markt. De kernpunten zijn: 1. **Samenwerking:** Er wordt aangedrongen op collectief belang boven eigenbelang om het vervoer veilig te stellen. 2. **Brandstofschaarste:** Vanwege een tekort aan benzine worden vrachtwagens omgebouwd om op gasgeneratoren (hout, anthraciet of turf) te rijden. Er is kritiek op eigenaren die liever hun voertuigen verkopen dan ze te laten ombouwen. 3. **Vorderingen:** Er is angst dat de Duitse bezetter (de Wehrmacht) voertuigen in beslag neemt. Voertuigen met gasgeneratoren lijken vooralsnog veilig voor vordering. 4. **Schaarste aan onderdelen:** Naast brandstof is er een groot tekort aan autobanden en worden rijvergunningen beperkt. 5. **Sociale impact:** De inperking van het wagenpark heeft geleid tot werkloosheid onder chauffeurs (27 personen). 6. **Alternatieven:** Er wordt gesproken over de inzet van paardenkracht als alternatief voor gemotoriseerd vervoer.

Verslag van verhoor / ambtelijke verklaring.

* **Toon en houding:** De gehoorde (Wolff) spreekt in een defensieve, ambtelijke toon. Hij ontkent alle beschuldigingen van corruptie of persoonlijke verrijking ("verklaar ik ambtseedig"). Hij schuift de klachten af op de "waanzinnigheid" van het publiek en de chaos van de distributie. * **Kernproblematiek:** Het document schetst een beeld van de enorme spanningen rondom voedselvoorziening tijdens de oorlog. Er is sprake van "wanorde", misbruik van voorrangskaarten en verdenkingen van vriendjespolitiek tussen de vishandelaren en de politie (agenten in burger). * **Logistieke gaten:** Wolff geeft toe dat de controle niet waterdicht is omdat er twee loodsen zijn, wat suggereert dat er ruimte was voor informele handel buiten zijn gezichtsveld om. * **Sociale spanning:** De "Dames Craaybeek" vertegenwoordigen het ontevreden publiek dat de autoriteiten wantrouwt en beschuldigt van het achterhouden van schaarse goederen (vis/aal).

Verslag van een verhoor / getuigenverklaring.

Het document is een verslag van een intern onderzoek naar mogelijke onregelmatigheden bij de visdistributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het verhoor draait om beschuldigingen van corruptie, vriendjespolitiek en diefstal. **Hoofdpunten uit de verklaring van Wolff:** 1. **Publieke onrust:** Er is sprake van onvrede bij het publiek over de lange rijen en het gebruik van 'voorrangskaarten'. Wolff meldt dat sommige mensen dagelijks in de rij staan of zelfs twee keer aansluiten. 2. **Beschuldigingen van de dames Craaybeek:** Deze dames claimen dat agenten vis achteroverdrukken ("vreet ik zelf op"). Wolff ontkent dit ten stelligste en noemt de bewering dat er 4 kg aal uit 4 kisten zou zijn ontvreemd "waanzinnig". 3. **Toezicht in de loodsen:** Wolff geeft toe dat het lastig is om toezicht te houden op twee loodsen tegelijk. Hij erkent dat agenten in burger proberen vis te kopen, maar stelt dat hij hier streng tegen optreedt. 4. **Eigen verbruik:** Wolff geeft toe af en toe (eens per 3-4 weken) vis te kopen via de officiële weg (Frans Visser), maar ontkent illegale praktijken. 5. **Rol van de politie:** Hij prijst Brigadier Maas als een streng en integer officier, maar uit zijn vermoeden dat 'aspiranten' (agenten in opleiding) mogelijk wel vis hebben gekocht, gezien de tassen die zij bij zich droegen.

Document

De kern van deze notitie betreft de logistieke druk tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vanwege een tekort aan transportmiddelen en de strikte eis om spoorwagons zo snel mogelijk te legen (om het spoorwegnet vrij te houden voor militair en civiel transport), was er een gebrek aan reguliere opslagruimte. In overleg met de directeur werd toegestaan om "grove goederen" (bulkgoederen) en "emballage" (leeggoed) tijdelijk op onconventionele plekken op te slaan, waaronder in verkoopruimtes van pakhuizen die op dat moment niet voor publiek geopend waren. De rode kanttekening lijkt een administratieve controle of een reactie van een andere functionaris. Er wordt verwezen naar een specifiek geval (Jan Schoonh.) die blijkbaar huur of belasting moest betalen voor een ruimte. De scribent in rood merkt op dat de ruimte niet conform de officiële bestemming (verkoopruimte) werd gebruikt en ook niet werd onderverhuurd, maar dat er desondanks geen ontheffing was aangevraagd.

