Formulier/omslag van de Dienst Marktwezen Amsterdam (Dienst der Publieke Werken). Handgeschreven datum 13.8.43. (Op de achterzijde, zichtbaar door het papier heen, staat een stempel van 2 AUG 1943). (Gedrukte tekst in kapitalen tenzij anders vermeld)

[Logo: Wapen van Amsterdam geflankeerd door leeuwen]

MARKTWEZEN AMSTERDAM
JAN VAN GALENSTRAAT 14

FRANKEERING IN
AFREKENING

[Paars stempel in kader:] TERUG AFZENDER

[Doorschiijnende tekst van achterzijde:] INVORDERING / VERGUNNING PLAATSEN VAN KRAMEN

DEN HEER
DE FIRMA Gebr. W.J. van Rooyen
DE N.V.

Waterlooplein 87

[Blauwe potloodstrepen door naam en adres]

AMSTERDAM
WIJK 2

[Handgeschreven tekst verticaal in de linker kantlijn:]
WOONT NIET OP Waterlooplein 87
NADER ADRES IN DE WIJK ONBEKEND
[Handtekening/Paraaf, mogelijk 'G. Lubek']
13.8.43. Dit document is een officieel poststuk van de Amsterdamse Dienst Marktwezen uit de bezettingstijd. Het betreft een invordering of kennisgeving met betrekking tot een marktvergunning voor het plaatsen van kramen. Het document is geadresseerd aan de firma Gebr. W.J. van Rooyen op het Waterlooplein 87.

De kern van het document ligt in de onbestelbaarheid ervan. De handgeschreven notitie in de kantlijn van 13 augustus 1943 stelt vast dat de geadresseerde niet meer op het opgegeven adres woont en dat er geen nieuw adres bekend is in de wijk. Hierop is de post voorzien van het stempel "TERUG AFZENDER" en zijn de adresgegevens doorgehaald. De blauwe potloodmarkeringen en de zakelijke toon van de notitie zijn kenmerkend voor de ambtelijke verwerking van post die de beoogde ontvanger niet meer bereikt. De datum (augustus 1943) en de locatie (Waterlooplein 87) geven dit document een beladen historische lading. Het Waterlooplein was het centrum van de Joodse buurt en de Joodse markt in Amsterdam. Tegen augustus 1943 was de Joodse bevolking van Amsterdam grotendeels gedeporteerd door de Duitse bezetter; de laatste grote razzia's hadden in de voorafgaande maanden plaatsgevonden.

In mei 1943 was de markt op het Waterlooplein al officieel opgeheven. De aantekening "WOONT NIET OP Waterlooplein 87 / NADER ADRES IN DE WIJK ONBEKEND" is een administratieve weerslag van deze tragedie. Terwijl de gemeentelijke bureaucratie van het Marktwezen doorging met het versturen van facturen en invorderingen, waren de burgers aan wie deze gericht waren vaak al weggevoerd naar de concentratie- en vernietigingskampen. Het document is een voorbeeld van hoe de 'banaliteit' van de administratie zichtbaar maakt dat mensen plotseling uit het straatbeeld en de officiële registers verdwenen. G. Lubek N.V. Marktwezen Publieke Werken