Handgeschreven verslag van een verhoor/onderhoud.

Het document betreft een disciplinaire maatregel tegen een werknemer genaamd Jansen. Uit de aantekeningen blijkt dat er een hoogoplopend conflict is geweest tussen Jansen en ene Stam. De aanleiding was een zeer gevoelige privékwestie: het kind van Jansen leed aan longtuberculose (tbc), een ernstige ziekte in die tijd. Stam zou hierover een ongevoelige opmerking hebben gemaakt ("Ik heb met je kind niets te maken!"), waarna Jansen emotioneel is uitgevaren ("zeer uitgevlogen"). Hoewel de aanleiding bij Stam lag, wordt Jansen door de directie en inspectie ter verantwoording geroepen voor zijn uitbarsting. Hij is "ernstig onderhouden" (streng toegesproken) en heeft moeten beloven zich in de toekomst in te houden. De afkorting "opb." onderaan staat waarschijnlijk voor 'opbergen', wat aangeeft dat het incident hiermee voor de administratie was afgedaan.

Handgeschreven verslag/notulen van een vergadering.

Het document betreft een overleg over de logistieke en juridische grip op de vismarkt in Amsterdam. Er is sprake van een spanningsveld tussen drie partijen: 1. **Handhaving (De Heer Kraan):** Pleit voor een centrale aanvoer op de Amsterdamse afslag. Dit maakt prijscontrole eenvoudiger en voorkomt dat winkeliers 'woekerprijzen' bij inkoop als excuus gebruiken voor te hoge consumentenprijzen. 2. **Praktische bezwaren (De Heer Kranenburg):** Wijst op de bestaande handelsroutes waarbij winkeliers direct 'uit het land' (buiten de stad/afslag om) geleverd krijgen. Het dwingen van deze stroom via de afslag verstoort de gevestigde belangen en distributierechten. 3. **Beleid/Directie:** De directeur streeft naar een eerlijke verdeling en prijsstabiliteit. Hij gebruikt een economische prikkel: als alle vis via de officiële afslag gaat, is hij bereid de afslaggelden (de commissie op de veiling) te verlagen. De tekst is geschreven in een zakelijk, ambtelijk handschrift met gebruik van de destijds gangbare 'Heren-spelling' (zoals in *visch*, *controle* met een dakje).

Handgeschreven memo/notitie op gelinieerd papier.

* **Onderwerp:** Het document betreft een intern onderzoek naar mogelijke diefstal of het ongeoorloofd meenemen van goederen door een personeelslid genaamd Jansen, werkzaam bij de afdeling of locatie "Vesting". * **Personen:** De hoofdrolspelers zijn de heer Van Es (leidinggevende of controleur), de medewerker Jansen, en een niet nader genoemde directeur ("dir."). * **Verloop:** Op 17 mei wordt de klacht geuit en een onderzoek gestart. Op 24 mei rapporteert Van Es (in rood genoteerd) dat de klacht "schromelijk overdreven" is; het personeel krijgt blijkbaar officieel toestemming om kleine hoeveelheden mee te nemen voor eigen gebruik. Er wordt wel toegezegd dat de controle hierop verscherpt wordt. * **Goederen:** De omcirkelde aantekening aan de linkerzijde specificeert mogelijk de goederen waar de klacht over ging: 2 kilogram porselein (mogelijk scherven of kleine items) en 2 kilogram specerijen. * **Berekeningen:** De getallen aan de rechterkant lijken inventaris- of financiële totaaltellingen die mogelijk verband houden met de vermiste of gecontroleerde goederen.

# TRANSCRIPTIE [Er bevindt zich geen tekst op dit document.]

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

# TRANSCRIPTIE [Dit document is onbeschreven.]

# TRANSCRIPTIE ungehindert ausüben können. Der Direktor, [Paraaf/initialen in rode inkt, mogelijk "Wy"]

# TRANSCRIPTIE [Dit document bevat geen geschreven tekst.]